آسمان (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آسمان، معادل عربی سماء به معنای جهت بالا است و آسمان هر چیز همان است که بالای آن قرار گرفته باشد. تمام کاربردهای «سماء» در قرآن مثل ابر، جو زمین، گنبد کبود و غیره بر همین اساس است. راغب می‌نویسد: باران، آسمان نامیده شده؛ زیرا نزول آن از جهت بالا است. در این مقاله همین معنا مورد نظر است که واژه «سماء» و مشتقات آن استفاده شده است.


آسمان در آخرت

[ویرایش]

وجود آسمان‌های متعدد در سراى آخرت:
«فاما الذین شقوا ففی النار... • خلدین فیها مادامت السموت و الارض... • و اما الذین سعدوا ففی الجنة خلدین فیها مادامت السموت و الارض...؛اما آنها كه شقاوتمند شدند در آتشاند... جاودانه در آن خواهند ماند، تا آسمانها و زمين بر پاست... اما آنها كه سعادتمند شدند در بهشت جاودانه خواهند بود، ما دام كه آسمانها و زمین بر پاست....»
بنابر این که به قرینه سیاق و آیات دیگر مثل سوره ابراهیم آیه ۴۸ مقصود از «السموات» آسمان آخرت باشد.
در آیه فوق سماوات به صورت جمع بیان شده است. بنابرین از این آیه تعدد آسمان های آخرت استفاده می شود.

آسمان و دود

[ویرایش]

••• آسمان، در آغاز آفرینش به شکل دود گاز :
«ثم استوی الی السماء و هی دخان...؛سپس اراده آفرينش آسمان فرمود در حالي كه به صورت دود بود....»

••• آسمان، پدیدآورنده دودی آشکار و فراگیر در قیامت:
«... یوم تاتی السماء بدخان مبین؛پس در انتظار روزى باش كه آسمان دودى نمايان برمى‌آورد.»

اسرار آسمان‌ها

[ویرایش]

خداوند، آگاه به اسرار آسمان‌ها:
۱. «قل انزله الذی یعلم السر فی السمـوت...؛بگو: كسي آنرا نازل كرده است كه اسرار آسمانها و زمین را ميداند....»
۲. «الا یسجدوا لله الذی یخرج الخبء فی السمـوت...؛چرا براي خداوندي سجده نمي‌كنند كه آنچه در آسمانها و زمين پنهان است خارج مي‌كند؟» «الخبء» در لغت به معنای مستور و پوشیده است.

اعتدال آسمان‌ها

[ویرایش]

اعتدال یافتن و استواری آسمان‌ها از سوی خدا:
۱. «... ثم استوی الی السماء فسوهن سبع سموت...؛...سپس به (آفرینش) آسمان پرداخت، و آنها را به صورت هفت آسمان مرتب نمود....»
۲. «ء انتم اشد خلقا‌ام السماء بنـها • رفع سمکها فسوها؛ آيا آفرينش شما (بعد از مرگ) مشكل تر است يا آفرينش آسماني كه خداوند بنا نهاد؟!• سقف آن را برافراشته و آن را منظم ساخت.»

بهشت در آسمان‌ها

[ویرایش]

آسمان‌ها، جایگاه بهشت:
«... لا تفتح لهم ابوب السماء و لا یدخلون الجنة...؛.. درهاي آسمان برويشان گشوده نمي‌شود و (هيچگاه) داخل بهشت نمي‌شوند .....»
اگر چه گشوده نشدن درهای آسمان اعم از عدم گشایش جهت دعا و بالا رفتن اعمال و داخل شدن در بهشت است، به قرینه «و لایدخلون الجنة» مقصود از گشوده نشدن درهای آسمان، باز نشدن آن‌ها برای ورود تکذیب کنندگان به بهشت آسمان است.

بی‌عیبی آسمان‌ها

[ویرایش]

آفرینش آسمان‌ها به دور از هرگونه پارگی و عیب:
۱. «افلم ینظروا الی السماء فوقهم کیف بنینها و زینها و ما لها من فروج؛مگر به آسمان بالاى سرشان ننگريسته‌اند كه چگونه آن را ساخته و زينتش داده‌ايم و براى آن هيچ گونه شكافتگى نيست.»
۲. «الذی خلق سبع سموت طباقا... فارجع البصر هل تری من فطور؛ همان كسي كه هفت آسمان را بر روي يكديگر آفريد، در آفرينش ‌ خداوند رحمان هيچ تضاد و عيبي نمي‌بيني، بار ديگر نگاه كن، آيا هيچ شكاف و خللي مشاهده مي‌كني؟»

پرواز در آسمان‌ها

[ویرایش]

فضای آسمان، مساعد برای پرواز پرندگان :
۱. «الم یروا الی الطیر مسخرت فی جو السمآء ما یمسکهن الا الله...؛آيا آنها به پرندگاني كه بر فراز آسمان تسخیر شده‌اند نظر نمي فكندند؟ هيچكس جز خدا آنها را نگاه نمي‌دارد....»
۲. «اولم یروا الی الطیر فوقهم صـفـت و یقبضن ما یمسکهن الا الرحمـن...؛آيا پرندگاني را كه بالاي سرشان گاه بالهاي خود را گسترده و گاه جمع مي‌كنند نگاه نكردند؟ جز خداوند رحمان كسي آنها را بر فراز آسمان نگه نمي‌دارد....»

ترس آسمان‌ها

[ویرایش]

ترس آسمان‌ها از تحمل امانت عرضه شده بر آن‌ها:
«انا عرضنا الامانة علی السموت... فابین ان یحملنها و اشفقن منها...؛ما امانت (الهى و بار تکلیف) را بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه كرديم...پس از برداشتن آن سر باز زدند و از آن هراسناك شدند.»
در حدیث می‌خوانیم: هنگامی که وقت نماز فرا می‌رسید، لرزه بر اندام حضرت علی علیه‌السلام می‌افتاد و می‌فرمود: وقت نماز است، نماز همان امانت الهی است که کوه‌ها و آسمان‌ها از تحمل آن سرباز زدند.

تسبيح آسمان‌ها

[ویرایش]

آسمان‌هاى هفت‌گانه، تسبيح‌گوى خدا:
«تسبّح له السّموت السّبع ...؛ آسمانهاى هفتگانه او را تسبیح مى‌گويند....»

تعدد آسمان‌ها

[ویرایش]

عالم آفرینش، داراى آسمان‌هاى متعدّد
[۲۳] برای توضیح بیشتر به مقاله آسمان‌های هفت‌گانه (قرآن) رجوع شود.
:
«... ثمّ استوى الى السّماء فسوّلهن سبع سموت...؛ ... سپس به آسمان پرداخت، و آنها را به صورت هفت آسمان مرتب نمود.....»نيز---)

توجّه به آسمان‌ها

[ویرایش]

توجّه پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله به آسمان، براى دريافت وحی جهت تغيير قبله:
«قد نرى‌ تقلّب وجهك فى السّماء فلنولّينّك قبلة ترضلها ...؛نگاه‌هاي انتظار آميز تو را به سوي آسمان (براي تعيين قبله نهائي) مي‌بينيم، اكنون تو را به سوي قبله‌اي كه از آن خشنود باشي باز مي‌گردانيم، روي خود را به جانب مسجد الحرام كن....»

جوّ آسمان‌ها

[ویرایش]

فضاى آسمان‌ها، مساعد براى پرواز پرندگان:
«أ لم يروا إلى الطير مسخّرت فى جوّ السّماء ...؛آیا به پرندگانى كه در جوّ آسمان مسخّر (قدرت خداى) اند ننگریستند....»

حاكم آسمان‌ها

[ویرایش]

خدا، يگانه حاکم آسمان:
۱. «... أنّ اللَّه له ملك السّموت ...• ... له ما فى السّموت ...؛... حكومت آسمانها از آن خدا است ؟ (و حق دارد هر گونه تغيير و تبديلي در احكام خود طبق مصالح بدهد)... آنچه در آسمانها است، از آن اوست....» نيز---)
۲. «يوم نطوى السّماء كطىّ السجلّ للكتب ...؛در آن روز كه آسمان را همچون طومار درهم مي‌پيچيم....»
۳. «... و يمسك السّماء أن تقع على الارض الّا باذنه ...؛... و آسمان (كرات و سنگهاي آسماني) را نگه مي‌دارد تا بر زمين، جز به فرمان او، فرو نيفتند؟....» نيز---)
۴. «و من ءايته أ تقوم السّماء و الارض بأمره ...؛و از آيات او اين است كه آسمان و زمين به فرمان او برپاست ....»
۵. «أنّ اللَّه يمسك السّموت و الارض أن تزولا ...؛خداوند آسمانها و زمين را نگاه مي‌دارد تا از نظام خود منحرف نشوند....»نيز---)
۶. «ثم استوى الى السّماء و هى دخان فقال لها و للأرض ائتيا طوعا أو كرها قالتا أتينا طائعين؛سپس اراده آفرينش آسمان فرمود در حالي كه به صورت دود بود، به آن و به زمين دستور داد به وجود آئيد و شكل گيريد، خواه از روي اطاعت و خواه اكراه! آنها گفتند: ما از روي طاعت مي‌آئيم!»نيز---)

حمد خدا در آسمان‌ها

[ویرایش]

خداوند، يگانه شايسته ستایش در ميان اهل آسمان:
«و له الحمد فى السّموت ...؛و حمد و ستايش مخصوص اوست در آسمان....»

راه‌هاى آسمان‌ها

[ویرایش]

آسمان، داراى راه‌هاى متعدّد:
«و السّماء ذات الحبك؛قسم به آسمان كه داراي چين و شكنهاي زيباست!»
«الحبك» به معناى راه‌ها است.

زلزله آسمان‌ها

[ویرایش]

حرکت سريع، دورانى و زلزله گونه آسمان در آستانه قیامت:
«يوم تمور السّماء مورا؛(اين عذاب الهي) در آن روزي است که آسمان به شدت به حرکت در مي آيد.»
«تمور» در لغت به جريان سريع ، و حركت رفت و برگشت آمده است.

زوال آسمان‌ها

[ویرایش]

خداوند، حافظ آسمان‌ها از زوال و لغزش از مدار:
«إنّ اللّه يمسك السّموت والأرض أن تزولا ولئن زالتا إن أمسكهما من أحد مّن بعده إنّه كان حليما غفورا؛خداوند آسمانها و زمين را نگاه مي‌دارد تا از نظام خود منحرف نشوند و هر گاه منحرف گردند كسي جز او نمي‌تواند آنها را نگاه دارد او حلیم و غفور است.»

ستون‌هاى آسمان‌ها

[ویرایش]

آسمان‌ها داراى ستون‌هايى نامرئى:
۱. «... رفع السّموت بغير عمد ترونها ...؛... آسمان را - بدون ستوني كه قابل رؤيت باشد - آفريد ....»
۲. «خلق السّموت بغير عمد ترونها ...؛آسمانها را بدون ستوني كه قابل رؤيت باشد آفريد....»
«ترونها» ممكن است صفت «عمد» باشد. در اين صورت، آيه بر وجود ستون‌هاى نامرئى دلالت مى‌كند.

سخن اهل آسمان‌

[ویرایش]

وجود سخن ميان موجودات آسمانى:
«قال ربّى يعلم القول فى السّمآء ...؛(اما پيامبر) گفت پروردگار من همه سخنان را در آسمان باشدو ....»

← علم به سخن اهل آسمان


آگاهی پروردگار به همه سخنان اهل زمين و آسمان:
«قال ربّى يعلم القول فى السّمآء والأرض ...؛(اما پيامبر) گفت پروردگار من همه سخنان را چه در آسمان باشد و چه در زمين ميداند و ....»

سقوط از آسمان‌

[ویرایش]

شرک به خدا، همانند سقوط از آسمان و سبب نابودی:
«... و من يشرك باللَّه فكأنّما خرّ من السّماء فتخطفه الطّير ...؛... و هر كس شريكي براي خدا قرار دهد گوئي از آسمان سقوط كرده و پرندگان (در وسط هوا) او را مي‌ربايند....»

سوگند به آسمان‌

[ویرایش]

سوگند خدا به آسمان:
۱. «و السّماء ذات الحبك؛قسم به آسمان كه داراي چين و شكنهاي زيباست!»
۲. «و السقف المرفوع؛و سقف برافراشته.»
۳. «و السّماء ذات البروج؛سوگند به آسمان كه داراي برجهاي بسيار است.»
۴. «و السّماء و الطارق؛سوگند به آسمان و كوبنده شب.»
۵. «و السّماء ذات الرجع؛سوگند به آسمان پرباران!»
۶. «و السّماء و ما بنلها؛و قسم به آسمان و كسي كه آسمان را بنا كرده.»

شعور آسمان‌ها

[ویرایش]

آسمان‌ها، داراى نوعى شعور:
۱. «إنّا عرضنا الأمانة على السّموت ... فأبين أن يحملنها و أشفقن منها ...؛ما امانت (تعهدتكليف، مسئوليت و ولايت الهيه) را بر آسمانها عرضه داشتيم ... آنها از حمل آن ابا كردند و از آن هراس داشتند....» واگذارى امانت به آسمان‌ها و خوددارى آن‌ها از پذيرش و نيز نگرانى‌شان، از نوعى شعور حاكى است.
۲. «ثمّ استوى‌ إلى السّماء و هى دخان فقال لها و للأرض ائتيا طوعا أو كرها قالتا أتينا طائِعين؛سپس اراده آفرينش آسمان فرمود در حالي كه به صورت دود بود، به آن و به زمين دستور داد به وجود آئيد و شكل گيريد، خواه از روي اطاعت و خواه اكراه! آنها گفتند: ما از روي طاعت مي‌آئيم!»

طبقات آسمان‌ها

[ویرایش]

آفرينش آسمان به صورت طبقه طبقه:
۱. «الّذى خلق سبع سموت طباقا ...،همان كسي كه هفت آسمان را بر روي يكديگر آفريد....»
۲. «... كيف خلق اللَّه سبع سموت طباقا؛... چگونه خداوند هفت آسمان را يكي بالاي ديگري آفريده ؟»

عرضه امانت خدا بر آسمان‌

[ویرایش]

خوددارى و ترس آسمان‌ها از پذيرش امانت عرضه شده بر آن‌ها:
«إنّا عرضنا الأمانة على السّموت ... فأبين أن يحملنها و أشفقن منها ...؛ما امانت (تعهدتكليف، مسئوليت و ولايت الهيه) را بر آسمانها عرضه داشتيم ... آنها از حمل آن ابا كردند و از آن هراس داشتند....»
در روايات، «امانت» به فرايض و احكام تفسير شده است.

عظمت آسمان‌ها

[ویرایش]

آسمان‌ها، داراى عظمتى ستودنى:
«إنّ فى خلق السّموت ... لأيت لأولى الألبب؛مسلما در آفرينش آسمانها...، نشانه‌ هاي (روشني) براي صاحبان خرد و عقل است.»فراخوان مردم به مطالعه در باره آفرينش آسمان‌ها و اين‌كه نگاه عميق به آن‌ها، آنان را به خداشناسى مى‌رساند، از عظمت آسمان‌ها حكايت مى‌كند.
۲. «اللَّه الّذى رفع السّموت بغير عمد ترونها ... يدبّر الأمر يفصّل الأيت لعلّكم بلقاء ربّكم توقنون؛خدا همان كسي است كه آسمان را - بدون ستوني كه قابل رؤ يت باشد - آفريد ... كارها را او تدبير مي‌كند آيات را (براي شما) تشريح مي‌نمايد تا به لقاي پروردگارتان يقين پيدا كنيد.»
۳. «تنزيلا ممّن خلق الأرض و السّموت العلى‌؛اين قرآن از سوي كسي نازل شده كه خالق زمين و آسمانهاي بلند است.»
۴. «خلق السّموت بغير عمد ترونها ...؛آسمانها را بدون ستوني كه قابل رؤيت باشد آفريد....»
«أو ليس الّذى خلق السّموت و الأرض بقادر على‌ أن يخلق مثلهم ...؛آيا كسي كه آسمانها و زمين را آفريد قدرت ندارد همانند آنها (انسانهاي خاك شده) را بيافريند؟....»
۵. «لخلق السّموت و الأرض أكبر من خلق الناس ...؛آفرينش آسمانها و زمين از آفرينش انسانها مهمتر است....»
۶. «أ و لم يروا أنّ اللَّه الّذى خلق السّموت و الأرض و لم يعى بخلقهنّ بقادر على‌ أن يحيى الموتى‌ ...؛آيا آنها نمي‌دانند خداوندي كه آسمانها و زمين را آفريده، و از آفرينش آنها ناتوان نشده قادر است مردگان را زنده كند؟....»
۷. «أفلم ينظروا إلى السّماء فوقهم كيف بنينها و زيّنَّها و ما لها من فروج؛آيا آنها به آسماني كه بالاي سرشان است نگاه نكردند كه چگونه ما آنرا بنا كرده‌ ايم ؟ و چگونه به وسيله ستارگان زينت بخشيده‌ ايم ؟ و هيچ شكاف و ناموزوني در آن نيست!»
۸. «أ لم نجعل الأرض مهدا• و بنينا فوقكم سبعا شدادا؛ آيا ما زمين را محل آرامش (شما) قرار نداديم ؟و بر فراز شما هفت (آسمان) محكم بنا كرديم.»
۹. «ء أنتم أشدّ خلقا أم السّماء بنيها؛آيا آفرينش شما (بعد از مرگ) مشكل تر است يا آفرينش آسماني كه خداوند بنا نهاد؟!»
۱۰. «أفلا ينظرون إلى الابل كيف خلقت‌• و إلى السّماء كيف رفعت؛ آيا آنها به شتر نمي‌نگرند چگونه آفريده شده ؟و به آسمان نگاه نمي‌كنند كه چگونه بر پا شده؟»

عمر آسمان‌ها

[ویرایش]

محدوديّت عمر آسمان‌هاى دنیا:
۱. «يوم تبدّل الأرض غير الأرض و السّموت ...؛در آن روز كه اين زمين به زمين ديگر و آسمانها (به آسمانهاي ديگر) تبديل مي‌شوند....»
۲. «يوم نطوى السّماء كطىّ السجلّ للكتب ...؛در آن روز كه آسمان را همچون طومار درهم مي‌پيچيم....»
۳. «... ما خلق اللَّه السّموت ... إلّا بالحقّ و أجل مسمّى ...؛... خداوند آسمانها ... را جز به حق و براي زمان معيني نيافريده....»
۴. «ما خلقنا السّموت ... إلّا بالحقّ و أجل مسمّى ...؛ما آسمانها ... را جز به حق و براي سرآمد معيني نيافريديم....»
۵. «فإذا انشقّت السّماء فكانت وردة كالدهان؛در آن هنگام كه آسمان شكافته شود، و همچون روغن مذاب گلگون گردد (حوادث هولناكي رخ مي‌دهد كه تاب تحمل آنرا نخواهيد داشت).»
۶. «و انشقّت السّماء فهى يومئذ واهية؛آسمانها از هم مي‌شكافند و سست مي‌گردند و فرو مي‌ريزند.»
۷. «يوم تكون السّماء كالمهل؛همان روز كه آسمان همچون فلز گداخته مي‌شود.»
۸. «السّماء منفطر به ...؛در آن روز آسمان از هم شكافته مي‌شود....»
۹. «و إذا السّماء فرجت؛و (كواكب) آسمان از هم بشكافند.»
۱۰. «و إذا السّماء كشطت؛و در آن هنگام كه پرده از روي آسمان بر گرفته شود.»
۱۱. «إذا السّماء انفطرت؛آن زمان كه آسمان (كرات آسماني) از هم شكافته شود.»

غيب آسمان‌ها

[ویرایش]

غیب آسمان‌ها، در احاطه علم خدا:
۱. «... إنّى أعلم غيب السّموت ...؛... من غيب آسمانها را ميدانم...»
۲. «و للَّه‌غيب السّموت ...؛ غيب آسمانها از آن خداست....»
۳. «... له غيب السّموت ...؛... غيب آسمانها از آن او است....»
۴. «و ما من غائبة فى السّماء و الأرض إلّافى كتب مبين؛و هيچ موجودي پنهان در آسمان و زمين نيست مگر اينكه در كتاب مبين (در لوح محفوظ و علم بيپايان پروردگار) ثبت است.»
۵. «إنّ اللَّه علم غيب السّموت ...؛خداوند از غيب آسمانها آگاه است....»
۶. «إنّ اللَّه يعلم غيب السّموت ...؛خداوند غيب آسمانها را مي‌داند....»

كليدهاى آسمان‌ها

[ویرایش]

کلیدهای آسمان‌ها در اختيار خدا:
«له مقاليد السّموت ...؛ كليدهاي آسمان از آن او است....»
«مقاليد» به معناى خزانه و به معناى كليد آمده است. برداشت، بنابر معناى دوم است.

گريه آسمان‌ها

[ویرایش]

گریه نكردن آسمان بر فرعونیان پس از نابودى آنان:
«فما بكت عليهم السّماء ...؛نه آسمان بر آنها گريست ....»

گسترش آسمان‌ها

[ویرایش]

آسمان، در حال گسترش:
«والسّماء بنينها بأييدٍ وإنّا لموسعون؛ما آسمان را با قدرت بنا كرديم و همواره آنرا وسعت مي‌بخشيم!»
برداشت بر اين اساس است كه «موسعون» متعدّى به كار رفته باشد.

مائده آسمانى‌

[ویرایش]

نزول مائده آسمانى بر حواریّون عیسی علیه‌السلام:
«إذ قال الحواريّون يا عيسى ابن مريم هل يستطيع ربّك أن ينزّل علينا مائدة من السّماء ...• ... ربّنا أنزل علينا مائدة من السّماء ...• قال اللَّه إنّى منزّلها عليكم ...؛ در آن هنگام كه حواريون گفتند: اي عيسي بن مريم آيا پروردگار تو ميتواند مائده‌ اي از آسمان نازل كند؟... پروردگارا! مائده‌ اي از آسمان بر ما بفرست... خداوند (دعاي او را مستجاب كرد و) گفت من آنرا بر شما نازل ميكنم ....»

نگهبانان آسمان‌ها

[ویرایش]

وجود نگاهبانانى نيرومند در آسمان:
«و أنّا لمسنا السّماء فوجدنها ملئت حرسا شديدا و شهبا• و أنّا كنّا نقعد منها مقعد للسمع فمن يستمع الأن يجد له شهابا رصدا؛ و اينكه ما آسمان را جستجو كرديم، و همه را پر از محافظان قوي و تيرهاي شهب يافتيم! و اينكه ما پيش از اين به استراق سمع در آسمانها مي‌نشستيم. اما اكنون هر كس بخواهد استراق سمع كند شهابي را در كمين خود مي‌يابد!»

نور آسمان‌ها

[ویرایش]

خدا، نور آسمان‌ها:
«اللَّه نور السّموت ...؛خداوند نور آسمانها است....»

وارث آسمان‌ها

[ویرایش]

خداوند، وارث آسمان‌ها:
«... وللّه ميرث السّموت والأرض ...؛...در حالي كه ميراث آسمانها و زمين همه از آن خدا است....»

وسعت آسمان‌ها

[ویرایش]

آسمان‌ها، داراى گستره‌اى فراوان:
«سابقوا إلى‌ مغفرة من ربّكم و جنّة عرضها كعرض السّماء و الأرض ...؛بر يكديگر سبقت گيريد براي رسيدن به مغفرت پروردگارتان و بهشتي كه پهنه آن مانند پهنه آسمان و زمين است....»

عناوین مرتبط

[ویرایش]

آسمان در قیامت (قرآن)، آسمان و زمین (قرآن)، آسمان و وحی (قرآن)، آسمان‌های هفت‌گانه (قرآن)، استقرار آسمان‌ها (قرآن)، انشقاق آسمان‌ها (قرآن)، انقیاد آسمان‌ها (قرآن)، برکات آسمان‌ها (قرآن)، بنای آسمان‌ها (قرآن)، تدبیر آسمان‌ها (قرآن)، ترفیع آسمان‌ها (قرآن)، تزیین آسمان‌ها (قرآن)، چراغ آسمان‌ها (قرآن)، حفظ آسمان‌ها (قرآن)، خلقت آسمان‌ها (قرآن)، درهای آسمان‌ها (قرآن)، راه‌یابی به آسمان‌ها (قرآن)، رتق و فتق آسمان‌ها (قرآن)، ساکنان آسمان‌ها (قرآن)، عروج به آسمان‌ها (قرآن)، فساد آسمان‌ها (قرآن)، فواید آسمان‌ها (قرآن)، مالک آسمان‌ها (قرآن)، مخازن آسمان‌ها (قرآن)، مطالعه آسمان‌ها (قرآن)، موجودات آسمان‌ها (قرآن)، نفوذ به آسمان‌ها (قرآن)،

پانویس

[ویرایش]
 
۱. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج۱، ص۲۴۳.    
۲. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن ج۱، ص۱۲۳.    
۳. هود/سوره۱۱، آیه۱۰۶ - ۱۰۸.    
۴. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۴۸.    
۵. طباطبائی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۱، ص۲۶.    
۶. فصلت/سوره۴۱، آیه۱۱.    
۷. دخان/سوره۴۴، آیه۱۰.    
۸. فرقان/سوره۲۵، آیه۶.    
۹. نمل/سوره۲۷، آیه۲۵.    
۱۰. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج۱، ص۱۴۲.    
۱۱. بقره/سوره۲، آیه۲۹.    
۱۲. نازعات/سوره۷۹، آیه۲۷.    
۱۳. نازعات/سوره۷۹، آیه۲۸.    
۱۴. اعراف/سوره۷، آیه۴۰.    
۱۵. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۱۱۵.    
۱۶. ق/سوره۵۰، آیه۶.    
۱۷. ملک/سوره۶۷، آیه۳.    
۱۸. نحل/سوره۱۶، آیه۷۹.    
۱۹. ملک/سوره۶۷، آیه۱۹.    
۲۰. احزاب/سوره۳۳، آیه۷۲.    
۲۱. عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، ج۴، ص۳۱۳.    
۲۲. اسراء/سوره۱۷، آیه۴۴.    
۲۳. برای توضیح بیشتر به مقاله آسمان‌های هفت‌گانه (قرآن) رجوع شود.
۲۴. بقره/سوره۲، آیه۲۹.    
۲۵. بقره/سوره۲، آیه۳۳.    
۲۶. بقره/سوره۲، آیه۱۰۷.    
۲۷. بقره/سوره۲، آیه۱۱۶.    
۲۸. بقره/سوره۲، آیه۱۱۷.    
۲۹. بقره/سوره۲، آیه۱۶۴.    
۳۰. بقره/سوره۲، آیه۲۵۵.    
۳۱. بقره/سوره۲، آیه۲۸۴.    
۳۲. آل عمران/سوره۳، آیه۲۹.    
۳۳. آل عمران/سوره۳، آیه۸۳.    
۳۴. آل عمران/سوره۳، آیه۱۰۹.    
۳۵. آل عمران/سوره۳، آیه۱۲۹.    
۳۶. آل عمران/سوره۳، آیه۱۳۳.    
۳۷. آل عمران/سوره۳، آیه۱۸۰.    
۳۸. آل عمران/سوره۳، آیه۱۸۹.    
۳۹. آل عمران/سوره۳، آیه۱۹۰.    
۴۰. آل عمران/سوره۳، آیه۱۹۱.    
۴۱. نساء/سوره۴، آیه۱۲۶.    
۴۲. نساء/سوره۴، آیه۱۳۱.    
۴۳. نساء/سوره۴، آیه۱۷۰.    
۴۴. نساء/سوره۴، آیه۱۷۱.    
۴۵. مائده/سوره۵، آیه۱۷.    
۴۶. مائده/سوره۵، آیه۱۸.    
۴۷. مائده/سوره۵، آیه۴۰.    
۴۸. مائده/سوره۵، آیه۹۷.    
۴۹. مائده/سوره۵، آیه۱۲۰.    
۵۰. انعام/سوره۶، آیه۱.    
۵۱. انعام/سوره۶، آیه۳.    
۵۲. انعام/سوره۶، آیه۱۲.    
۵۳. انعام/سوره۶، آیه۱۴.    
۵۴. انعام/سوره۶، آیه۷۳.    
۵۵. انعام/سوره۶، آیه۷۵.    
۵۶. انعام/سوره۶، آیه۷۹.    
۵۷. انعام/سوره۶، آیه۱۰۱.    
۵۸. اعراف/سوره۷، آیه۵۴.    
۵۹. اعراف/سوره۷، آیه۱۵۸.    
۶۰. اعراف/سوره۷، آیه۱۸۷.    
۶۱. توبه/سوره۹، آیه۳۶.    
۶۲. توبه/سوره۹، آیه۱۱۶.    
۶۳. یونس/سوره۱۰، آیه۳.    
۶۴. یونس/سوره۱۰، آیه۶.    
۶۵. یونس/سوره۱۰، آیه۱۸.    
۶۶. یونس/سوره۱۰، آیه۵۵.    
۶۷. یونس/سوره۱۰، آیه۶۶.    
۶۸. یونس/سوره۱۰، آیه۶۸.    
۶۹. یونس/سوره۱۰، آیه۱۰۱.    
۷۰. هود/سوره۱۱، آیه۷.    
۷۱. هود/سوره۱۱، آیه۱۰۷.    
۷۲. هود/سوره۱۱، آیه۱۰۸.    
۷۳. هود/سوره۱۱، آیه۱۲۳.    
۷۴. رعد/سوره۱۳، آیه۲.    
۷۵. رعد/سوره۱۳، آیه۱۵.    
۷۶. رعد/سوره۱۳، آیه۱۶.    
۷۷. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۲.    
۷۸. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۱۰.    
۷۹. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۱۹.    
۸۰. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۳۲.    
۸۱. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۴۸.    
۸۲. حجر/سوره۱۵، آیه۸۵.    
۸۳. نحل/سوره۱۶، آیه۳.    
۸۴. نحل/سوره۱۶، آیه۴۹.    
۸۵. نحل/سوره۱۶، آیه۵۲.    
۸۶. نحل/سوره۱۶، آیه۷۳.    
۸۷. نحل/سوره۱۶، آیه۷۷.    
۸۸. اسراء/سوره۱۷، آیه۴۴.    
۸۹. اسراء/سوره۱۷، آیه۵۵.    
۹۰. اسراء/سوره۱۷، آیه۹۹.    
۹۱. اسراء/سوره۱۷، آیه۱۰۲.    
۹۲. کهف/سوره۱۸، آیه۱۴.    
۹۳. کهف/سوره۱۸، آیه۲۶.    
۹۴. کهف/سوره۱۸، آیه۵۱.    
۹۵. مریم/سوره۱۹، آیه۶۵.    
۹۶. مریم/سوره۱۹، آیه۹۰.    
۹۷. مریم/سوره۱۹، آیه۹۳.    
۹۸. طه/سوره۲۰، آیه۴.    
۹۹. طه/سوره۲۰، آیه۶.    
۱۰۰. أنبیا/سوره۲۱، آیه۱۹.    
۱۰۱. أنبیا/سوره۲۱، آیه۳۰.    
۱۰۲. أنبیا/سوره۲۱، آیه۵۶.    
۱۰۳. حج/سوره۲۲، آیه۳۱.    
۱۰۴. مؤمنون/سوره۲۳، آیه۷۱.    
۱۰۵. مؤمنون/سوره۲۳، آیه۸۶.    
۱۰۶. نور/سوره۲۴، آیه۳۵.    
۱۰۷. نور/سوره۲۴، آیه۴۱.    
۱۰۸. نور/سوره۲۴، آیه۴۲.    
۱۰۹. نور/سوره۲۴، آیه۶۴.    
۱۱۰. فرقان/سوره۲۵، آیه۲.    
۱۱۱. فرقان/سوره۲۵، آیه۶.    
۱۱۲. فرقان/سوره۲۵، آیه۵۹.    
۱۱۳. شعراء/سوره۲۶، آیه۲۴.    
۱۱۴. نمل/سوره۲۷، آیه۲۵.    
۱۱۵. نمل/سوره۲۷، آیه۶۰.    
۱۱۶. نمل/سوره۲۷، آیه۶۵.    
۱۱۷. نمل/سوره۲۷، آیه۸۷.    
۱۱۸. عنکبوت/سوره۲۹، آیه۴۴.    
۱۱۹. عنکبوت/سوره۲۹، آیه۵۲.    
۱۲۰. عنکبوت/سوره۲۹، آیه۶۱.    
۱۲۱. روم/سوره۳۰، آیه۸.    
۱۲۲. روم/سوره۳۰، آیه۱۸.    
۱۲۳. روم/سوره۳۰، آیه۲۲.    
۱۲۴. روم/سوره۳۰، آیه۲۶.    
۱۲۵. روم/سوره۳۰، آیه۲۷.    
۱۲۶. لقمان/سوره۳۱، آیه۱۰.    
۱۲۷. لقمان/سوره۳۱، آیه۲۰.    
۱۲۸. لقمان/سوره۳۱، آیه۲۵.    
۱۲۹. لقمان/سوره۳۱، آیه۲۶.    
۱۳۰. سجده/سوره۳۲، آیه۴.    
۱۳۱. أحزاب/سوره۳۳، آیه۷۲.    
۱۳۲. سبأ/سوره۳۴، آیه۱.    
۱۳۳. سبأ/سوره۳۴، آیه۳.    
۱۳۴. سبأ/سوره۳۴، آیه۲۲.    
۱۳۵. سبأ/سوره۳۴، آیه۲۴.    
۱۳۶. فاطر/سوره۳۵، آیه۱.    
۱۳۷. فاطر/سوره۳۵، آیه۳۸.    
۱۳۸. فاطر/سوره۳۵، آیه۴۰.    
۱۳۹. فاطر/سوره۳۵، آیه۴۱.    
۱۴۰. فاطر/سوره۳۵، آیه۴۴.    
۱۴۱. یس/سوره۳۶، آیه۸۱.    
۱۴۲. صافات/سوره۳۷، آیه۵.    
۱۴۳. ص/سوره۳۸، آیه۱۰.    
۱۴۴. ص/سوره۳۸، آیه۶۶.    
۱۴۵. زمر/سوره۳۹، آیه۵.    
۱۴۶. زمر/سوره۳۹، آیه۳۸.    
۱۴۷. زمر/سوره۳۹، آیه۴۴.    
۱۴۸. زمر/سوره۳۹، آیه۴۶.    
۱۴۹. زمر/سوره۳۹، آیه۶۳.    
۱۵۰. زمر/سوره۳۹، آیه۶۷.    
۱۵۱. زمر/سوره۳۹، آیه۶۸.    
۱۵۲. غافر/سوره۴۰، آیه۳۷.    
۱۵۳. فصلت/سوره۴۱، آیه۱۲.    
۱۵۴. شوری‌/سوره۴۲، آیه۴.    
۱۵۵. شوری‌/سوره۴۲، آیه۵.    
۱۵۶. شوری‌/سوره۴۲، آیه۱۱.    
۱۵۷. شوری‌/سوره۴۲، آیه۱۲.    
۱۵۸. شوری‌/سوره۴۲، آیه۲۹.    
۱۵۹. شوری‌/سوره۴۲، آیه۴۹.    
۱۶۰. شوری‌/سوره۴۲، آیه۵۳.    
۱۶۱. زخرف/سوره۴۳، آیه۹.    
۱۶۲. زخرف/سوره۴۳، آیه۸۲.    
۱۶۳. زخرف/سوره۴۳، آیه۸۵.    
۱۶۴. دخان/سوره۴۴، آیه۷.    
۱۶۵. دخان/سوره۴۴، آیه۳۸.    
۱۶۶. جاثیه/سوره۴۵، آیه۳.    
۱۶۷. جاثیه/سوره۴۵، آیه۱۳.    
۱۶۸. جاثیه/سوره۴۵، آیه۲۲.    
۱۶۹. جاثیه/سوره۴۵، آیه۲۷.    
۱۷۰. جاثیه/سوره۴۵، آیه۳۶.    
۱۷۱. جاثیه/سوره۴۵، آیه۳۷.    
۱۷۲. أحقاف/سوره۴۶، آیه۳.    
۱۷۳. أحقاف/سوره۴۶، آیه۴.    
۱۷۴. أحقاف/سوره۴۶، آیه۳۳.    
۱۷۵. فتح/سوره۴۸، آیه۴.    
۱۷۶. فتح/سوره۴۸، آیه۷.    
۱۷۷. فتح/سوره۴۸، آیه۱۴.    
۱۷۸. حجرات/سوره۴۹، آیه۱۶.    
۱۷۹. حجرات/سوره۴۹، آیه۱۸.    
۱۸۰. ق/سوره۵۰، آیه۳۸.    
۱۸۱. طور/سوره۵۲، آیه۳۶.    
۱۸۲. نجم/سوره۵۳، آیه۲۶.    
۱۸۳. نجم/سوره۵۳، آیه۳۱.    
۱۸۴. رحمن/سوره۵۵، آیه۲۹.    
۱۸۵. رحمن/سوره۵۵، آیه۳۳.    
۱۸۶. حدید/سوره۵۷، آیه۱.    
۱۸۷. حدید/سوره۵۷، آیه۲.    
۱۸۸. حدید/سوره۵۷، آیه۴.    
۱۸۹. حدید/سوره۵۷، آیه۵.    
۱۹۰. حدید/سوره۵۷، آیه۱۰.    
۱۹۱. مجادله/سوره۵۸، آیه۷.    
۱۹۲. حشر/سوره۵۹، آیه۱.    
۱۹۳. حشر/سوره۵۹، آیه۲۴.    
۱۹۴. صف/سوره۶۱، آیه۱.    
۱۹۵. جمعه/سوره۶۲، آیه۱.    
۱۹۶. منافقون/سوره۶۳، آیه۷.    
۱۹۷. تغابن/سوره۶۴، آیه۱.    
۱۹۸. تغابن/سوره۶۴، آیه۳.    
۱۹۹. تغابن/سوره۶۴، آیه۴.    
۲۰۰. طلاق/سوره۶۵، آیه۱۲.    
۲۰۱. ملک/سوره۶۷، آیه۳.    
۲۰۲. نوح/سوره۷۱، آیه۱۵.    
۲۰۳. نبأ/سوره۷۸، آیه۳۷.    
۲۰۴. بروج/سوره۸۵، آیه۹.    
۲۰۵. بقره/سوره۲، آیه۱۴۴.    
۲۰۶. نحل/سوره۱۶، آیه۷۹.    
۲۰۷. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۲، ص۴۵۴، ترجمه موسوی همدانی.    
۲۰۸. بقره/سوره۲، آیه۱۰۷.    
۲۰۹. بقره/سوره۲، آیه۲۵۵.    
۲۱۰. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۸۹.    
۲۱۱. مائده/سوره۵، آیه۱۷.    
۲۱۲. مائده/سوره۵، آیه۱۸.    
۲۱۳. مائده/سوره۵، آیه۴۰.    
۲۱۴. مائده/سوره۵، آیه۱۲۰.    
۲۱۵. اعراف/سوره۷، آیه۱۵۸.    
۲۱۶. توبه/سوره۹، آیه۱۱۶.    
۲۱۷. أنبیا/سوره۲۱، آیه۱۰۴.    
۲۱۸. حج/سوره۲۲، آیه۶۵.    
۲۱۹. نور/سوره۲۴، آیه۴۲.    
۲۲۰. فرقان/سوره۲۵، آیه۲.    
۲۲۱. روم/سوره۳۰، آیه۲۵.    
۲۲۲. فاطر/سوره۳۵، آیه۴۱.    
۲۲۳. ص/سوره۳۸، آیه۱۰.    
۲۲۴. زمر/سوره۳۹، آیه۴۴.    
۲۲۵. زمر/سوره۳۹، آیه۶۷.    
۲۲۶. فصلت/سوره۴۱، آیه۱۱.    
۲۲۷. شوری‌/سوره۴۲، آیه۴۹.    
۲۲۸. زخرف/سوره۴۳، آیه۸۵.    
۲۲۹. جاثیه/سوره۴۵، آیه۲۷.    
۲۳۰. فتح/سوره۴۸، آیه۱۴.    
۲۳۱. حدید/سوره۵۷، آیه۲.    
۲۳۲. حدید/سوره۵۷، آیه۵.    
۲۳۳. بروج/سوره۸۵، آیه۹.    
۲۳۴. روم/سوره۳۰، آیه۱۸.    
۲۳۵. ذاریات/سوره۵۱، آیه۷.    
۲۳۶. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص۱۰۶.    
۲۳۷. طور/سوره۵۲، آیه۹.    
۲۳۸. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص۴۷۸.    
۲۳۹. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۵، ص۱۸۶.    
۲۴۰. فاطر/سوره۳۵، آیه۴۱.    
۲۴۱. رعد/سوره۱۳، آیه۲.    
۲۴۲. لقمان/سوره۳۱، آیه۱۰.    
۲۴۳. انبیاء/سوره۲۱، آیه۴.    
۲۴۴. انبیاء/سوره۲۱، آیه۴.    
۲۴۵. حج/سوره۲۲، آیه۳۱.    
۲۴۶. ذاریات/سوره۵۱، آیه۷.    
۲۴۷. طور/سوره۵۲، آیه۵.    
۲۴۸. بروج/سوره۸۵، آیه۱.    
۲۴۹. طارق/سوره۸۶، آیه۱.    
۲۵۰. طارق/سوره۸۶، آیه۱۱.    
۲۵۱. شمس/سوره۹۱، آیه۵.    
۲۵۲. أحزاب/سوره۳۳، آیه۷۲.    
۲۵۳. فصلت/سوره۴۱، آیه۱۱.    
۲۵۴. ملک/سوره۶۷، آیه۳.    
۲۵۵. نوح/سوره۷۱، آیه۱۵.    
۲۵۶. أحزاب/سوره۳۳، آیه۷۲.    
۲۵۷. عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، ج۴، ص۳۱۴.    
۲۵۸. سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الدّرالمنثور، ج۶، ص۶۶۸-۶۶۹.    
۲۵۹. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۹۰.    
۲۶۰. رعد/سوره۱۳، آیه۲.    
۲۶۱. طه/سوره۲۰، آیه۴.    
۲۶۲. لقمان/سوره۳۱، آیه۱۰.    
۲۶۳. یس/سوره۳۶، آیه۸۱.    
۲۶۴. غافر/سوره۴۰، آیه۵۷.    
۲۶۵. أحقاف/سوره۴۶، آیه۳۳.    
۲۶۶. ق/سوره۵۰، آیه۶.    
۲۶۷. نبأ/سوره۷۸، آیه۶.    
۲۶۸. نبأ/سوره۷۸، آیه۱۲.    
۲۶۹. نازعات/سوره۷۹، آیه۲۷.    
۲۷۰. غاشیه/سوره۸۸، آیه۱۷.    
۲۷۱. غاشیه/سوره۸۸، آیه۱۸.    
۲۷۲. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۴۸.    
۲۷۳. أنبیا/سوره۲۱، آیه۱۰۴.    
۲۷۴. روم/سوره۳۰، آیه۸.    
۲۷۵. أحقاف/سوره۴۶، آیه۳.    
۲۷۶. رحمن/سوره۵۵، آیه۳۷.    
۲۷۷. حاقه/سوره۶۹، آیه۱۶.    
۲۷۸. معارج/سوره۷۰، آیه۸.    
۲۷۹. مزمل/سوره۷۳، آیه۱۸.    
۲۸۰. مرسلات/سوره۷۷، آیه۹.    
۲۸۱. تکویر/سوره۸۱، آیه۱۱.    
۲۸۲. انفطار/سوره۸۲، آیه۱.    
۲۸۳. بقره/سوره۲، آیه۳۳.    
۲۸۴. هود/سوره۱۱، آیه۱۲۳.    
۲۸۵. نحل/سوره۱۶، آیه۷۷.    
۲۸۶. کهف/سوره۱۸، آیه۲۶.    
۲۸۷. نمل/سوره۲۷، آیه۷۵.    
۲۸۸. فاطر/سوره۳۵، آیه۳۸.    
۲۸۹. حجرات/سوره۴۹، آیه۱۸.    
۲۹۰. زمر/سوره۳۹، آیه۶۳.    
۲۹۱. شوری‌/سوره۴۲، آیه۱۲.    
۲۹۲. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص۴۱۱.    
۲۹۳. دخان/سوره۴۴، آیه۲۹.    
۲۹۴. ذاریات/سوره۵۱، آیه۴۷.    
۲۹۵. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۸، ص۳۸۱.    
۲۹۶. مائده/سوره۵، آیه۱۱۲.    
۲۹۷. مائده/سوره۵، آیه۱۱۴.    
۲۹۸. مائده/سوره۵، آیه۱۱۵.    
۲۹۹. جن/سوره۷۲، آیه۸.    
۳۰۰. جن/سوره۷۲، آیه۹.    
۳۰۱. نور/سوره۲۴، آیه۳۵.    
۳۰۲. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۸۰.    
۳۰۳. حدید/سوره۵۷، آیه۱۰.    
۳۰۴. حدید/سوره۵۷، آیه۲۱.    


منبع

[ویرایش]
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۱، ص۳۲۶، برگرفته از مقاله «آسمان»    


رده‌های این صفحه : آسمان | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار