ابن‌حاج ابوعبدالله محمد بن ابرهیم جذامی‌ غرناطی‌

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اِبْن‌ِ حاج‌، ابوعبدالله‌ محمد بن‌ ابراهیم‌ جذامى‌ غرناطى‌ (د پس از ۵۴۰ ق/ ۱۱۴۵م)، معروف‌ به‌ ابن‌ حاج‌ و قنیقل‌، فقیه‌، متکلم‌ و نحوی‌ بوده است.


اندک بودن اطلاعات مربوط به او

[ویرایش]

سیوطی
[۱] سیوطى‌، بغیة الوعاة، ج۱، ص۸، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
شهرت ‌ وی‌ را فنقل‌ ضبط کرده‌ که‌ احتمالاً تصحیف‌ همان‌ قنیقل‌ است. ابن‌ ابار که‌ نزدیک‌ترین‌ مأخذ به‌ روزگار اوست‌، اطلاعات‌ بسیار اندکى‌ درباره وی‌ به‌ دست‌ داده‌ و تنها به‌ ذکر نام‌ و چند نکته مختصر بسنده‌ کرده‌ است.
[۲] ابن‌ ابار، محمد، التکملة لکتاب‌ الصلة، ج۱، ص۴۵۰، به‌ کوشش‌ عزت‌ عطار الحسینى‌، قاهره‌، ۱۹۵۶م‌.
وی‌ ظاهراً در غرناطه‌ متولد شده است.

تحصیلات

[ویرایش]

ابن حاج از استادانى‌ چون‌ ابوبکر غالب‌ بن‌ عطیه‌، ابوالحسن‌ بن‌ باذش‌ و ابومحمد بن‌ عتّاب‌ دانش‌ آموخت‌
[۳] مراکشى‌، محمد، الذیل‌ و التکملة، ج ۶، ص۱۰۸، به‌ کوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ۱۹۷۳م‌.
و در ادبیات‌ و ‌ علم کلام‌ تبحر یافت. سیوطى‌
[۴] سیوطى‌، بغیة الوعاة، ج۱، ص۸، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
[۵] سیوطى‌، بغیة الوعاة، ج۱، ص۹، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
از وی‌ به‌ عنوان‌ فقیهى‌ آگاه‌ به‌ نحو و ادب‌ یاد کرده‌ است.

تدریس و قضاوت

[ویرایش]

ابن‌ حاج‌ به‌ تدریس‌ نیز اشتغال‌ داشته‌ و به‌ گفته مراکشی‌
[۶] مراکشى‌، محمد، الذیل‌ و التکملة، ج ۶، ص۱۰۸، به‌ کوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ۱۹۷۳م‌.
قرائت‌، فقه‌، ادبیات‌ و کلام‌ تدریس‌ مى‌کرده‌ است. از شاگردان‌ وی‌، ابوالحجاج‌ ثغری‌ تنها کسى‌ است‌ که‌ ابن‌ ابار
[۷] ابن‌ ابار، محمد، التکملة لکتاب‌ الصلة، ج۱، ص۴۵۰، به‌ کوشش‌ عزت‌ عطار الحسینى‌، قاهره‌، ۱۹۵۶م‌.
شایسته ذکر دانسته‌ است. سیوطى‌ و مراکشى‌
[۸] سیوطى‌، بغیة الوعاة، ج۱، ص۸، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
[۹] سیوطى‌، بغیة الوعاة، ج۱، ص۹، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
از چند تن‌ دیگر نیز که‌ از وی‌ روایت ‌کرده‌اند، نام‌ برده‌اند.
ابن‌ حاج‌ همچنین مدتى‌ در جیان‌ و برخى‌ نقاط دیگر عهده‌دار منصب‌ قضا بوده است.
[۱۰] مراکشى‌، محمد، الذیل‌ و التکملة، ج ۶، ص۱۰۸، به‌ کوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ۱۹۷۳م‌.


وفات

[ویرایش]

درباره سال‌ درگذشت‌ وی‌ اختلافى‌ نیست‌، اما محل‌ درگذشت‌ وی‌ را سیوطى‌ در مُرسیه‌ و مراکشى‌ در غرناطه‌ دانسته‌ است.
ظاهراً ابن‌ حاج‌ هیچ‌ گونه‌ تألیفى‌ نداشته‌ است.

فهرست منابع

[ویرایش]

۱) ابن‌ ابار، محمد، التکملة لکتاب‌ الصلة، به‌ کوشش‌ عزت‌ عطار الحسینى‌، قاهره‌، ۱۹۵۶م‌.
۲) سیوطى‌، بغیة الوعاة، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
۳) مراکشى‌، محمد، الذیل‌ و التکملة، به‌ کوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ۱۹۷۳م‌.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. سیوطى‌، بغیة الوعاة، ج۱، ص۸، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
۲. ابن‌ ابار، محمد، التکملة لکتاب‌ الصلة، ج۱، ص۴۵۰، به‌ کوشش‌ عزت‌ عطار الحسینى‌، قاهره‌، ۱۹۵۶م‌.
۳. مراکشى‌، محمد، الذیل‌ و التکملة، ج ۶، ص۱۰۸، به‌ کوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ۱۹۷۳م‌.
۴. سیوطى‌، بغیة الوعاة، ج۱، ص۸، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
۵. سیوطى‌، بغیة الوعاة، ج۱، ص۹، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
۶. مراکشى‌، محمد، الذیل‌ و التکملة، ج ۶، ص۱۰۸، به‌ کوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ۱۹۷۳م‌.
۷. ابن‌ ابار، محمد، التکملة لکتاب‌ الصلة، ج۱، ص۴۵۰، به‌ کوشش‌ عزت‌ عطار الحسینى‌، قاهره‌، ۱۹۵۶م‌.
۸. سیوطى‌، بغیة الوعاة، ج۱، ص۸، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
۹. سیوطى‌، بغیة الوعاة، ج۱، ص۹، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/ ۱۹۶۴م.
۱۰. مراکشى‌، محمد، الذیل‌ و التکملة، ج ۶، ص۱۰۸، به‌ کوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ۱۹۷۳م‌.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «ابن حاج»، ج۳، ص۱۰۶۳.    


رده‌های این صفحه : تراجم | علمای اهل سنت | علمای قرن ششم




جعبه ابزار