ابن حسن جارچوی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ابن حسن جارچوی، از علما، مدرسان و متفکران مبارز شیعه هندوستان و پاکستان در قرن چهاردهم هجری/ بیستم میلادی بود.


تولد

[ویرایش]

وی در ۴ محرم ۱۳۲۲ق/ ۳۱ مارس ۱۹۰۴ در «جارچه بلوک» بلندشهر هند به دنیا آمد. پنج ساله بود که پدرش درگذشت و پدربزرگش به تعلیم و تربیت او پرداخت. وی مدت‌ها نزد شوهر خواهرش (مولوی شبیر حسین) به سر برد.

تحصیلات

[ویرایش]

از دانشگاه‌های رامپور و اوریانتال به دریافت مدارک «فاضل» و «منشی فاضل» نایل آمد. از میروت فوق دیپلم و از لاهور لیسانس و فوق لیسانس در رشته ادبیات و حقوق گرفت و در ۱۹۳۲ از دانشگاه اسلامی علیگره لیسانس تربیت مدرس دریافت کرد.

امام جماعت سند

[ویرایش]

او از سال ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۰ در سند، پنجاب و دهلی بر اثر سخنرانی‌های مهیج سیاسی خود به اوج شهرت رسید و در سند امامت جماعت را بر عهده داشت.

فعالیت‌ها

[ویرایش]

از سال ۱۹۳۳ تا ۱۹۳۸ در «جامعه ملیه» تدریس می‌کرد و در همین سال مدیره گروه علم و فلسفه دانشگاه لکهنو بود، و از ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۱ ریاست «مدرسه عالی شیعه» را داشت. هم‌چنین در اداره اوقاف شیعه و دانشگاه لکهنو و دارالتالیف محمودآباد و دیگر سازمان‌های ملی عضویت داشت.

مطالعه‌ها و انتقادها

[ویرایش]

به نوشته صدرالافاضل، وی در فلسفه اسلامی و مکاتب سیاسی ـ فلسفی غربی مطالعات عمیقی داشت. او با استفاده از آثار نویسندگانی مانند هگل و لنین از نهضت سوسیالیستی به سختی انتقاد می‌کرد و مشکلات سیاسی ـ اجتماعی جامعه مسلمانان هند را از زاویه مکتب تشیع تجزیه و تحلیل می‌نمود. او از ملاقات با نواب‌ها (عنوان امرای مسلمان در شبه قاره) و فرمان‌روایان پرهیز داشت و آنان را آشکارا و به سختی مورد انتقاد قرار می‌داد.

فعالیت‌های حزبی

[ویرایش]

ابن حسن جارچوی از ۱۹۳۵ در حزب مسلم لیگ به فعالیت‌های حزبی پرداخت و با شروع نهضت تأسیس مؤسس پاکستان، به سبب معلومات سیاسی و احساسات مذهبی وی، در امور سیاسی کشور از نظرات او بهره می‌جست. وی برای ایجاد کشور پاکستان و شرکت مردم در جلسات حزب مسلم لیگ، سفرهای بسیار کرد و برای استقلال پاکستان از تلاش باز نایستاد؛ ولی سرانجام با توطئه فرصت‌طلبان سیاسی مواجه شد و ناگزیر مأیوسانه از حزب فاصله گرفت و در لکهنو سکونت کرد.

سفر به کراچی

[ویرایش]

وی در هندوستان از روش مسلمان‌آزاری هندوها آزرده‌خاطر شد؛ ازاین‌رو در ۱۹۵۱ به کراچی آمد. سیاست‌مداران پاکستان از وی استقبال کردند و از سوی حکومت به مقاماتی نائل شد.

اختلاف با علی‌خان

[ویرایش]

او با لیاقت علی‌خان (اولین نخست‌وزیر پاکستان) بر سر مسائل سیاسی اختلاف نظر داشت؛ ولی هنگامی که او وفات یافت و موضوع محل دفن وی مطرح شد، برخلاف نظر حزب، آنان را واداشت که جنازه او را در محوطه آرامگاه جناح دفن کنند.

نامزد ریاست جمهوری

[ویرایش]

در سال ۱۹۶۴، هنگامی که مردم برای انتخاب ایوب‌خان به سمت ریاست‌ جمهوری، آمادگی نشان ندادند، وی خود را نامزد کرد.

شرکت در مجالس و مناظره‌ها

[ویرایش]

او از مبارزان، مبلغان و متفکران پاکستان به شمار می‌رفت، از علما تجلیل می‌کرد، در مجالس بزرگی که در بمبئی، دهلی، لکهنو و دیگر شهرهای بزرگ تشکیل می‌شد، شرکت می‌نمود و سخنرانی می‌کرد و در اغلب جلسات مناظره شرکت داشت؛ از جمله در مناظره ۱۹۳۹ با آریایی‌مذهبان لاهور پیروز شد و شهرت بسیاری به دست آورد.

تأسیس اداره تحقیقات فرهنگی اسلامی

[ویرایش]

وی مسلمانی مؤمن، منطقی و پیرو راسخ حزب مسلم لیگ بود و تا آخر عمرش بر همین روش باقی ماند. او استاد مذهب تشیع در دانشگاه کراچی بود و این بخش با تلاش وی ایجاد شد. او سعی داشت که افکار خویش را به دانش‌جویان منتقل سازد و برای همین منظور «اداره تحقیقات فرهنگی اسلامی» را در کراچی تأسیس کرد.

وفات

[ویرایش]

اما عارضه جسمانی مانع انجام این کار شد و عمرش وفا نکرد و سرانجام در ۱۴ جمادی الثانی ۱۳۹۴ق/۱۶ژوئیه ۱۹۷۳ درگذشت و در محوطه همان اداره به خاک سپرده شد.

تألیفات

[ویرایش]

آثار او از این قرار است:

۱. فلسفه آل‌محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم)؛
۲. مجالس بصیرت افروز، شهید نینوا، جدید ذاکری؛
۳. جهان‌داری علی (علیه‌السلام).
[۱] حسینی تهرانی، سید محمدحسین، مطلع انوار، ص۵۳ ـ ۵۶.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. حسینی تهرانی، سید محمدحسین، مطلع انوار، ص۵۳ ـ ۵۶.


منبع

[ویرایش]
دانش‌نامه‌های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران، فرهنگ‌نامه علمای مجاهد، برگرفته از مقاله «ابن حسن جارچَوی».    






جعبه ابزار