آب (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آب از فراوان‌ترین مادهٔ مرکب بر روی سطح کره زمین و بستر اولیه حیات است.

فهرست مندرجات

۱ - آب در قرآن
۲ - آب‌آوری‌
۳ - آب از آیات خدا
۴ - آب بابرکت
       ۴.۱ - زمینه نزول آب با برکت
۵ - آب تنور
۶ - آب خنک
       ۶.۱ - حکمت پیدایش آب خنک
۷ - آب‌دهی
       ۷.۱ - آب دادن به حجاج
       ۷.۲ - آب دادن به گوسفندان شعیب
۸ - آب و آتش
       ۸.۱ - سوختن درختهای سبز
       ۸.۲ - آتش گرفتن آب دریا
۹ - آب و عرش خدا
۱۰ - امتحان با آب
       ۱۰.۱ - امتحان سپاه طالوت
۱۱ - انجماد آب
       ۱۱.۱ - مکان انجماد آب
۱۲ - بی‌آبی
       ۱۲.۱ - اسکان در حریم بی‌آبی
       ۱۲.۲ - بی‌آبی بر اثر کفرورزی
       ۱۲.۳ - ناتوانی انسان‌ در رفع بی‌آب
۱۳ - تزیین با آب
۱۴ - تقدیر آب
       ۱۴.۱ - نقش تقدیر آب‌ها
              ۱۴.۱.۱ - پیدایش باغ‌ها
              ۱۴.۱.۲ - آبادانی
       ۱۴.۲ - عذاب الهی با تقدیر آب
۱۵ - خشکیدن آب‌ها
       ۱۵.۱ - خشکیدن آب بعد از طوفان
۱۶ - سیلاب
       ۱۶.۱ - تشبیه به سیلاب
       ۱۶.۲ - سیلاب در قوم سبا
۱۷ - فراوانی آب
       ۱۷.۱ - استغفار
       ۱۷.۲ - استقامت
       ۱۷.۳ - توبه
۱۸ - منابع آب
       ۱۸.۱ - آب‌های زیرزمینی
       ۱۸.۲ - آب‌های سطحی
              ۱۸.۲.۱ - دریا
              ۱۸.۲.۲ - رودخانه
              ۱۸.۲.۳ - سیلاب
۱۹ - عناوین مرتبط
۲۰ - پانویس
۲۱ - منبع

آب در قرآن

[ویرایش]

آب، معادل فارسى «ماء» است. واژه «ماء» در قرآن کریم در مواردى متفاوت به كار رفته است.
الف) آب‌هاى متعارف، مانند: آب آشامیدنی
[۱] به مقاله آب آشامیدنی (قرآن) رجوع شود.
، آب باران
[۲] به مقاله آب باران (قرآن) رجوع شود.
، آب تلخ
[۳] به مقاله آب تلخ (قرآن) رجوع شود.
، آب جاری
[۴] به مقاله آب جاری (قرآن) رجوع شود.
، آب سرد
[۵] به مقاله آب خنک (قرآن) رجوع شود.
، آب چاه
[۶] به مقاله آب چاه (قرآن) رجوع شود.
، آب چشمه
[۷] به مقاله آب چشمه (قرآن) رجوع شود.
، آب دریا
[۸] به مقاله آب دریا (قرآن) رجوع شود.
، آب شور
[۹] به مقاله آب شور (قرآن) رجوع شود.
، آب شیرین
[۱۰] به مقاله آب شیرین (قرآن) رجوع شود.
، آب گوارا
[۱۱] به مقاله آب گوارا (قرآن) رجوع شود.
و ...
ب) نطفه،
ج) آب‌هاى عالم آخرت .
با توجه به اين‌كه از آب به صورت اطلاق، همان معناى متعارف به نظر مى‌آيد، برداشت‌ها در محدوده همين معنا انجام گرفته است.در اين ممقاله آیاتی معرفی می‌شوند که در آن‌ها از واژه‌هاى «بحر»، «سرى»، «سقى»، «عين»، «غسل»، «غرق»، «غيث»، «ماء»، «مشرب»، «مدرار»، «معين»، «نهر» و «وَدْق» استفاده شده است.

آب‌آورى‌

[ویرایش]

وجود فردى با عنوان آب‌آور، در كاروان‌هاى مسافرتى قديم:
«وَجَاءَتْ سَيَّارَةٌ فَأَرْسَلُواْ وَارِدَهُمْ فَأَدْلَى دَلْوَهُ قَالَ يَا بُشْرَى هَذَا غُلاَمٌ وَأَسَرُّوهُ بِضَاعَةً وَاللّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَعْمَلُونَ؛و (در همين حال) کاروانى فرا رسيد؛ و مأمور آب را (به سراغ آب) فرستادند؛ او دلو خود را در چاه افکند؛ (ناگهان) صدا زد: «مژده باد! اين کودکى است (زيبا و دوست داشتنى!)» و اين امر را به‌عنوان يک سرمايه از ديگران مخفى داشتند. و خداوند به آنچه آنها انجام مى‌دادند، آگاه بود».

آب از آیات خدا

[ویرایش]
یکی از آیات الهی، آب است.
[۱۴] به مقاله آیات خدا (قرآن) رجوع شود.


آب بابرکت

[ویرایش]

نزول آب بابرکت از آسمان :
«وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً مُّبَارَكًا فَأَنبَتْنَا بِهِ جَنَّاتٍ وَحَبَّ الْحَصِيدِ؛ و از آسمان، آبى پربرکت نازل کرديم، و به‌وسيله آن باغ‌ها و دانه‌هايى را که درو مى‌کند، رويانديم».

← زمینه نزول آب با برکت


ایمان و تقوا ، زمینه ساز نـزول آب با برکت از آسمان:
«وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُواْ وَاتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ وَلَكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ؛ و اگر اهل شهرها و آبادي‌ها، ايمان مى‌آوردند و تقوا پيشه مى‌کردند، برکات آسمان و زمین را بر آنها مى‌گشوديم؛ ولى (آنها حق را) تکذیب کردند؛ ما هم آنان را به کیفر اعمالشان مجازات کرديم».
از مصداق‌های بارز و روشن برکت‌های نازل شده از آسمان، آب باران است.

آب تنور

[ویرایش]

قرآن به فوران آب از تنور در طوفان نوح علیه‌السلام :
۱. «حَتَّى إِذَا جَاء أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِن كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلاَّ مَن سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلاَّ قَلِيلٌ • وَقَالَ ارْكَبُواْ فِيهَا بِسْمِ اللّهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ؛ (اين وضع هم‌چنان ادامه يافت) تا آن زمان که فرمان ما فرا رسيد، و تنور جوشيدن گرفت؛ (به نوح) گفتيم: از هر جفتى از حیوانات (از نر و ماده) يک زوج در آن (کشتی) حمل کن! هم‌چنين خاندانت را (بر آن سوار کن) - مگر آنها که قبلاً وعده هلاک آنان داده شده (= همسر و يکى از فرزندانت‌) - و هم‌چنين مؤمنان را! اما جز عده کمى همراه او ایمان نياوردند!او گفت: به نام خدا بر آن سوار شويد! و هنگام حرکت و توقف کشتى، ياد او کنيد، که پروردگارم آمرزنده و مهربان است!».».
۲. «فَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا فَإِذَا جَاء أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ فَاسْلُكْ فِيهَا مِن كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ مِنْهُمْ وَلَا تُخَاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِنَّهُم مُّغْرَقُونَ؛ ما به نوح وحی کرديم که: «کشتی را در حضور ما، و مطابق وحى ما بساز. و هنگامى که فرمان ما (براى غرق آنان) فرا رسد، و آب از تنور بجوشد (که نشانه فرا رسيدن طوفان است)، از هر يک از انواع حيوانات يک جفت در کشتى سوار کن؛ و هم‌چنين خانواده‌ات را، مگر آنانى که قبلاً وعده هلاکشان داده شده (= همسر و فرزند کافرت‌)؛ و ديگر درباره ستمگران با من سخن مگو، که آنان همگى هلاک خواهند شد».
برای «تنور» چند معنا ذکر شده است:ا. همان معنای مشهور یعنی محل پخت نان؛ب. روی زمین؛ ج. محل مرتفع و بلند.

آب خنک

[ویرایش]

پيدايش آب خنك از زمین، با ضربه پای ایوب علیه‌السلام :
«وَاذْكُرْ عَبْدَنَا أَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الشَّيْطَانُ بِنُصْبٍ وَعَذَابٍ • ارْكُضْ بِرِجْلِكَ هَذَا مُغْتَسَلٌ بَارِدٌ وَشَرَابٌ؛ و به خاطر بياور بنده ما ايّوب را، هنگامى که پروردگارش را خواند (و گفت: پروردگارا!) شیطان مرا به رنج و عذاب افکنده است.(به او گفتيم:) پاى خود را بر زمين بکوب! اين چشمه آبى خنک براى شست‌وشو و نوشيدن است!».
«مغتسل» اسم مکان، و مقصود از آن، محلی است که شخص خود را در آن شست‌وشو می‌دهد. به قرینه «نصب» که به معنای بدی و سختی است، مغتسل می‌تواند آبی باشد که خدا برای ایوب - علیه‌السلام - پدید آورد تا خود را با آن شست‌وشو دهد و شفا یابد.

← حکمت پیدایش آب خنک


درمان حضرت ایوب علیه‌السلام با نوشیدن آب خنک و شست‌وشو با آن :
«وَاذْكُرْ عَبْدَنَا أَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الشَّيْطَانُ بِنُصْبٍ وَعَذَابٍ • ارْكُضْ بِرِجْلِكَ هَذَا مُغْتَسَلٌ بَارِدٌ وَشَرَابٌ؛ و به خاطر بياور بنده ما ايّوب را، هنگامى که پروردگارش را خواند (و گفت: پروردگارا!) شیطان مرا به رنج و عذاب افکنده است.(به او گفتيم:) پاى خود را بر زمين بکوب! اين چشمه آبى خنک براى شست‌وشو و نوشيدن است!».

آب‌دهی

[ویرایش]
یکی از توصیه‌های اخلاقی قرآن، آب دادن به موجودات است.

← آب دادن به حجاج


آب دادن به حجاج ، مقامی ارزشمند در مکه، پیش از اسلام:
«اجعلتم سقایة الحاج و عمارة المسجد الحرام کمن ءامن بالله و الیوم الاخر...؛آيا سيراب كردن حجاج و آباد ساختن مسجد الحرام را همانند (عمل) كسي قرار داديد كه ايمان به خدا و روز قيامت آورده و در راه او جهاد كرده است، (اين هر دو) هرگز نزد خدا مساوي نيستند، و خداوند گروه ظالمان را هدايت نمي‌كند»

← آب دادن به گوسفندان شعیب


آب دادن حضرت موسی علیه‌السلام به گوسفندان شعیب علیه‌السلام:
«و لما ورد ماء مدین وجد علیه امة من الناس یسقون و وجد من دونهم امراتین تذودان قال ما خطبکما قالتا لانسقی حتی یصدر الرعاء... فسقی لهما...؛و هنگامي كه به (چاه) آب مدين رسيد، گروهي از مردم را در آنجا ديد كه چهارپايان خود را سيراب مي‌كنند، و در كنار آنها دو زن را ديد كه مراقب گوسفندان خويشند (و به چاه نزديك نميشوند، موسي) به آنها گفت كار شما چيست ؟ (چرا گوسفندان خود را آب نميدهيد؟) گفتند ما آنها را آب نمي‌دهيم تا چوپانها همگي خارج شوند، و پدر ما پير مرد مسني است.•موسي به (گوسفندان) آنها آب داد، سپس رو به سوي سايه آورد و عرض كرد پروردگارا! هر خير و نيكي بر من فرستي من به آن نيازمندم!»
آب دادن به هر موجود جانداری در اسلام امری نیکو دانسته شده است، چنانکه در روایات آمده است: «الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : أفضَلُ الصَّدقَةِ إبرادُ الكَبِدِ الحَرّى ، ومَن سَقى كَبِدا حَرّى مِن بَهيمَةٍ أو غَيرِها أظَلَّهُ اللّه ُ عزّوجلّ يَومَ لا ظِلَّ إلّا ظِلُّهُ؛ امام صادق علیه‌السلام : بهترين صدقه، خنك كردن جگر تفته است . هركه جگر تفته حيوانى يا جز آن را سيراب كند خداوند عزوجل او را ، در آن روزى كه هيچ سايه اى جز سايه او نيست ، به سایه درآورد .»

آب و آتش

[ویرایش]

دو واژه آب و آتش در دو بحث سوختن درختهای سبز و آتش گرفتن آب دریا در قرآن بحث شده است.

← سوختن درختهای سبز


پدید آمدن آتش از درخت‌های سرسبز و واجد آب ، از نشانه‌های قدرت الهی :
«الذی جعل لکم من الشجر الاخضر نارا...؛آن خدايى كه از درخت سبز برايتان آتش پديد آورد و شما از آن آتش مى‌افروزيد»
مفسران گفته‌اند «الشجر الاخضر» درختی بوده که در عین تری با به هم سائیده شدن همانند سنگ چخماق جرقه و آتش تولید می‌کرده است.

← آتش گرفتن آب دریا


آتش گرفتن آب دریا، از نشانه‌های قیامت :
۱. «و البحر المسجور؛و قسم به درياى مالامال.» سجر در لغت به معنای شعله کشیدن آتش است.
۲. «و اذا البحار سجرت؛و چون درياها آتش گيرند.»

آب و عرش خدا

[ویرایش]

استیلای حکومت و سلطنت الهی بر آب «به صورت ماده حیات»:
«و هو الذی خلـق السمـوت و الارض فی ستة ایام و کان عرشه علی الماء...؛او كسي است كه آسمانها و زمين را در شش روز (شش دوران) آفريد و عرش (قدرت) او بر آب قرار داشت... »
عرش، کنایه از عزت و حکومت او، و منظور از «کان عرشه علی الماء» برقراری سلطنت و عزت الهی بر آب است.

امتحان با آب

[ویرایش]

امتحان شدن انسان‌ها با آب فراوان:
«و الو استقموا علی الطریقة لاسقینهم ماء غدقا • لنفتنهم فیه...؛ خداوند بین اسباب امتحان و آزمایش مکلفین با زیادی آب هم امتحان کرده است، و می کند.»

← امتحان سپاه طالوت


امتحان سپاه طالوت با آب:
«فلما فصل طالوت بالجنود قال ان الله مبتلیکم بنهر فمن شرب منه فلیس منی و من لم یطعمه فانه منی الا من اغترف غرفة بیده...؛و هنگامي که طالوت (به فرماندهي لشکر بنی اسرائیل منصوب شد، و) سپاهيان را با خود بيرون برد، به آنها گفت: (خداوند، شما را به وسيله يک نهر آب، آزمايش ميکند، آنها (که به هنگام تشنگي،) از آن بنوشند، از من نيستند، و آنها که جز يک پيمانه با دست خود، بيشتر از آن نخورند، از من هستند) جز عده کمي، همگي از آن آب نوشيدند.»

انجماد آب

[ویرایش]

ريزش تگرگ از ابرهايى مانند کوه:
«... و ینزل من السماء من جبال فیها من برد...؛ و آيا نديده اى که خدا از آسمان، از تگرگ هاى متراکم موجود در آن که همچون کوه هاست فرو مى فرستد.»
«برد» به معنای «باران منجمد» آمده است. منظور از سماء، ابر، و «من جبال» بدل از من السماء است.

← مکان انجماد آب


انجماد آب، در بالاى جوّ:
«... و ینزل من السماء من جبال فیها من برد...؛و آيا نديده اى که خدا از آسمان، از تگرگ هاى متراکم موجود در آن که همچون کوه هاست فرو مى فرستد.»

بی‌آبی

[ویرایش]
دربرخی آیات قرآن به موضوع بی‌آبی اشاره شده است.

← اسکان در حریم بی‌آبی


اسکان خاندان ابراهیم علیه‌السلام در حريم بى‌آب و گياه کعبه:
«ربنآ انی اسکنت من ذریتی بواد غیر ذی زرع عند بیتک المحرم؛ پروردگارا، من برخى از فرزندانم ( اسماعیل و نسل او) را در سرزمينى بى کشت و زرع، در کنار خانه حرمت يافته تو سکونت دادم.»
«غیر ذی زرع» کنایه از بی آبی است.

← بی‌آبی بر اثر کفرورزی


خطر پديده بى‌آبى بر اثر کفرورزی:
«قال له صاحبه و هو یحاوره اکفرت بالذی خلقک... • و لولا اذ دخلت جنتک قلت ما شاء الله... • او یصبح ماؤها غورا فلن تستطیع له طلبا • و احیط بثمره فاصبح یقلب کفیه علی ما انفق فیها...؛ رفيقش ـ در حالى که با او گفت وگو مى کرد ـ در پاسخ وى گفت: آيا به آن کسى که تو را از خاکى و سپس از نطفه اى آفريد و آن گاه تو را به صورت مردى اعتدال بخشيد، کافر شده اى که اراده او را در آفرینش بى اثر مى دانى؟ و چرا وقتى وارد باغ خود شدى نگفتى: امر آن است که خدا خواسته است و هيچ قدرتى جز در پرتو قدرت خدا نيست؟يا آب آن به زمین فرو رود و هرگز نتوانى آن را به دست آورى. و سرانجام، محصولش را تباهى فرا گرفت و او در حالى که باغش بر داربست هاى آن فرو ريخته بود براى آنچه در آن هزينه کرده بود، دست هايش را از پشيمانى به هم مى ماليد...»

← ناتوانی انسان‌ در رفع بی‌آب


ناتوانى انسان‌ها از تهيّه آب در صورت بروز بى‌آبى و فرو رفتن آب‌ها در زمین:
۱. «او یصبح ماؤها غورا فلن تستطیع له طلبا؛ يا آب آن در (زمين‌) فروکش کند تا هرگز نتوانى آن را به دست آورى.»
۲. «قل ارءیتم ان اصبح ماؤکم غورا فمن یاتیکم بماء معین؛ بگو: به من خبر دهيد، اگر آب (آشامیدنی‌) شما (به زمين‌) فرو رود، چه کسى آب روان برايتان خواهد آورد؟»

تزیین با آب

[ویرایش]

استفاده سلیمان علیه‌السلام از آب براى تزيين و نشان دادن قدرت خود به ملکه سبا:
«قیل لها ادخلی الصرح فلما راته حسبته لجة و کشفت عن ساقیها قال انه صرح ممرد من قواریر...؛گفتندش: به صحن قصر درآى. چون بديدش پنداشت که آبگيرى ژرف است. دامن از ساقهايش برگرفت. سليمان گفت: اين صحنى است صاف از آبگينه...»
حضرت سلیمان با علم و هنری که داشت تماما از امکاناتش استفاده کرد تا ملکه کافری را که تمام قدرت و هیبت او تجملات زندگیش بود در نظرش آنها را تحقیر کند. وی با آن کاخ زیبایش ملکه را تسلیم کرد و مومن شد.
برخی احتمال داده‌اند که حضرت سلیمان علیه‌السّلام با جاری کردن آب از زیر صحن کاخ که کف پوش شیشه‌ای داشت و حیوانات دریایی در آن قرار داشتند (آکواریم بزرگ)، جلوه‌ای تماشایی به آن داده بود که ملکه سبا آن را آب پنداشت؛ بدین جهت لباس خود را برای عبور بالا زد.

تقدیر آب

[ویرایش]

تقدير و حسابگری خداوند در نزول آب از آسمان:
۱. «... و انزلنا من السماء ماء بقدر...؛و از آسمان به اندازه، آب نازل كرديم...»
۲. «و الذی نزل من السماء ماء بقدر...؛و آن که از آسمان آب فرستاد، به اندازه...»

← نقش تقدیر آب‌ها


نقش تدبیر و تقدیر در نزول آب‌ها عبارتند از:

←← پیدایش باغ‌ها


نقش تقدير و تدبير مناسب بارش آب، در پيدايش باغ‌ها:
«و انزلنا من السماء ماء بقدر فاسکنه فی الارض... • فانشانا لکم به جنـت من نخیل و اعنب...؛و از آسمان به اندازه نياز آب فرستاديم و آن را در زمین جاى داديم... با آن آب برايتان بوستانهايى از خرما و انگور پديد آورديم...»

←← آبادانی


نقش تقدير و تدبير مناسب بارش آب، در حیات و آبادانی:
«و الذی نزل من السماء ماء بقدر فانشرنا به بلدة میتا...؛و آن که از آسمان آب فرستاد، به اندازه، و بدان سرزمين مرده را زنده کرديم...»

← عذاب الهی با تقدیر آب


تلاقى آب‌هاى جوشيده از زمين و نازل شده از آسمان براى نابودى قوم‌نوح به تقدير الهى:
«ففتحنا ابواب السماء بماء منهمر • و فجرنا الارض عیونا فالتقی الماء علی امر قد قدر؛ و ما نيز درهاى آسمان را به روى آبى که به شدت مى‌ريخت گشوديم. و از زمين چشمه‌ها شکافتيم تا آب به آن مقدار که مقدر شده بود گرد آمد.»
مظاهر رحمت، گاهى وسيله عذاب مى‌شوند.

خشکیدن آب‌ها

[ویرایش]

•••خداوند، توانا در نابودی و خشکاندن همه آب‌هاى روى زمین:
«وانزلنا من السماء ماء بقدر فاسکنه فی الارض وانا علی ذهاب به لقـدرون؛و از آسمان به اندازه نياز آب فرستاديم و آن را در زمين جاى داديم و ما بر نابودکردنش توانا هستيم.»

••• ناتوانی همه موجودات از پديدآوردن آب در صورت خشكيدن آب‌ها:
۱. «او یصبح ماؤها غورا فلن تستطیع له طلبا؛يا آب آن بر زمين فرو رود و هرگز به يافتن آن قدرت نيابى.»
۲. «قل ارءیتم ان اصبح ماؤکم غورا فمن یاتیکم بماء معین؛ بگو: اگر آبتان در زمين فرو رود، چه کسى شما را آب روان خواهد داد؟»

← خشکیدن آب بعد از طوفان


خشكيدن آب‌ها پس از طوفان نوح علیه‌السلام به فرمان خدا:
«و قیل یارض ابلعی ماءک و یسماء اقلعی و غیض الماء...؛و گفته شد: اى زمين آب خود فروبر و اى آسمان بازايست. آب فروشد...»

سیلاب

[ویرایش]
آیات مرتبط با سیلاب عبارتند از:

← تشبیه به سیلاب


جريان سیلاب در درّه‌ها و پيدايش کف، مثالى براى ماندگارى حق و ناپايدارى باطل:
«انزل من السماء ماء فسالت اودیة بقدرها فاحتمل السیل زبدا رابیا... کذلک یضرب الله الحق و الباطل؛ از آسمان آب فرستاد و هر رودخانه به اندازه خويش جارى شد، و آب روان کف بر سر آورد... خدا براى حق و باطل چنين مثَل زند.»

← سیلاب در قوم سبا


اعراض از فرمان خدا، زمينه‌ساز جارى شدن سیل بنيان‌كن در قوم‌سبا:
«فاعرضوا فارسلنا علیهم سیل العرم...؛اعراض کردند. ما نيز سیل ويرانگر را بر آنها فرستاديم.»

فراوانی آب

[ویرایش]
عواملی که باعث فراوان شدن آب می‌شوند با توجه به آیات قرآن عبارتند از:

← استغفار


استغفار ، عامل فراوانی آب:
۱. «ویـقوم استغفروا ربکم ثم توبوا الیه یرسل السمآء علیکم مدرارا...؛ و اى قوم من، از پروردگارتان آمرزش بخواهيد، آنگاه بر آستان او توبه کنيد تا باران را پى در پى بر شما فروريزد.»
۲. «فقلت استغفروا ربکم انه کان غفارا یرسل السماء علیکم مدرارا؛سپس گفتم: از پروردگارتان آمرزش بخواهيد که او آمرزنده است، تا از آسمان برايتان پى‌درپى باران فرستد،»

← استقامت


استقامت بر ایمان، عامل فراوانی آب:
«والو استقـموا علی الطریقة لاسقینـهم ماء غدقا؛ و اگر بر طريقه راست پایداری کنند، از آبى فراوان سيرابشان کنيم.»

← توبه


توبه و بازگشت به سوی خدا، از جمله عوامل فراوانی آب:
«ویـقوم استغفروا ربکم ثم توبوا الیه یرسل السمآء علیکم مدرارا...؛ و اى قوم من، از پروردگارتان آمرزش بخواهيد، آنگاه بر آستان او توبه کنيد تا باران را پى در پى بر شما فرو ريزد...»

منابع آب

[ویرایش]
منابع آب با توجه به آیات قرآن عبارتند از:

← آب‌های زیرزمینی


۱. چاه
[۷۰] به مقاله آب چاه (قرآن) رجوع شود.

۲.چشمه‌ها
[۷۱] به مقاله آب چشمه (قرآن) رجوع شود.

۳. دریاچه‌های زیرزمینی :
ذخیره آب در سفره‌های زیرزمینی:
۱. و انزلنا من السماء ماء بقدر فاسکنه فی الارض.... .و از آسمان به اندازه نياز آب فرستاديم و آن را در زمين جاى داديم...
۲. .. ان الله انزل من السماء ماء فسلکه ینبیع فی الارض...... خدا از آسمان باران فرستاد و آن را چون چشمه‌سارهايى در زمين روان گردانيد...

← آب‌های سطحی

یکی از منابع تأمین آب، آب‌های سطحی هستند.

←← دریا

آب دریا از منابع آب‌های سطحی است.
[۷۴] به مقاله آب دریا (قرآن) رجوع شود.


←← رودخانه


خداوند، قراردهنده رودخانه‌ها از منابع آب در روی زمین:
۱. وهو الذی مد الارض وجعل فیها روسی وانهـرا...اوست که زمين را بگسترد، و در آن کوه‌ها و رودها قرار داد...
۲. امن جعل الارض قرارا وجعل خلــلها انهـرا وجعل لها روسی وجعل بین البحرین حاجزا اءلـه مع الله بل اکثرهم لایعلمون. يا آن که زمين را آرامگاه ساخت و در آن رودها پديد آورد و کوه‌ها، و ميان دو دریا مانعى قرار داد. آيا با وجود اللّه خداى ديگرى هست، نه، بيشترينشان نمى‌دانند.

الف:تفکر در رودخانه:
ترغيب به اندیشه در زمين، كوه‌ها و رودخانه‌ها:
وهو الذی مد الارض وجعل فیها روسی وانهـرا... ان فی ذلک لایـت لقوم یتفکرون.

ب:مسخر بودن رودها:
••• مسخر بودن رودها نمودى از نعمت خداوند بر بندگان و شايسته سپاس:
الله الذی خلق السمـوت والارض... وسخر لکم الفلک لتجری فی البحر بامره وسخر لکم الانهـر • وءاتـیکم من کل ما سالتموه وان تعدوا نعمت الله لاتحصوهآ ان الانسـن لظـلوم کفار. خداست که آسمانها و زمین را آفريد... و کشتيها را رام شما کرد تا به فرمان او در دريا روان شوند و رودها را مسخر شما ساخت. و هر چه از او خواسته‌ايد به شما ارزانى داشته است و اگر خواهيد که نعمتهايش را شمار کنيد، نتوانيد، که آدمى ستمکار و کافر، نعمت است.

••• خداوند، مسخّركننده رودها و نهرها براى انسان‌ها:
الله الذی خلق السمـوت والارض... وسخر لکم الفلک لتجری فی البحر بامره وسخر لکم الانهـر. خداست که آسمانها و زمين را آفريد... و کشتيها را رام شما کرد تا به فرمان او در دريا روان شوند و رودها را مسخر شما ساخت.
==

سیلاب

[ویرایش]
==
نزول باران از سوى خدا، منشأ جريان سیلاب در رودخانه‌ها:
انزل من السمآء مآء فسالت اودیة بقدرها فاحتمل السیل زبدا رابیا... از آسمان آب فرستاد و هر رودخانه به اندازه خويش جارى شد، و آب روان کف بر سر آورد.

عناوین مرتبط

[ویرایش]

آب خارق‌العاده (قرآن)، آب‌کشی (قرآن)، انتقال آب‌ها (قرآن)، پیدایش آب (قرآن)، تشبیه به آب (قرآن)، درخواست آب (قرآن)، سهمیه‌بندی آب (قرآن)، کم‌آبی (قرآن)، عذاب با آب (قرآن)، مزه آب (قرآن)، نعمت آب (قرآن)، نقش آب (قرآن)، نهرهای آب (قرآن)

پانویس

[ویرایش]
 
۱. به مقاله آب آشامیدنی (قرآن) رجوع شود.
۲. به مقاله آب باران (قرآن) رجوع شود.
۳. به مقاله آب تلخ (قرآن) رجوع شود.
۴. به مقاله آب جاری (قرآن) رجوع شود.
۵. به مقاله آب خنک (قرآن) رجوع شود.
۶. به مقاله آب چاه (قرآن) رجوع شود.
۷. به مقاله آب چشمه (قرآن) رجوع شود.
۸. به مقاله آب دریا (قرآن) رجوع شود.
۹. به مقاله آب شور (قرآن) رجوع شود.
۱۰. به مقاله آب شیرین (قرآن) رجوع شود.
۱۱. به مقاله آب گوارا (قرآن) رجوع شود.
۱۲. به مقاله آب‌های جهنم (قرآن) و آب‌های بهشت (قرآن) رجوع شود.
۱۳. یوسف/سوره۱۲، آیه۱۹.    
۱۴. به مقاله آیات خدا (قرآن) رجوع شود.
۱۵. ق/سوره۵۰، آیه۹.    
۱۶. اعراف/سوره۷، آیه۹۶.    
۱۷. هود/سوره۱۱، آیه۴۰.    
۱۸. هود/سوره۱۱، آیه۴۱.    
۱۹. مؤمنون/سوره۲۳، آیه۲۷.    
۲۰. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۴، ص۹۵، ماده «تنر».    
۲۱. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۱۸۶.    
۲۲. ص/سوره۳۸، آیه۴۱.    
۲۳. ص/سوره۳۸، آیه۴۲.    
۲۴. ص/سوره۳۸، آیه۴۱.    
۲۵. ص/سوره۳۸، آیه۴۲.    
۲۶. توبه/سوره۹، آیه۱۹.    
۲۷. قصص/سوره۲۸، آیه۲۳.    
۲۸. قصص/سوره۲۸، آیه۲۴.    
۲۹. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج۹۶، ص۱۷۲.    
۳۰. یس/سوره۳۶، آیه۸۰.    
۳۱. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۲۹۰.    
۳۲. طور/سوره۵۲، آیه۶.    
۳۳. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج۱، ص۲۲۴.    
۳۴. تکویر/سوره۸۱، آیه۶.    
۳۵. هود/سوره۱۱، آیه۷.    
۳۶. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص۳۳۰.    
۳۷. جن/سوره۷۲، آیه۱۶ - ۱۷.    
۳۸. بقره/سوره۲، آیه۲۴۹.    
۳۹. نور/سوره۲۴، آیه۴۳.    
۴۰. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص۴۲.    
۴۱. نور/سوره۲۴، آیه۴۳.    
۴۲. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۳۷.    
۴۳. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۸۴.    
۴۴. کهف/سوره۱۸، آیه۳۷.    
۴۵. کهف/سوره۱۸، آیه۳۹.    
۴۶. کهف/سوره۱۸، آیه۴۱.    
۴۷. کهف/سوره۱۸، آیه۴۲.    
۴۸. کهف/سوره۱۸، آیه۴۱.    
۴۹. ملک/سوره۶۷، آیه۳۰.    
۵۰. نمل/سوره۲۷، آیه۴۴.    
۵۱. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۳۸۸.    
۵۲. مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱۸.    
۵۳. زخرف/سوره۴۳، آیه۱۱.    
۵۴. مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱۸.    
۵۵. مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱۹.    
۵۶. زخرف/سوره۴۳، آیه۱۱.    
۵۷. قمر/سوره۵۴، آیه۱۱.    
۵۸. قمر/سوره۵۴، آیه۱۲.    
۵۹. مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱۸.    
۶۰. کهف/سوره۱۸، آیه۴۱.    
۶۱. ملک/سوره۶۷، آیه۳۰.    
۶۲. هود/سوره۱۱، آیه۴۴.    
۶۳. رعد/سوره۱۳، آیه۱۷.    
۶۴. سبا/سوره۳۴، آیه۱۶.    
۶۵. هود/سوره۱۱، آیه۵۲.    
۶۶. نوح/سوره۷۱، آیه۱۰.    
۶۷. نوح/سوره۷۱، آیه۱۱.    
۶۸. جن/سوره۷۲، آیه۱۶.    
۶۹. هود/سوره۱۱، آیه۵۲.    
۷۰. به مقاله آب چاه (قرآن) رجوع شود.
۷۱. به مقاله آب چشمه (قرآن) رجوع شود.
۷۲. مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱۸.    
۷۳. زمر/سوره۳۹، آیه۲۱.    
۷۴. به مقاله آب دریا (قرآن) رجوع شود.
۷۵. رعد/سوره۱۳، آیه۳.    
۷۶. نمل/سوره۲۷، آیه۶۱.    
۷۷. رعد/سوره۱۳، آیه۳.    
۷۸. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۳۲.    
۷۹. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۳۴.    
۸۰. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۳۲.    
۸۱. رعد/سوره۱۳، آیه۱۷.    


منبع

[ویرایش]
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۱، ص۶۱، برگرفته از مقاله «آب».    


رده‌های این صفحه : آب | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار