اصطلاح نامه اصول فقه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کتاب اصطلاح نامه اصول فقه‌ توسط گروهی از محققین تالیف شده و مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در سال ۱۳۸۷ ش‌ آن را به چاپ رسانده است.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

«اصطلاح نامه اصول فقه» تالیف گروهی از محققین، مجموعه اصطلاحات استاندارد شده اصول فقه و فهرستی منظم از واژه‌های کلیدی و کاربردی همراه با روابط معنایی بین آنها است. هدف اساسی از تالیف کتاب تهیه طرحی از حوزه این علم برای نشان دادن روابط منطقی میان مفاهیم اصطلاحات و ترسیم کلی و مجموعی از ساختار آن است.
[۱] اصطلاح نامه اصول فقه، گروه اصطلاح نامه اصول فقه‌، ص۹.


ساختار

[ویرایش]

این مجموعه در یک مقدمه نسبتا مفصل و سه بخش تدوین شده است. اصطلاحات بر اساس روابط معنایی و پیشینی میان مفاهیم تنظیم شده است.

گزارش محتوا

[ویرایش]

در مقدمه کتاب پس از تعریف اصطلاح نامه، تاریخچه و ویژگی‌های اصطلاح نامه، فرق اصطلاح نامه با واژه نامه، و مباحثی پیرامون اصطلاح نامه‌های انگلیسی و فارسی، اصطلاح نامه علوم اسلامی و اطلاعات مفید و سودمندی درباره اصطلاح نامه اصول فقه مطرح شده است.
[۲] اصطلاح نامه اصول فقه، گروه اصطلاح نامه اصول فقه‌، ص۹.


← بخش اول


نمایش الفبایی اصطلاحات است. در این بخش، اصطلاحات پذیرفته شده به ساده‌ترین شیوه الفبایی به نمایش گذاشته شده است. بدین ترتیب می‌توان با دانستن نام یک اصطلاح به جایگاه آن در این علم پی برد. آگاهی و پی بردن به این روابط بین اصطلاحات، بسیار مفید می‌باشد و در واقع ظرافت اصطلاح نامه و سختی آن در همین بخش از کار است.
در واقع اصطلاح نامه نویس با استمداد از تخصص خود، روابط منطقی بین اصطلاحات را ایجاد می‌کند. در این قسمت همراه هر اصطلاح مرجح اصطلاحات راس، وابسته اعم، اخص، غیر مرجح یادداشت دامنه و توضیح گر آورده شده است. این بخش حاوی ۵۳۹۴ اصطلاح است: ۲۳۲۸ اصطلاح غیرمرجح، ۲۳۱۰ اصطلاح وابسته، و ۲۳۹۰ اصطلاح اخص.
[۳] اصطلاح نامه اصول فقه، گروه اصطلاح نامه اصول فقه‌، ص۲۵.


← بخش دوم


نمایش نظام یافته اصطلاحات است. این بخش که دارای شش رده اصلی می‌باشد از عام‌ترین اصطلاح تا خاص‌ترین آن به شیوه‌ای خاص ردیف شده که هر رده با یک تورفتگی نشان داده شده است. در زیر هر رده، اصطلاحات مربوط به آن به صورت الفبایی آمده است. در اینجا به تقسیمات شاخه‌های اصلی و فرعی علم اصول فقه یک جا می‌توان دست یافت و دسترسی به تمامی اصطلاحات این علم از طریق رده‌های اصلی و فرعی ممکن است نه از طریق ردیف الفبایی که در بخش اول کاربرد داشت.
[۴] اصطلاح نامه اصول فقه، گروه اصطلاح نامه اصول فقه‌، ص۲۶۵.

علائم اختصاری (بک)، (دا. ع) و (ا. خ) در این بخش دیده نمی‌شوند چون در اینجا اصطلاحات مرجح به کار رفته و مراتب توررفتگی نیز حاکی از محدوده اعم و یا اخص بودن است و اصطلاحات مترادف وابسته با نشانه‌های خاص خود نمودار می‌گردد. در این بخش و بخش سوم وجه منطقی تقسیمات یک موضوع با عبارت راهنما بیان می‌گردد. علامت آن پرانتزی است که ذیل اصطلاح و قبل از هر تقسیم می‌آید.

← بخش سوم


نمایش سلسله مراتبی اصطلاحات اصول فقه است. در این بخش فقط اصطلاحات حاکم و تابع نمایش داده شده است و ساختار کلی علم از اعم به اخص به شکل درختی آمده، مراتب تورفتگی در ساختار رده‌ای هفت فاصله است که هر تورفتگی با یک نقطه مشخص شده است. رده‌های اصلی هر اصطلاح را همراه با اخص‌های آن به سرعت می‌توان ارزیابی نمود. در اینجا نیز مانند بخش دوم، اساس منطقی تقسیمات یک موضوع با عبارت راهنما بیان گردیده و هیچ یک از علائم اختصاری که در دو بخش قبل به کار می‌رفت دیده نمی‌شود.
[۵] اصطلاح نامه اصول فقه، گروه اصطلاح نامه اصول فقه‌، ص۳۷۵.

در پایان کتاب، فهرست منابع و مآخذ که بیش از ۱۵۰ عنوان کتاب است در ده صفحه آمده است و اصطلاحات کتاب شناسی منابع ذکر شده است.
[۶] اصطلاح‌نامه اصول فقه، سعيد نخعى گلپايگانى، آينه پژوهش، مهر و آبان ۱۳۷۹، شماره ۴۶، ص ۶۵- ۶۸.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. اصطلاح نامه اصول فقه، گروه اصطلاح نامه اصول فقه‌، ص۹.
۲. اصطلاح نامه اصول فقه، گروه اصطلاح نامه اصول فقه‌، ص۹.
۳. اصطلاح نامه اصول فقه، گروه اصطلاح نامه اصول فقه‌، ص۲۵.
۴. اصطلاح نامه اصول فقه، گروه اصطلاح نامه اصول فقه‌، ص۲۶۵.
۵. اصطلاح نامه اصول فقه، گروه اصطلاح نامه اصول فقه‌، ص۳۷۵.
۶. اصطلاح‌نامه اصول فقه، سعيد نخعى گلپايگانى، آينه پژوهش، مهر و آبان ۱۳۷۹، شماره ۴۶، ص ۶۵- ۶۸.


منبع

[ویرایش]
نرم افزار جامع اصول فقه، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.


رده‌های این صفحه : کتاب شناسی | کتب اصولی شیعه




جعبه ابزار