اشتراک (اصول)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تعدّد معانی حقیقی یک لفظ یا تعدّد افراد یک معنا. از این معنای در اصول فقه، بخش الفاظ سخن رفته است.


اقسام اشتراک

[ویرایش]

اشتراک یا لفظی است یا معنوی.

← اشتراک لفظی


اشتراک لفظی، به معنای تعدّد معانی حقیقی برای یک لفظ در یک زبان است مانند «قرء» که در زبان عرب به معنای حیض و نیز پاکی از آن آمده است. تعیین معنایی که مراد گوینده است در مشترک لفظی نیازمند قرینۀ تعیین کننده است.
مقابل اشتراک لفظی، ترادف است.

← اشتراک معنوی


اشتراک معنوی، به معنای تعدّد افراد معنای حقیقی یک لفظ است مانند لفظ‌ انسان که همۀ افراد و اصناف انسان را در بر می‌گیرد.

وقوع اشتراک معنوی و لفظی

[ویرایش]

شکی در امکان و وقوع اشتراک معنوی نیست، لیکن اصولیان در امکان اشتراک لفظی و بر فرض امکان، در وقوع آن، اختلاف دارند. بیشتر، قائل به امکان و وقوع آن هستند.

← لفظ مشترک در قرآن


برخی، استعمال لفظ مشترک را در قرآن کریم به دلیل پیدایش اجمال در صورت نبودن قرینه بر تعیین معنای مراد یا طولانی شدن بدون فایدۀ کلام در صورت آوردن قرینه، نفی کرده‌اند.
[۲] محاضرات فی اصول الفقه ج۱، ص۲۳۳.


مهم‌ترین اثر اشتراک لفظی

[ویرایش]

مهم‌ترین اثر اشتراک لفظی، پیدایش اجمال در دلیل (قرآن و سنّت) در صورت نبود قرینۀ تعیین کننده است که موجب عدم جواز تمسّک به لفظ مشترک می‌شود.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. دروس فی علم الاصول (حلقه ثانیه) ج۱، ص۱۹۲-۱۹۳.    
۲. محاضرات فی اصول الفقه ج۱، ص۲۳۳.


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۱، ص۵۳۱-۵۳۲.    


رده‌های این صفحه : احوال لفظ | اصول فقه | مباحث الفاظ




جعبه ابزار