احضار متخاصمین (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اطاعت از احضار پیامبر و بردن داوری نزد پیامبر بر اساس آیات قرآن کریم صفت مومنان حقیقی است.


احضار مسلمانان متخاصم

[ویرایش]

احضار برخی مسلمانان متخاصم نزد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم برای حکم کردن میان آنان:
«واذا دعوا الی اللـه ور سوله لیحکم بینهم اذا فر یق منهم معر ضون: و هنگامی که از آنان دعوت شود که بسوی خدا و پیامبرش بیایند تا در میانشان داوری کند، ناگهان گروهی از آنان رویگردان می‌شوند! » مفسران براى بخشى از این آیات دو شاءن نزول ذکر کرده اند: نخست اینکه : یکى از منافقان با یک مرد یهودی نزاعى داشت ، مرد یهودى، منافق ظاهر مسلمان را به داوری پیامبر اسلام (صلى اللّه علیه و آله و سلّم ) خواند، اما منافق زیر بار نرفت ، و او را به داورى کعب بن اشرف یهودى ! دعوت کرد (و حتى طبق بعضى از روایات صریحا گفت ممکن است محمد در مورد ما عدالت را رعایت نکند!) آیات فوق نازل شد و سخت این گونه اشخاص را مورد سرزنش و مذمت قرار داد. دیگر اینکه در میان امیر مؤ منان امام علی (علیه السلام ) و عثمان (یا طبق روایتى میان آنحضرت و مغیرة بن وائل) بر سر زمینى که از على (علیه السلام ) خریدارى کرده بود و سنگهائى از آن بیرون آمد و خریدار مى خواست آن را به عنوان معیوب بودن رد کند، اختلافى در گرفت ، على (علیه السلام ) فرمود: میان من و تو رسول الله داورى کند، اما حکم بن ابی العاص که از منافقان بود به خریدار گفت : این کار را مکن ، چرا که اگر نزد پسر عموى او - یعنى پیامبر - بروى مسلما به نفع او داورى خواهد کرد! آیه فوق نازل شد و او را سخت نکوهش کرد.

عدم اطاعت منافقان به احضار پیامبر

[ویرایش]

امتناع برخی از مسلمانان از حضور نزد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم هنگام فراخوانی آنان:
«واذا دعوا الی اللـه ور سوله لیحکم بینهم اذا فر یق منهم معر ضون: و هنگامی که از آنان دعوت شود که بسوی خدا و پیامبرش بیایند تا در میانشان داوری کند، ناگهان گروهی از آنان رویگردان می‌شوند! » خداوند در این آیه به عنوان یک دلیل روشن براى بى ایمانى منافقان مى فرماید: (هنگامى که از آنها دعوت شود که به سوى خدا و پیامبرش بیایند تا در میان آنان داورى کند، گروهى از آنها روى گردان مى شوند) (و اذا دعوا الى الله و رسوله لیحکم بینهم اذا فریق منهم معرضون ).براى تاءکید بیشتر و روشن شدن شرک و دنیاپرستیشان اضافه مى کند: (اما اگر این داورى به نفع آنها بوده باشد با نهایت تسلیم به سوى او مى آیند) (و ان یکن لهم الحق یاتوا الیه مذعنین ).

اطاعت مؤمنان به احضار پیامبر

[ویرایش]

اطاعت مؤمنان واقعی به فراخوانی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم برای حکم کردن میان آنان:
«واذا دعوا الی اللـه ور سوله لیحکم بینهم اذا فر یق منهم معر ضون: و هنگامی که از آنان دعوت شود که بسوی خدا و پیامبرش بیایند تا در میانشان داوری کند، ناگهان گروهی از آنان رویگردان می‌شوند! » «انما کان قول المؤمنین اذا دعوا الی اللـه ور سوله لیحکم بینهم ان یقولوا سمعنا واطعنا واولـئک هم المفلحون: سخن مؤمنان، هنگامی که بسوی خدا و رسولش دعوت شوند تا میان آنان داوری کند، تنها این است که می‌گویند: «شنیدیم و اطاعت کردیم! » و اینها همان رستگاران واقعی هستند.» کلمه (انما) که براى حصر است مى گوید: آنها جز این سخنى ندارند و سر تا پایشان همین یک سخن است و راستى حقیقت ایمان نیز همین است و بس (سمعنا و اطعنا).

جواز احضار متخاصمین

[ویرایش]

جواز احضار متخاصم از سوی مراجع صالح قضایی:
«واذا دعوا الی اللـه ور سوله لیحکم بینهم اذا فر یق منهم معر ضون: و هنگامی که از آنان دعوت شود که بسوی خدا و پیامبرش بیایند تا در میانشان داوری کند، ناگهان گروهی از آنان رویگردان می‌شوند! » «انما کان قول المؤمنین اذا دعوا الی اللـه ور سوله لیحکم بینهم ان یقولوا سمعنا واطعنا واولـئک هم المفلحون: سخن مؤمنان، هنگامی که بسوی خدا و رسولش دعوت شوند تا میان آنان داوری کند، تنها این است که می‌گویند: «شنیدیم و اطاعت کردیم! » و اینها همان رستگاران واقعی هستند.»

وجوب اطاعت هنگام احضار

[ویرایش]

وجوب اطاعت از دستورات مراجع صالح قضایی هنگام فراخوانی:
«واذا دعوا الی اللـه ور سوله لیحکم بینهم اذا فر یق منهم معر ضون: و هنگامی که از آنان دعوت شود که بسوی خدا و پیامبرش بیایند تا در میانشان داوری کند، ناگهان گروهی از آنان رویگردان می‌شوند! » «انما کان قول المؤمنین اذا دعوا الی اللـه ور سوله لیحکم بینهم ان یقولوا سمعنا واطعنا واولـئک هم المفلحون: سخن مؤمنان، هنگامی که بسوی خدا و رسولش دعوت شوند تا میان آنان داوری کند، تنها این است که می‌گویند: «شنیدیم و اطاعت کردیم! » و اینها همان رستگاران واقعی هستند.» دلیل این امر افزون بر روایات، آیه ۲۸۲ سوره بقره است که خداوند در آن، شهود را از امتناع شهادت هنگام احضار منع کرده است: «و لایاب الشهداء اذا ما دعوا... : و شهود نباید به هنگامی که آنها را (برای شهادت) دعوت می‌کنند، خودداری نمایند! »

پانویس

[ویرایش]
 
۱. نور/سوره۲۴، آیه۴۸.    
۲. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۵۱۳.    
۳. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۵۱۳.    
۴. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۵۱۵.    
۵. نور/سوره۲۴، آیه۴۸.    
۶. نور/سوره۲۴، آیه۴۹.    
۷. نور/سوره۲۴، آیه۴۸.    
۸. نور/سوره۲۴، آیه۵۱.    
۹. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۵۲۱.    
۱۰. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۲۶۳.    
۱۱. نور/سوره۲۴، آیه۴۸.    
۱۲. نور/سوره۲۴، آیه۵۱.    
۱۳. نور/سوره۲۴، آیه۴۸.    
۱۴. نور/سوره۲۴، آیه۵۱.    
۱۵. عاملی جبعی، علی بن احمد، الروضة البهیه، ج۳، ص۱۳۷.    
۱۶. حرعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۳۱۲.    
۱۷. بقره/سوره۲، آیه۲۸۲.    


منبع

[ویرایش]

مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۲، ص۴۱۶، برگرفته از مقاله «احضار متخاصمین».    






جعبه ابزار