آل فرعون و موسی (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



در آیات فراوانی از قرآن کریم داستان حضرت موسی علیه‌السلام و فرعونیان بیان شده است. در این مقاله به برخی از آیات پرداخته می شود.


حضرت موسی از دیدگاه فرعونیان

[ویرایش]

بدشگون و نامبارك بودن موسی علیه‌السّلام و پیروانشدر ديدگاه آل‌فرعون:
«ولقد اخذنآءال فرعون... • ... وان تصبهم سیئة یطیروا بموسی ومن معه...؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را گرفتار كرديم ... ولي موقعي كه بدي (و بلا) به آنها مي‌رسيد مي‌گفتند از شومي موسي و كسان او است! ....»

تهمت به حضرت موسی

[ویرایش]

اتهام شومی به موسی علیه‌السلام و یارانش برخاسته از جهل آل فرعون:
«ولقد اخذنآءال فرعون... • ... وان تصبهم سیئة یطیروا بموسی ومن معه الآ انما طـئرهم عند الله ولـکن اکثرهم لایعلمون؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را گرفتار كرديم ... ولي موقعي كه بدي (و بلا) به آنها مي‌رسيد مي‌گفتند از شومي موسي و كسان او است! بگو سرچشمه همه اين فالهاي بد نزد خدا است (و شما را به خاطر اعمال بدتان كيفر مي‌دهد) اما اكثر آنها نمي‌دانند. »

نجات حضرت موسی در کودکی

[ویرایش]

رهایی موسى علیه‌السلام از دريا در زمان طفولیت به وسيله آل‌فرعون:
«و اوحینا الی‌ام موسی ان ارضعیه فاذا خفت علیه فالقیه فی الیم... • فالتقطه ءال فرعون...؛ما به مادر موسي الهام كرديم كه او را شير ده، و هنگامي كه بر او ترسيدي وي را در دريا (ي نيل) بيفكن... (هنگامي كه مادر از سوي كودك خود سخت در وحشت فرو رفت او را به فرمان خدا به دريا افكند) خاندان فرعون او را از آب گرفتند ....»

دشمن آل فرعون

[ویرایش]

موسی علیه‌السّلام دشمن آل فرعون و مایه غم و اندوه آنان:
«و اوحینا الی‌ام موسی ان ارضعیه فاذا خفت علیه فالقیه فی الیم... • فالتقطه ءال فرعون لیکون لهم عدوا و حزنا...؛ما به مادر موسي الهام كرديم كه او را شير ده، و هنگامي كه بر او ترسيدي وي را در دريا (ي نيل) بيفكن... (هنگامي كه مادر از سوي كودك خود سخت در وحشت فرو رفت او را به فرمان خدا به دريا افكند) خاندان فرعون او را از آب گرفتند تا سرانجام دشمن آنان و مايه اندوهشان گردد.....»
لام «لیکون» برای عاقبت است؛ یعنی سرانجام چنین شد.

کشتن حضرت موسی

[ویرایش]

توطئه آل فرعون برای کشتن موسی علیه‌السّلام:
«و قال موسی انی عذت بربی و ربکم... • و قال رجل مؤمن من ءال فرعون یکتم ایمنه اتقتلون رجلا ان یقول ربی الله و قد جاءکم بالبینت من ربکم...؛موسي گفت: من به پروردگارم و پروردگار شما پناه مي‌برم... مرد مومني از آل فرعون كه ايمان خود را پنهان مي‌داشت گفت، آيا مي‌خواهيد كسي را به قتل برسانيد بخاطر اينكه مي‌گويد پروردگار من الله است در حالي كه دلائل روشني از سوي پروردگارتان آورده....»

نسبت بدی‌ها به حضرت موسی

[ویرایش]

نسبت دادن ابتلاها و بدى‌هاى خود به موسى علیه‌السلام از سوى آل‌فرعون:
«ولقد اخذنآءال فرعون بالسنین... • ... وان تصبهم سیئة یطیروا بموسی ومن معه الآ انما طـئرهم عند الله...؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشکسالی گرفتار كرديم .. ولي موقعي كه بدي (و بلا) به آنها مي‌رسيد مي‌گفتند از شومي موسي و كسان او است! بگو سرچشمه همه اين فالهاي بد نزد خدا است (و شما را به خاطر اعمال بدتان كيفر مي‌دهد) ....»

لجاجت آل فرعون

[ویرایش]

لجاجت و سرسختى آل‌فرعون در عدم ايمان به معجزات ارائه شده از سوى موسى علیه‌السلام:
۱. «و لقد اخذنا ءال فرعون... • و قالوا مهما تاتنا به من ءایة لتسحرنا بها فما نحن لک بمؤمنین؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را گرفتار كرديم ...و گفتند هر زمان آيتي براي ما بياوري كه سحرمان كني ما به تو ايمان نمي‌آوريم!»
۲. «و قال موسی انی عذت بربی و ربکم... • و قال رجل مؤمن من ءال فرعون یکتم ایمنه اتقتلون رجلا ان یقول ربی الله و قد جاءکم بالبینت من ربکم...؛موسي گفت: من به پروردگارم و پروردگار شما پناه مي‌برم... مرد مومني از آل فرعون كه ايمان خود را پنهان مي‌داشت گفت، آيا مي‌خواهيد كسي را به قتل برسانيد بخاطر اينكه مي‌گويد پروردگار من الله است در حالي كه دلائل روشني از سوي پروردگارتان آورده....»

خلط جادو و معجزه

[ویرایش]

جادو بودن معجزات موسى علیه‌السلام در پندار آل‌فرعون:
«و لقد اخذنا ءال فرعون... • و قالوا مهما تاتنا به من ءایة لتسحرنا بها فما نحن لک بمؤمنین؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را گرفتار كرديم ...و گفتند هر زمان آيتي براي ما بياوري كه سحرمان كني ما به تو ايمان نمي‌آوريم!»

اعتراف آل‌فرعون

[ویرایش]
آل‌فرعون به برخی از امور اعتراف می‌کردند.

← خارق‌العاده بودن معجزه


اعتراف آل فرعون به خارق العاده بودن معجزات موسی علیه‌السّلام :
«و لقد اخذنا ءال فرعون... • و قالوا مهما تاتنا به من ءایة لتسحرنا بها فما نحن لک بمؤمنین؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را گرفتار كرديم ...و گفتند هر زمان آيتي براي ما بياوري كه سحرمان كني ما به تو ايمان نمي‌آوريم!»

← منزلت حضرت موسی


اعتراف آل فرعون به منزلت والای موسی علیه السلام نزد خدا:
«و لقد اخذنا ءال فرعون بالسنین... • ... قالوا یموسی ادع لنا ربک بما عهد عندک لئن کشفت عنا الرجز لنؤمنن لک...؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشکسالی گرفتار كرديم ...مي‌گفتند: اي موسي از خدايت براي ما بخواه به عهدي كه با تو كرده رفتار كند، اگر اين بلا را از ما مرتفع سازي قطعا به تو ايمان مي‌آوريم....»
از این که آل فرعون، موسی علیه‌السّلام را به موقعیتش (مستجاب الدعوه بودن نزد خدا) سوگند داده‌اند، استفاده می‌شود که آنان برای او منزلتی والا قائل بوده‌اند. در ضمن، این برداشت بر این مبتنی است که «با» در «بما عهد عندک» برای قسم باشد.

ایمان در دیدگاه آل‌فرعون

[ویرایش]

ایمان به رسالت موسی علیه‌السّلام نشانه سحرزدگی در نگاه آل فرعون :
«و لقد اخذنا ءال فرعون... • و قالوا مهما تاتنا به من ءایة لتسحرنا بها فما نحن لک بمؤمنین؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را گرفتار كرديم ...و گفتند هر زمان آيتي براي ما بياوري كه سحرمان كني ما به تو ايمان نمي‌آوريم!»

پیمان آل فرعون

[ویرایش]

••• پیمان آل فرعون با موسی علیه‌السّلام مبنی بر ایمان آوردن به وی در صورت برطرف ساختن عذاب از آنان:
«و لقد اخذنا ءال فرعون بالسنین... • ... قالوا یموسی ادع لنا ربک بما عهد عندک لئن کشفت عنا الرجز لنؤمنن لک و لنرسلن معک بنی اسرئیل؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشکسالی گرفتار كرديم ...مي‌گفتند: اي موسي از خدايت براي ما بخواه به عهدي كه با تو كرده رفتار كند، اگر اين بلا را از ما مرتفع سازي قطعا به تو ايمان مي‌آوريم و بني اسرائيل را با تو خواهيم فرستاد.»

••• پیمان آل فرعون پس از نزول هر یک از عذاب‌های پنجگانه، مبنی بر ایمان به وی در صورت بر طرف ساختن عذاب از آنان:
«و لقد اخذنا ءال فرعون بالسنین... • ... قالوا یموسی ادع لنا ربک بما عهد عندک لئن کشفت عنا الرجز لنؤمنن لک و لنرسلن معک بنی اسرئیل؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشکسالی گرفتار كرديم ...مي‌گفتند: اي موسي از خدايت براي ما بخواه به عهدي كه با تو كرده رفتار كند، اگر اين بلا را از ما مرتفع سازي قطعا به تو ايمان مي‌آوريم و بني اسرائيل را با تو خواهيم فرستاد.»
بنابراین که «ال» در «الرجز» عهد ذکری به عذاب‌های پنجگانه‌ای اشاره باشد که در آیه پیش از آن‌ها سخن گفته شده، مفید نکته یاد شده است.

← نقض پیمان


آل فرعون در تعهد به موسی علیه‌السّلام مبنی بر ایمان آوردن به وی در صورت رفع عذاب از آن‌ها، نقض پیمان کردند.
«ولقد اخذنآءال فرعون... • ولما وقع علیهم الرجز قالوا یـموسی ادع لنا ربک بما عهد عندک لـئن کشفت عنا الرجز لنؤمنن لک ولنرسلن معک بنی اسرءیل • فلما کشفنا عنهم الرجز الی اجل هم بــلغوه اذا هم ینکثون؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را گرفتار كرديم ...مي‌گفتند: اي موسي از خدايت براي ما بخواه به عهدي كه با تو كرده رفتار كند، اگر اين بلا را از ما مرتفع سازي قطعا به تو ايمان مي‌آوريم و بني اسرائيل را با تو خواهيم فرستاد. اما هنگامي كه بلا را پس از مدت معيني كه به آن مي‌رسيدند از آنها برمي داشتيم پيمان خويش را مي‌شكستند!»

درخواست دعای آل‌فرعون

[ویرایش]

تقاضای دعای آل فرعون به منظور بر طرف شدن عذاب از آنان از موسی علیه‌السّلام :
«و لقد اخذنا ءال فرعون بالسنین... • ... قالوا یموسی ادع لنا ربک بما عهد عندک لئن کشفت عنا الرجز لنؤمنن لک...؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشکسالی گرفتار كرديم ...مي‌گفتند: اي موسي از خدايت براي ما بخواه به عهدي كه با تو كرده رفتار كند، اگر اين بلا را از ما مرتفع سازي قطعا به تو ايمان مي‌آوريم....»

نفرین حضرت موسی بر فرعونیان

[ویرایش]

استمرار تبه ‌کاری آل ‌فرعون، موسی علیه‌السلام را وا داشت که برای آنان آرزوی نا بودی کند. حضرت موسی نخست، بنی‌اسرائیل را امیدوار به نابودی فرعونیان و جانشینی آنان کرد: «عَسی رَبُّکم أَن یهلِک عَدُوَّکم و یستَخلِفَکم فِی‌الأَرضِ فَینظُرَ کیفَ تَعملَون» و پس از ناامیدی از هدایت آنان، نفرینشان کرد:
[۳۵] کشف‌الاسرار، ج‌۳، ص‌۷۱۲.
«و‌قالَ موسی رَبَّنا إِنَّک ءَاتَیتَ فِرعَونَ و مَلاَهُ زینَةً و أَمولا فِی‌الحَیوةِ‌الدُّنیا رَبَّنا لِیضِلّوا عَن سَبیلِک رَبَّنا اطمِس عَلی أَمولِهِم و اشدُد عَلی قُلوبِهِم فَلاَ یؤمِنوا حَتّی یرَوُاالعَذابَ الأَلیم. و موسی گفت: پروردگارا! تو به فرعون و سران قوم وی در زندگی دنیا، زیور و اموال داده‌ای. پروردگارا! تا (پیروان خود)را از راه تو گمراه کنند. پروردگارا! اموالشان را نابود و آنان را سخت‌ دل گردان که ایمان نیاورند تا عذاب دردناک را ببینند». تکرار «رَبَّنا» در این آیه، بیان‌ گر شدّت نفرین موسی علیه‌السلام در حقّ آنان است. نفرین موسی و برادرش هارون که دعای وی را آمین می‌ گفت، در حقّ فرعونیان مستجاب شد. خداوند، موسی علیه‌السلام را به بیرون بردن شبانه بنی ‌اسرائیل از مصر فرمان داد. فرعون و لشکریانش بامدادان به تعقیب آنان پرداختند و این، مقدّمه نابودی آنان بود.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۲. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۱.    
۳. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۴. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۱.    
۵. قصص/سوره۲۸، آیه۷.    
۶. قصص/سوره۲۸، آیه۸.    
۷. قصص/سوره۲۸، آیه۷.    
۸. قصص/سوره۲۸، آیه۸.    
۹. غافر/سوره۴۰، آیه۲۷.    
۱۰. غافر/سوره۴۰، آیه۲۸.    
۱۱. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۱۲. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۱.    
۱۳. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۱۴. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۲.    
۱۵. غافر/سوره۴۰، آیه۲۷.    
۱۶. غافر/سوره۴۰، آیه۲۸.    
۱۷. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۱۸. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۱.    
۱۹. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۲۰. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۲.    
۲۱. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۲۲. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۴.    
۲۳. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۲۴. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۲.    
۲۵. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۲۶. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۴.    
۲۷. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۲۸. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۴.    
۲۹. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۳۰. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۴.    
۳۱. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۵.    
۳۲. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۳۳. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۴.    
۳۴. اعراف/سوره۷، آیه۱۲۹.    
۳۵. کشف‌الاسرار، ج‌۳، ص‌۷۱۲.
۳۶. یونس/سوره۱۰، آیه۸۹.    
۳۷. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۵‌، ص‌۱۹۶.    
۳۸. یونس/سوره۱۰، آیه۸۹.    


منبع

[ویرایش]
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۱، ص۳۷۸، برگرفته از مقاله «آل فرعون و موسی علیه‌السلام».    
دانشنامه موضوعی قرآن، ج۱، برگرفته از مقاله«آل‌فرعون‌».    


رده‌های این صفحه : آل فرعون | حضرت موسی | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار