احکام اجاره

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اجاره در فقه اسلامی دارای بابی مستقل می‌باشد که در باب اجاره به احکام و شرائط آن پرداخته می‌شود.
اجاره در فقه دارای احکامی است که به آنها اشاره می‌شود.


لزوم عقد اجاره

[ویرایش]

اجاره، یکی از عقود است و طبق آیه «أوفوا بِالعُقودِ»وفای به آن لازم است و هیچ یک از طرفین، حق فسخ آن را ندارد؛ چنان‌که موسی (علیه السلام) پس از مشخص شدن مفاد و مدت قرارداد به شعیب (علیه السلام) گفت: «ذلِکَ بَینی وبَینَکَ اَیَّمَا الاَجَلَینِ قَضَیتُ فَلا عُدونَ عَلَیَّ= این (قرارداد) میان من و تو باشد که هر یک از این دو مدّت را به انجام رسانیدم، بر من ستمی نباشد».
من از آن‌چه به آن متعهد شده‌ام، خارج نمی‌شوم و تو نیز از آن‌چه پذیرفته‌ای، خارج مشو.
[۳] التفسیر الکبیر، ج‌۲۴، ص‌۲۴۳.


عدم ضمان متعاقدان

[ویرایش]

شخص نیکوکار و دارای انگیزه نیک در برابر زیان ضامن نیست: «ما عَلَی المُحسِنینَ مِن سَبیل.»
برخی فقیهان با استناد به این آیه گفته‌اند: اگر از مستأجر و اجیر امین، بدون تعدّی و کوتاهی، زیانی سر زند، ضامن نخواهند بود.
نظر مشهور در بین فقیهان شیعه و سنّی همین است؛
[۷] الفقه الاسلامی، ج‌۵، ص‌۳۸۴۷.
ولی به نظر برخی، محسن و امین به کسی اطلاق می‌شود که کاری را رایگان و فقط به نیت احسان انجام دهد؛ امّا مستاجر یا اجیری که به قصد تجارت و کسب سود، کاری را به عهده گرفته، محسن شمرده نمی‌شود و این آیه، آنان را در بر نمی‌گیرد.
[۸] الفرقان، ج‌۱۰‌ـ‌۱۱، ص‌۲۵۹.


اجیر شدن مسلمان برای کافر

[ویرایش]

با توجه به مفاد آیه «لَن‌یَجعَلَ اللّهُ لِلکـفِرینَ عَلَی المُؤمِنینَ سَبِیلا»
میان فقیهان در این مسأله، اختلاف است. برخی اجیر شدن عبد مسلمان را مصداق تسلّط کافر بر مسلمان دانسته و آن را منع کرده‌اند و در مورد حرّ گفته‌اند: اگر اجیر مشترک باشد، جایز است؛ اما اگر اجیر خاص باشد، مصداق تسلّط بوده، ممنوع است؛ البتّه برخی آن را از قاعده تسلّط خارج و جایز می‌دانند.
[۱۰] کنز العرفان، ج‌۲، ص‌۴۴.

و برخی گفته‌اند: در اجیر خاص ممنوع است و حرمت آن برای حرّ و عبد تفاوتی ندارد.

اجاره حیوان

[ویرایش]

برخی مفسران با استناد به آیه‌۸ نحل/۱۶ که می‌گوید: «والخَیلَ والبِغالَ والحَمیرَ لِتَرکَبوها؛ و اسبان و استران و خران را (آفرید) تا بر آن‌ها سوار شوید» گفته‌اند: اجاره کردن حیوانات برای سوار شدن و حمل بار و استفاده در دیگر کارها جایز است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مائده/سوره۵، آیه۱.    
۲. قصص/سوره۲۸، آیه۲۸.    
۳. التفسیر الکبیر، ج‌۲۴، ص‌۲۴۳.
۴. توبه‌/سوره۹، آیه۹۱.    
۵. مستمسک العروه، ج‌۱۲، ص‌۷۰.    
۶. جواهرالکلام، ج۲۷، ص۲۱۵.    
۷. الفقه الاسلامی، ج‌۵، ص‌۳۸۴۷.
۸. الفرقان، ج‌۱۰‌ـ‌۱۱، ص‌۲۵۹.
۹. نساء/سوره۴، آیه۱۴۱.    
۱۰. کنز العرفان، ج‌۲، ص‌۴۴.
۱۱. جواهر الکلام، ج‌۲۲، ص‌۴۶۸.    
۱۲. نحل/سوره۱۶، آیه۸.    
۱۳. فقه القرآن، ج‌۲، ص‌۶۴‌‌۶۵.    


منبع

[ویرایش]

دانشنامه موضوعی قرآن.    


رده‌های این صفحه : اجاره | فقه




جعبه ابزار