ابن‌کر ابوعبدالله‌ شمس‌الدین‌ محمد بن‌ عیسی‌

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اِبْن‌ِکُرّ، ابوعبدالله‌ شمس‌الدین‌ محمد بن‌ عیسی‌ بن‌ حسن‌ بن‌ کر (۶۸۱ -۷۵۹ یا ۷۶۳ق‌/۱۲۸۲ یا ۱۳۶۲م‌)، موسیقی‌دان‌ ، فقیه‌ حنبلی‌، محدث‌، ادیب‌ و صوفی‌ بود.


نسب

[ویرایش]

نسبت‌ وی به‌ مروان‌ حمار واپسین‌ خلیفه بنی‌ مروان‌ می‌رسد.

تولد

[ویرایش]

پدرش‌ عیسی‌ به‌ هنگام‌ غلبه هلاکو بر بغداد در آن‌ شهر می‌زیست‌ و از آن‌جا به‌ قاهره‌ مهاجرت‌ کرد و محمد در همان‌جا زاده‌ شد.
[۱] صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۰۵-۳۰۶، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌.
[۲] ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.


اساتید وی

[ویرایش]

وی قرآن‌ را نزد شیخ‌ علی‌ شَطَّنَوْفی‌ آموخت‌ و احکام‌ عبدالغنی‌ و عمده شیخ‌ موفق‌الدین‌ و ملحة الاعراب‌ حریری و جز آن‌ را حفظ کرد. از مشایخ‌ زمان‌ خود چون‌ دمیاطی‌ و ابرقوهی‌ و غازی حلاوی و مؤنسه‌ خاتون‌، دختر عادل‌ و دیگران‌ بهره‌ گرفت‌ و موسیقی‌ را از قاضی‌ علاءالدین‌ ابن‌ تراکیشی‌ حنبلی‌ آموخت‌.
[۳] صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۰۶، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌.
[۴] ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
[۵] ابن‌تغری بردی، النجوم‌، ج۱۰، ص۳۳۱.
ابن‌حجر استاد او را در موسیقی‌ بیش‌ از یک‌ تن‌ دانسته‌ است‌.
[۶] ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.


آثار

[ویرایش]

وی کتابی‌ در موسیقی‌ به‌ نام‌ غایة المطلوب‌ فی‌ علم‌ الانغام‌ و الضروب‌ نوشت‌ که‌ امروز اثری از آن‌ برجای نیست‌. صفدی می‌نویسد: مقدمه آن‌ کتاب‌ را از وی در زاویه‌اش‌ در شوال‌ ۷۴۵ شنیدم‌، و مرا گفت‌ که‌ خطای جمعی‌ از پیشینیان‌ چون‌ فارابی‌ در این‌ فن‌ بر او آشکار گردیده‌ و دلیل‌هایی‌ نیز بر این‌ امر آورده‌ است‌.
[۷] صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۰۶، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌.


نقل‌ و تحریر شیوه قدما

[ویرایش]

وی در روش‌ قدما به‌ شیوه علمی‌ و عملی‌ به‌ بررسی‌ و مطالعه‌ پرداخت‌ و روش‌های آنان‌ را نقل‌ و تحریر کرد. به‌ روزگار خویش‌ در علم‌ موسیقی‌ برتر از دیگران‌ بود و شماری از بزرگان‌ِ علم‌ آواز نزد او به‌ آموزش‌ مشغول‌ بودند.
[۸] صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۰۵، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌.
نغمه‌ای از آنچه‌ ابوالفرج‌ اصفهانی‌ در کتابش‌ آورده‌، مورد بررسی‌ او قرار نگرفت‌، مگر آنکه‌ آن‌ را به‌ بهترین‌ وجهی‌ بیان‌ کرد.
[۹] ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
ابن‌حجر به‌ نقل‌ از ابن‌فضل‌الله‌ می‌نویسد: او با من‌ رفت‌ و آمد داشت‌. روزی خود آنچه‌ درباره فارابی‌ شنیده‌ بودم‌، از او دیدم‌: او با آواز خود شنوندگان‌ را می‌خنداند، سپس‌ می‌گریاند و سرانجام‌ به‌ خواب‌ می‌برد.
[۱۰] ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
همو به‌ نقل‌ از ابن‌الصائغ‌ حنفی‌ می‌نویسد که‌ ابن‌کر روزی بر جمعی‌ که‌ آواز می‌خواندند می‌گذشت‌، در حالی‌ که‌ قاطرش‌ را هماهنگ‌ آواز آنان‌ حرکت‌ می‌داد.

اخلاقیات ابن‌کر

[ویرایش]

او را شیخی‌ با عزت‌ نفس‌ ، دلیر و پاکدامن‌ خوانده‌اند و با آنکه‌ پیشوای علم‌ موسیقی‌ در عصر خود بود، از راه‌ موسیقی‌ کسب‌ معاش‌ نمی‌کرد.
[۱۱] ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
ابن‌کر صوفی‌ صاحب‌ خرقه‌ و شیخ‌ زاویه‌ای در نزدیکی‌ مشهد حسین(ع‌) در قاهره‌ بود.
[۱۲] صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۰۵، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌.
[۱۳] ابن‌تغری بردی، النجوم‌، ج۱۰، ص۳۳۰.
وی در بعضی‌ از مدارس‌ مصر حدیث‌ ، فقه‌ ، لغت‌ و ادب‌ تدریس‌ می‌کرد و کسانی‌ چون‌ حافظ عراقی‌ و دیگران‌ از شاگردان‌ او بودند.
[۱۴] ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
[۱۵] زرکلی‌، اعلام‌، ج۶، ص۳۲۳.


وفات

[ویرایش]

ابن‌کر در قاهره‌ درگذشت‌.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) ابن‌تغری بردی، النجوم‌.
(۲) ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
(۳) زرکلی‌، اعلام‌.
(۴) صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌؛

پانویس

[ویرایش]
 
۱. صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۰۵-۳۰۶، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌.
۲. ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
۳. صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۰۶، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌.
۴. ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
۵. ابن‌تغری بردی، النجوم‌، ج۱۰، ص۳۳۱.
۶. ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
۷. صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۰۶، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌.
۸. صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۰۵، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌.
۹. ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
۱۰. ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
۱۱. ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
۱۲. صفدی، خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۰۵، به‌ کوشش‌ س‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۹۷۴م‌.
۱۳. ابن‌تغری بردی، النجوم‌، ج۱۰، ص۳۳۰.
۱۴. ابن‌حجر عسقلانی‌، احمد، الدرر الکامنه، ج۵، ص۳۸۷، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۶ق‌/۱۹۷۶م‌.
۱۵. زرکلی‌، اعلام‌، ج۶، ص۳۲۳.


منبع

[ویرایش]
دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «ابن‌کر»، ج۴، ص۱۶۷۴.    






جعبه ابزار