آل فرعون (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آلِ فِرْعَون، از اعلام قرآن کریم است. ‌آل‌ فرعون همان قوم، پیروان وهم ‌کیشان فرعون هستند.فرعون لقب حاکمان مصر در دوران‌های پیش از بطالسه است.


مفهوم شناسی آل

[ویرایش]

ترکیب آل‌فرعون‌ از دو کلمه تشکیل شده است.
«آل»، برگرفته شده از اهل است، با این تفاوت که آل به نزدیکان افراد بزرگ و شریف، مانند «آل الله» و «آل سلطان»؛ ولی اهل بر همه اطلاق می‌شود. از سوی دیگر، اهل به زمان و مکان و غیر آن نسبت داده می‌شود؛ مانند اهل فلان شهر؛ ولی آل فلان شهر نمی‌گویند. و آل به کسانی گفته می‌شود که از نظر خویشاوندی یا معنوی با فرد خصوصیتی داشته باشند. و اهل کسانی را گویند که نسبی یا دینی یا چیزی همانند آن، آنها را با یکد یگر جمع و مربوط کند و "آل" به شریف تر و با فضیلت ‌تر‌ ها اضافه می شود، مثل آل الله و آل النبی، اما اهل اضافه شدنش کلی و عمومی است.
مقصود از آل‌فرعون‌ قوم فرعون، خویشاوندان، پیروان و لشکریان فرعون هستند.

آل‌فرعون‌ در قرآن

[ویرایش]

در یک مورد این ترکیب به معنای محدودتری به کار رفته است و راویان اختلاف کرده‌اند که منظور از آن کنیزان همسر فرعونِ معاصر حضرت موسی ، دختر او، یا یاران اویند . در دیگر موارد، همۀ قوم فرعون، از خویشاوندان و پیروان و لشکریان او را در بر می‌گیرد .
[۱۲] طنطاوی، الجواهر، ج۱، ص۶۰.

آل‌فرعون‌ بنی‌اسرائیل را مورد آزار و شکنجه قرار می‌دادند و مانند بسیاری دیگر از مردمان روزگاران کهن، آیات خداوند را انکار می‌کردند. خداوند آنان را به خاطر این گناه کیفر داد. آل‌فرعون‌ چندین‌بار گرفتار قحطی و طوفان و حشرات زیان‌بخش شدند و آنگاه با حضرت موسی عهد کردند که اگر خداوند این بلاها را از ایشان رفع گرداند، به او ایمان آورند، ولی پس از رفع بلا ، پیمان خود را شکستند. سرانجام خداوند ایشان را در دریا غرق ساخت و بنی‌اسرائیل را نجات بخشید.
آل‌فرعون‌ ۱۳ بار در قرآن آمده که در یک مورد از مأموریت موسی به سوی آنان و در موارد دیگر از کفر، تکذیب، شکنجه‌ گری و در نهایت، عذاب آنان در دنیا، برزخ و آخرت سخن رفته است. با توجّه به گوناگونی معانی آل، مفسّران در گستره شمول آل‌ فرعون بر یک رأی نیستند. ولی با توجّه به کارکرد این واژه، گویا مقصود، نزدیکان، پیروان و هم ‌فکران وی باشند. چنان‌ که قارون از بنی‌اسرائیل (قوم موسی) است. و در ردیف فرعون، هامان و در حقیقت آل ‌فرعون قرار گرفته و همسر فرعون، از آل او به شمار نرفته. بلکه مَثَل اهل ایمان معرّفی شده است. قرآن از کسانی که بر گِرد فرعون، کار گزار و هم رأی وی بوده‌اند، با تعابیر قوم ۲۷ بار، ملأ ۱۳ بار، رکن یک بار، جُند و جنود ۶ بار یاد کرده که با آل‌ فرعون، تقارب مفهومی و مصداقی دارند. به طور مثال، انطباق قوم فرعون بر آل ‌فرعون، با کنار هم نهادن آیاتی نظیر «یقدُمُ قَومَهُ یومَ‌القِیـمَة...» و «و‌أَغرَقنا ءَالَ فِرعَون...» به‌دست می‌آید. چنان‌ که قرآن، کشتار پسران بنی‌ اسرائیل و ستم به آنان را گاهی به فرعون، گاهی به آل‌فرعون و گاه به قوم فرعون نسبت داده و ارسال موسی را به سوی فرعون و قوم وی فرعون و ملأ و آل ‌فرعون دانسته است.
در تورات نیز از اطرافیان و کار گزاران فرعون و ستم آن‌ها بر بنی‌ اسرائیل و نیز از نزول عذاب و نا‌بودی آنان در رود نیل سخن رفته است.
[۳۶] کتاب مقدّس، خروج: ۵ تا ۱۴
[۳۷] قاموس کتاب، ص‌(۶۴۹ و ۶۵۰)


توجّه قرآن به سر گذشت آل‌ فرعون

[ویرایش]

نگاهی به آیات و سوره‌های قرآن، اهتمام فراوانِ قرآن به تبیین داستان آل ‌فرعون از زوایای گوناگون را نشان می‌دهد. دراحوال دیگر پیامبران، محاجّه‌آنان با قومشان دیده می‌ شود. امّا در محاجّه‌های موسی و فرعون، حضور اطرافیان فرعون در کنار فرعون، موضوعیت ویژه می‌ یابد و از اعمال و سرنوشت آنان نیز در مواضع گوناگون سخن می‌رود. دلیل موضوعیت یافتن سر گذشت آل ‌فرعون در قرآن، شاید از این رو است که بسیاری از اصول و سنّت‌هایی که خداوند در سراسر قرآن، به صورت کلّی بیان فرموده، در داستان آل‌فرعون‌ به ‌صورت عینی تبیین شده. چنان‌ که قرآن، آنان را عبرت آیند گان قرار داده است: «فَجَعَلنـهُم سَلَفاً و مَثَلا لِلأَخِرین.» ابن‌ عاشور، علّت تخصیص آل‌ فرعون را به ذکر در قرآن، سر نوشت نهایی آنان دانسته و گفته است: فقط نا بودی این امّت نزد اهل ‌کتاب روشن است. بر خلاف هلاکت عاد و ثمود که نزد عرب از شهرت بیش‌ تری بر خوردار بوده. از این‌ رو، سرگذشت آنان مورد توجّه قرآن قرار گرفته است.

آل‌فرعون‌ در برزخ

[ویرایش]

سوختن آل‌فرعون در آتش، هر صبح و شام پيش از قیامت و در عالم برزخ:
«... وحاق بـال فرعون سوء العذاب • النار یعرضون علیها غدوا وعشیا ویوم تقوم الساعة ادخلوا ءال فرعون اشد العذاب؛... و عذابهاي شديد بر آل فرعون نازل گرديد. عذاب آنها آتش است كه هر صبح و شام بر آن عرضه مي‌شوند، و روزي كه قيامت بر پا مي‌شود دستور مي‌دهد آل فرعون را در سخت ترين عذابها وارد كنيد.»
امام صادق علیه‌السلام درباره «النار یعرضون علیها غدوا و عشیا» فرمود: این عذاب در دنیا و پیش از برپایی قیامت است؛ چون در آتش قیامت، صبح و شامی نیست.

آل‌فرعون‌ و معجزه

[ویرایش]

جادو بودن معجزات حضرت موسی علیه‌السلام در پندار آل‌فرعون‌:
«ولقد اخذنا آل‌فرعون‌ بالسنین ونقص من الثمرات... • و قالوا مهما تاتنا به من ءایة لتسحرنا بها فما نحن لک بمؤمنین؛و ما نزدیکان فرعون (و قوم او) را به خشکسالی و کمبود میوه‌ها گرفتار کردیم....• و گفتند هر زمان آیتی برای ما بیاوری که سحرمان کنی ما به تو ایمان نمی‌آوریم!»

برده‌گیری آل‌فرعون‌

[ویرایش]

برده‌گیری آل‌فرعون از د ختران بنى‌اسرائيل، بلا و امتحانى از سوى پروردگار:
۱. «و إذ نجّينكم من ءال فرعون ... و يستحيون نساءكم و فى ذلكم بلاء من ربكم عظيم؛و (نيز به خاطر بياوريد) آنزمان كه شما را از چنگال فرعونيان رهائي بخشيديم... و زنان شما را (براي كنيزي) زنده نگه مي‌داشتند و در اين، آزمايش سختي از طرف پروردگار براي شما بود. » ضمير «كم» به بنى‌اسرائيل برمى‌گردد و احتمال داده مى‌شود كه يكى از اهداف آل‌فرعون از زنده نگه‌داشتن زنان و دختران، به بردگى و كنيزى گرفتن آنان بوده است.
۲. «...و إذ أنجينكم من ءال فرعون ... و يستحيون نساءكم و فى ذلكم بلاء من ربكم عظيم؛... زماني را كه از (چنگال) كسان فرعون نجاتتان بخشيديم... و زنانتان را (براي خدمتكاري) زنده مي‌گذاشتند و در اين آزمايش بزرگي از ناحيه خدا براي شما بود.»
۳. «... إذ أنجيكم من ءال فرعون ... و يستحيون نساءكم و فى ذلكم بلاء من ربكم عظيم؛ ... زماني كه شما را از (چنگال) آل فرعون رهائي بخشيد... و زنانتان را (براي خدمتكاري) زنده مي‌گذاشتند، و در اين، آزمايش بزرگي از طرف پروردگارتان بود.»

تشبيه به آل‌فرعون‌

[ویرایش]

مشابهت کافران زمان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله با آل‌فرعون در برخورد با آیات خدا:
۱. «إنّ الّذين كفروا لن تغنى عنهم أمولهم و لا أولدهم من اللَّه شيئا• كدأب ءال فرعون و الّذين من قبلهم كذّبوا بايتنا ...؛ ثروتها و فرزندان كساني كه كافر شدند، نمي‌تواند آنان را از (عذاب) خداوند باز دارد، (و از كيفر، رهايي بخشد). و آنان خود، آتشگيره دوزخند.(عادت آنان در انكار و تحريف حقايق،) همچون عادت آل فرعون و كساني است كه پيش از آنها بودند، آيات ما را تكذيب كردند، و خداوند آنها را به (كيفر) گناهانشان گرفت، و خداوند، شديد العقاب است.»
۲. «و لو ترى‌ إذ يتوفّى الّذين كفروا الملئكة ...• ذلك بما قدّمت أيديكم ...• كدأب ءال فرعون و الّذين من قبلهم كفروا بايت اللَّه ...• كدأب ءال فرعون و الّذين من قبلهم كذّبوا بايت ربّهم ....؛ و اگر ببيني كافران را به هنگامي كه فرشتگان (مرگ) جان آنها را مي‌گيرند... اين در مقابل كارهائي است كه از پيش فرستاده‌ ايد ... (حال اين گروه مشركان) همانند حال نزديكان فرعون و كساني است كه پيش از آنها بودند، آنها آيات خدا را انكار كردند ... اين (درست) به حال فرعونيان و كساني كه پيش از آنها بودند مي‌ماند كه آيات پروردگارشان را تكذيب كردند....»

تعهّدات آل‌فرعون‌

[ویرایش]

تعهّد آل‌فرعون به موسى علیه‌السلام پس از نزول هر يك از عذاب‌هاى پنجگانه مبنى بر ایمان به وى در صورت بر طرف ساختن عذاب از آنان:
«ولقد أخذنآءال فرعون بالسّنين ونقص مّن الثّمرت لعلّهم يذّكّرون‌• ولمّا وقع عليهم الرّجز قالوا يموسى ادع لنا ربّك بما عهد عندك لئن كشفت عنّا الرّجز لنؤمننّ لك ولنرسلنّ معك بنى إسرءيل؛ و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشكسالي و كمبود ميوه‌ ها گرفتار كرديم شايد متذكر گردند.هنگامي كه بلا بر آنها مسلط مي‌شد مي‌گفتند: اي موسي از خدايت براي ما بخواه به عهدي كه با تو كرده رفتار كند، اگر اين بلا را از ما مرتفع سازي قطعا به تو ايمان مي‌آوريم و بني اسرائيل را با تو خواهيم فرستاد.»

تكذيب‌گرى آل‌فرعون‌

[ویرایش]

تکذیب آيات الهى از سوى آل‌فرعون:
۱. «كدأب ءال فرعون والّذين من قبلهم‌ كذّبوا بايتنا ...؛(عادت آنان در انكار و تحريف حقايق،) همچون عادت آل فرعون و كساني است كه پيش از آنها بودند، آيات ما را تكذيب كردند....»
۲. «ولقد أخذنآءال فرعون بالسّنين ...• فانتقمنا منهم فأغرقنهم فى اليمّ بأنّهم كذّبوا بايتنا ...؛ و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشكسالي گرفتار كرديم...سرانجام ما از آنها انتقام گرفتيم و آنها را در دريا غرق كرديم زيرا آيات ما را تكذيب كردند ....»
۳. «كدأب ءال فرعون والّذين من قبلهم كذّبوا بايت ربّهم ...؛اين (درست) به حال فرعونيان و كساني كه پيش از آنها بودند مي‌ماند كه آيات پروردگارشان را تكذيب كردند....»
۴. «ولقد جاء ءال فرعون النّذر• كذّبوا بايتنا كلّها ...؛ انذارها و هشدارها (يكي پس از ديگري) براي آل فرعون آمد.اما آنها همه آيات ما را تكذيب كردند....»

جهل آل‌فرعون‌

[ویرایش]

ناتوانی اكثريّت آل‌فرعون از فهم و ارزيابى درست حوادث:
«و لقد أخذنا ءال فرعون بالسنين ...• ... و لكنّ أكثرهم لايعلمون؛ و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشكسالي گرفتار كرديم... اما اكثر آنها نمي‌دانند.»

خطاكارى آل‌فرعون‌

[ویرایش]

آل‌فرعون، مردمى خطاپيشه در رفتارها و ارزيابى‌هاى خود:
«فالتقطه ءال فرعون ليكون لهم عدوّا وحزنا إنّ فرعون وهمن وجنودهما كانوا خطين؛(هنگامي كه مادر از سوي كودك خود سخت در وحشت فرو رفت او را به فرمان خدا به دريا افكند) خاندان فرعون او را از آب گرفتند تا سرانجام دشمن آنان و مايه اندوهشان گردد، مسلما فرعون و هامان و لشكريان آن دو خطاكار بودند.»

← گرفتن حضرت موسی از آب


گرفتن موسى علیه‌السلام از آب و بزرگ شدن او در خانه فرعون، نشان دهنده خطاى آل‌فرعون در كارهاى خود:
«فالتقطه ءال فرعون ... إنّ فرعون و همن و جنودهما كانوا خطئين‌• وقالت امرأت فرعون قرّت عين لّى ولك لاتقتلوه عسى‌ أن ينفعنا أو نتّخذه ولدا وهم لايشعرون؛ (هنگامي كه مادر از سوي كودك خود سخت در وحشت فرو رفت او را به فرمان خدا به دريا افكند) خاندان فرعون او را از آب گرفتند... مسلما فرعون و هامان و لشكريان آن دو خطاكار بودند.همسر فرعون (هنگامي كه ديد آنها قصد كشتن كودك را دارند) گفت او را نكشيد، نور چشم من و شماست ؟ شايد براي ما مفيد باشد، يا او را پسر خود برگزينيم و آنها نمي‌فهميدند (كه دشمن اصلي خود را در آغوش خويش مي‌پرورانند!).»

شكنجه‌گرى آل‌فرعون‌

[ویرایش]

شکنجه‌های سخت و طاقت‌فرساى بنی‌اسرائیل، از سوى آل‌فرعون:
۱. «و إذ نجّينكم من ءال فرعون يسومونكم سوء العذاب ...؛و (نيز به خاطر بياوريد) آنزمان كه شما را از چنگال فرعونيان رهائي بخشيديم كه همواره شما را به شديدترين وجهي آزار مي‌دادند....»
۲. «و إذ أنجينكم من ءال فرعون يسومونكم سوء العذاب ...؛بخاطر بياوريد زماني را كه از (چنگال) كسان فرعون نجاتتان بخشيديم آنها كه مرتبا شما را شكنجه مي‌دادند....»
۳. «و إذ قال موسى‌ لقومه اذكروا نعمة اللَّه عليكم إذ أنجيكم من ءال فرعون يسومونكم سوء العذاب ...؛و بخاطر بياور هنگامي را كه موسي به قومش گفت نعمت خدا را بر خود به ياد داشته باشيد، زماني كه شما را از (چنگال) آل فرعون رهائي بخشيد، همانها كه شما را به بدترين وجهي عذاب مي‌كردند....»

ظلم آل‌فرعون‌

[ویرایش]

آل‌فرعون، مردمى ستم‌پیشه:
«كدأب ءال فرعون ... و كلّ كانوا ظلمين؛اين (درست) به حال فرعونيان و كساني كه پيش از آنها بودند مي‌ماند ... و همه اين گروهها ظالم (و ستمگر) بودند.»

عهدشكنى آل‌فرعون‌

[ویرایش]

پیمان شکنی آل‌فرعون در ايمان به موسی علیه‌السلام و آزاد كردن بنى‌اسرائيل پس از برطرف شدن عذاب از آنان:
«و لقد أخذنا ءال فرعون بالسنين ...• و لما وقع عليهم الرجز قالوا يموسى ادع لنا ربّك بما عهد عندك لئن كشفت عنّا الرجز لنؤمننّ لك ...• فلمّا كشفنا عنهم الرجز إلى‌ أجل هم بلغوه إذا هم ينكثون؛ و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشكسالي گرفتار كرديم ...هنگامي كه بلا بر آنها مسلط مي‌شد مي‌گفتند: اي موسي از خدايت براي ما بخواه به عهدي كه با تو كرده رفتار كند، اگر اين بلا را از ما مرتفع سازي قطعا به تو ايمان مي‌آوريم ...اما هنگامي كه بلا را پس از مدت معيني كه به آن مي‌رسيدند از آنها برمي داشتيم پيمان خويش را مي‌شكستند!»

غرق آل‌فرعون‌

[ویرایش]

غرق شدن آل‌فرعون در دریا:
۱. «و إذ فرقنا بكم البحر فأنجينكم و أغرقنا ءال فرعون ...؛و (به خاطر بياوريد) هنگامي كه دريا را براي شما شكافتيم و شما را نجات داديم و فرعونيان را غرق ساختيم ....»
۲. «... و أغرقنا ءال فرعون ...؛... و فرعونيان را غرق كرديم....»

غفلت آل‌فرعون‌

[ویرایش]

غفلت آل‌فرعون از آيات الهى:
«ولقد أخذناءال فرعون بالسّنين ونقص مّن الثّمرت لعلّهم يذّكّرون‌• فانتقمنا منهم فأغرقنهم فى اليمّ بأنّهم كذّبوا بايتنا وكانوا عنها غفلين؛ و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشكسالي و كمبود ميوه‌ ها گرفتار كرديم شايد متذكر گردند.سرانجام ما از آنها انتقام گرفتيم و آنها را در دريا غرق كرديم زيرا آيات ما را تكذيب كردند و از آن غافل بودند.»

قحطى‌زدگى آل‌فرعون‌

[ویرایش]

آل‌فرعون دچار قحطی و كاهش محصولات:
«و لقد أخذنا ءال فرعون بالسنين و نقص من الثمرت ...؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشكسالي و كمبود ميوه‌ ها گرفتار كرديم ....»

← حکمت قحطی آل‌فرعون


تنبه دادن و عبرت‌گیری آل‌فرعون، دليل گرفتار كردن آنان به قحطى و كم‌محصولى از سوى خداوند:
«و لقد أخذنا ءال فرعون بالسنين و نقص من الثمرت لعلّهم يذّكّرون؛و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشكسالي و كمبود ميوه‌ ها گرفتار كرديم شايد متذكر گردند.»

كاخ‌سازى آل‌فرعون‌

[ویرایش]

کاخ سازى و خوش‌نشينى مستمر آل‌فرعون در طول حکومت خود:
«و لقد أخذنا ءال فرعون بالسنين ...• ... و دمّرنا ما كان يصنع فرعون و قومه و ما كانوا يعرشون؛ و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشكسالي گرفتار كرديم ... و آنچه فرعونيان (از كاخهاي مجلل مي‌ساختند، و آنچه از باغات داربستدار فراهم ساخته بودند درهم كوبيديم!»
فعل مضارع «يعرشون» همراه با «كان» بر استمرار و پيوستگى كاخ و سايبان‌سازى آنان دلالت مى‌كند.

گناه‌كارى آل‌فرعون‌

[ویرایش]

آل‌فرعون، مردمى گناه‌كار و گرفتار انتقام خدا:
۱. «كدأب ءال فرعون ... فأخذهم اللَّه بذنوبهم ...؛(عادت آنان در انكار و تحريف حقايق،) همچون عادت آل فرعون بود، ... و خداوند آنها را به (كيفر) گناهانشان گرفت....»
۲. «كدأب ءال فرعون ... فأخذهم اللَّه بذنوبهم ...• كدأب ءال فرعون ... فأهلكنهم بذنوبهم ...؛ (حال اين گروه مشركان) همانند حال نزديكان فرعون است ... خداوند هم آنان را به گناهانشان كيفر داد... اين (درست) به حال فرعونيان مي‌ماند... و ما هم به خاطر گناهانشان آنها را هلاك نموديم....»

مجرم بودن آل‌فرعون‌

[ویرایش]

آل‌فرعون مردمى مجرم و تبه‌كار:
«و لقد أخذنا ءال فرعون بالسنين ...• ... و كانوا قوما مجرمين؛ و ما نزديكان فرعون (و قوم او) را به خشكسالي گرفتار كرديم ... و جمعيت گنهكاري بودند.»

تأثیر سرانِ آل‌فرعون بر فرعون

[ویرایش]

هنگامی‌ که موسی برای انجام مأموریت خود،نزد فرعون می‌آید، بی‌ درنگ سخن‌ سران قوم فرعون را با یکدیگر نقل می‌ کند. بی‌آن که از فرعون سخنی به میان آید. گویا آنان در مجلسی مشورتی بوده‌اند تا پس از مشاوره، آن‌ چه را تشخیص می ‌دهند، به فرعون باز گویند. آن‌ چه آنان تشخیص دادند، مهلت موسی و هارون، و‌ گرد آوردن ساحران از شهر‌های دور و نزدیک بود.
قرآن‌در جایی دیگر، از مشورت فرعون با سران قوم خود درباره موسی سخن می ‌گوید و هنگام طرح توطئه کشتن موسی نیز سخن از سرانی است که به این نتیجه رسیده‌اند: «و‌جاءَ رَجُلٌ مِن أَقصَا المَدینَةِ یسعی قالَ یـموسی إِنَّ المَلاَ یأتَمِرونَ بِک لِیقتُلوک...؛(در اين هنگام) مردي از نقطه دور دست شهر (از مركز فرعونيان) با سرعت آمد و به موسي گفت اي موسي اين جمعيت براي كشتنت به مشورت نشسته‌ اند....»

گروه‌های هم ‌سو با آل‌فرعون

[ویرایش]

کسانی نیز هر چند از آل‌ فرعون نبوده‌اند، به آنان در سر کشی و انکار یاری می‌ رساند ند. یک گروه، ساحرانی بودند که در حسّاس‌ ترین لحظه‌ها، متوجّه خطای خود شده، به خدا ایمان آوردند. گروه دیگر، بزرگان بنی‌اسرائیل بودند: «فَما ءَامَنَ لِموسی إِلاَّ ذُرِّیةٌ مِن قَومِه عَلی خَوف مِن فِرعَونَ و مَلاَیهِم أَن یفتِنَهُم. سرانجام (کسی) به موسی ایمان نیاورد، مگر فرزندانی از قوم وی در حالی که بیم داشتند فرعون و سران آنان، ایشان را آزار بیازارند.»
به گفته علامه طباطبایی، ضمیر در «قومه» به موسی باز می‌ گردد و مقصود از ذرّیه، قوم موسی و نیز بعضی از ضعفای بنی‌اسرائیل در برابر بزرگان این قوم است. هر چند بنی‌ اسرائیل، همگی در بند قبطیان بوده‌اند، عادت صاحبان قدرت و ثروت در این گونه موارد، حفظ موقعیت اجتماعی خود و تقرّب به جبّاران است. بزرگان بنی‌اسرائیل نیز از اظهار ایمان به موسی ناتوان بوده‌اند. داستان بنی‌اسرائیل در قرآن بهترین گواه برای نشان دادن عدم ایمان شمار بسیاری از مخالفان موسی و پیامبران پس از او در میان بنی‌اسرائیل است. چنان‌ که قارون نیز با ستم بر قوم موسی و همراهی با آل ‌فرعون وصف شده است: «إِنَّ قـرونَ کانَ مِن قَومِ موسی فَبَغی عَلَیهِم...؛قارون از قوم موسي بود اما بر آنها ستم كرد....»

عناوین مرتبط

[ویرایش]

آل فرعون در جهنم (قرآن)، آل فرعون و آیات خدا (قرآن)، آل فرعون و بنی‌اسرائیل (قرآن)، آل فرعون و موسی (قرآن)، اخلاقیات آل فرعون (قرآن)، عذاب آل‌فرعون (قرآن)، عقاید آل فرعون (قرآن)، ضعیفان آل فرعون (قرآن)، نعمت‌های آل فرعون (قرآن)، مستکبران آل فرعون (قرآن)، مؤمن آل فرعون (قرآن)، حضرت یوسف و آل فرعون (قرآن).

پانویس

[ویرایش]
 
۱. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج‌۲، ص‌۳۷.    
۲. رضا، محمد رشید، تفسیر المنار، ج۱، ص۲۵۶.    
۳. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج۱، ص۳۰.    
۴. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج ۱، ص ۳۰    
۵. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن،ج ۱، ص ۳۰    
۶. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج‌۲، ص‌۳۷.    
۷. قصص/سوره۲۸، آیه۸.    
۸. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج۱۹، ص۵۲۲.    
۹. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج‌۲، ص‌۳۷.    
۱۰. رضا، محمد رشید، تفسیر المنار، ج۱، ص۲۵۶.    
۱۱. طباطبائی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۲۲۶.    
۱۲. طنطاوی، الجواهر، ج۱، ص۶۰.
۱۳. بقره/سوره۲، آیه۴۹.    
۱۴. بقره/سوره۲، آیه۵۰.    
۱۵. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۱۶. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۱.    
۱۷. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۲.    
۱۸. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۳.    
۱۹. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۴.    
۲۰. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۵.    
۲۱. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۶.    
۲۲. انفال/سوره۸، آیه۵۲.    
۲۳. انفال/سوره۸، آیه۵۴.    
۲۴. قصص/سوره۲۸، آیه۷۶.    
۲۵. عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۹.    
۲۶. غافر/سوره۴۰، آیه۲۴.    
۲۷. تحریم/سوره۶۶، آیه۱۱.    
۲۸. هود/سوره۱۱، آیه۹۸.    
۲۹. بقره/سوره۲، آیه۵۰.    
۳۰. قصص/سوره۲۸، آیه۴.    
۳۱. بقره/سوره۲، آیه۴۲.    
۳۲. اعراف/سوره۷، آیه۱۲۷.    
۳۳. نمل/سوره۲۷، آیه۱۲.    
۳۴. اعراف/سوره۷، آیه۱۰۳.    
۳۵. قمر/سوره۵۴، آیه۴۱.    
۳۶. کتاب مقدّس، خروج: ۵ تا ۱۴
۳۷. قاموس کتاب، ص‌(۶۴۹ و ۶۵۰)
۳۸. زخرف/سوره۴۳، آیه۵۶.    
۳۹. ابن عاشور، طاهر بن محمد، التحریر و التنویر، ج‌۳، ص‌۱۷۵.    
۴۰. غافر/سوره۴۰، آیه۴۵.    
۴۱. غافر/سوره۴۰، آیه۴۶.    
۴۲. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۴۴۵.    
۴۳. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۴۴. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۲.    
۴۵. بقره/سوره۲، آیه۴۹.    
۴۶. اعراف/سوره۷، آیه۱۴۱.    
۴۷. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۶.    
۴۸. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۰.    
۴۹. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۱.    
۵۰. انفال/سوره۸، آیات۵۰-۵۲.    
۵۱. انفال/سوره۸، آیه۵۴.    
۵۲. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۵۳. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۴.    
۵۴. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۱.    
۵۵. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۵۶. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۶.    
۵۷. انفال/سوره۸، آیه۵۴.    
۵۸. قمر/سوره۵۴، آیه۴۱.    
۵۹. قمر/سوره۵۴، آیه۴۲.    
۶۰. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۶۱. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۱.    
۶۲. قصص/سوره۲۸، آیه۸.    
۶۳. قصص/سوره۲۸، آیه۸.    
۶۴. قصص/سوره۲۸، آیه۹.    
۶۵. بقره/سوره۲، آیه۴۹.    
۶۶. اعراف/سوره۷، آیه۱۴۱.    
۶۷. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۶.    
۶۸. انفال/سوره۸، آیه۵۴.    
۶۹. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۷۰. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۴.    
۷۱. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۵.    
۷۲. بقره/سوره۲، آیه۵۰.    
۷۳. انفال/سوره۸، آیه۵۴.    
۷۴. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۷۵. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۶.    
۷۶. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۷۷. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۷۸. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۷۹. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۷.    
۸۰. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۱.    
۸۱. انفال/سوره۸، آیه۵۲.    
۸۲. انفال/سوره۸، آیه۵۴.    
۸۳. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۰.    
۸۴. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۳.    
۸۵. اعراف/سوره۷، آیه۱۰۹.    
۸۶. اعراف/سوره۷، آیه۱۰۹-۱۱۲.    
۸۷. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج‌۸‌، ص‌۲۱۴    
۸۸. قصص/سوره۲۸، آیه۲۰.    
۸۹. اعراف/سوره۷، آیه۱۰۹-۱۱۲.    
۹۰. شعراء/سوره۲۶، آیه۴۶-۴۷.    
۹۱. طه/سوره۲۰، آیه۷۰.    
۹۲. یونس/سوره۱۰، آیه۸۳.    
۹۳. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج‌۱۰، ص‌۱۱۲.    
۹۴. قصص/سوره۲۸، آیه۷۶.    


منبع

[ویرایش]
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۱، ص۳۷۶، برگرفته از مقاله«آل‌فرعون‌».    
دانشنامه موضوعی قرآن، ج۱، برگرفته از مقاله«آل‌فرعون‌».    
دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «آل فرعون»، ج۲،ص۴۴۲.    


رده‌های این صفحه : آل فرعون | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار