اطاعت از امام در قرآن

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



امامت جزء اصول دین است و اطاعت از او موجب قبول طاعات و دخول در بهشت است، و در قرآن هم امر به اطاعت از امام شده است.


معیار مطاع بودن

[ویرایش]
برخی معیار مطاع بودن (اطاعت شدن) را این می‌دانند که جزء اصول دین فرض باشد. در حالی که اطاعت امر والدین با این که جزء اصول دین نیست، در قرآن مطرح شده است. و از سوی دیگر، مطاع بودن معاد اصلا بی معنی است، با این که مسلما جزء اصول دین است. پس مطاع بودن معیار و اصول دین نمی‌باشد. و اگر هم فرضا مطاع بودن، معیار اصول دین باشد، اطاعت از امام نیز در قرآن مطرح شده است، در آن جا که می‌فرماید: «اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم» چرا که در این آیه اطاعت از اولی‌الامر هم ردیف اطاعت از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌آمده و با یک صیغه‌ خداوند متعال، امر به اطاعت بی قید و شرط از آن‌ها کرده است که نشانه یکسانی اطاعت از آن‌ها و عصمتشان می‌باشد. چنان که حتی بعضی از مفسران بزرگ سنی نیز از آیه، عصمت، اولی‌الامر را فهمیده و به آن تصریح کرده‌اند. و طبق آیه تطهیر ، این مقام (عصمت)، مخصوص ائمه اهل بیت (علیهم‌السّلام) می‌باشد. و طبق روایات شیعه و سنی مراد از اولی‌الامر در آیه شریفه، ائمه اهل بیت (علیهم‌السّلام) می‌باشد که در برخی از آن‌ها، نام همه آن‌ها هم به ترتیب ذکر شده است.

امامت جزء اصول دین

[ویرایش]

- بعضی از علمای شیعه، امامت را جزء اصول دین می‌شمارند و بعضی هم جزء اصول مذهب، ولی طبق ادله و شواهدی، می‌توان امامت را از اصول دین برشمرد که عبارتند از:

← محور دین


الف) امامت محور دین است زیرا: در آیه تبلیغ خداوند متعال انجام وظیفه رسالت توسط پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را به ابلاغ مسئله مهمی منوط کرده و عدم ابلاغ آن را مساوی با انجام ندادن وظیفه‌اش معرفی نکرده است؛ و آن مسئله مهم حتی طبق نقل فخر رازی امامت امام علی (علیه‌السّلام) می‌باشد. چنان که او در ذیل آن می‌نویسد: «نزلت الایة فی فضل علی بن ابی طالب (علیه‌السّلام) و لما نزلت هذه الایة اخذ بیده و قال: «من کنت مولاه فعلی مولاه...» یعنی: «این آیه در فضیلت امام علی بن‌ابی‌طالب (علیه‌السّلام) نازل شده، است و وقتی این آیه نازل، شد پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) دست حضرت علی (علیه‌السّلام) را گرفت و فرمود: هر کسی را که من مولایش هستم علی (علیه‌السّلام) مولای اوست.»
۲ـ طبق نقل ابن‌ابی‌الحدید سنی، پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرموده‌اند: «من مات و لا امام له مات میتة جاهلیة» یعنی هرکسی بمیرد و در حالی که امامی برایش نیست، به مرگ جاهلی مرده است.» و آیا می‌توان پذیرفت چیزی که نبودش در حال مرگ موجب مرگ جاهلی (بدون اسلام) می‌شود جزء اصول دین نباشد؟
۳ـ امام علی (علیه‌السّلام) امامت را ستون و اساس دین می‌دانند و در مورد امامان اهل بیت (علیهم‌السّلام) می‌فرمایند: «هم اساس الدین» و باز می‌فرمایند: «هم دعائم الاسلام».

← امام به منزله پیامبر


ب) طبق حدیث منزلت که در کتب شیعه و اهل سنت از پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نقل شده است؛
[۲۰] قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۸۷۰، بیروت: دار‌الفکر.
بلکه به گفته ابن‌ابی‌الحدید همه فرق اسلامی آن را نقل کرده‌اند. همان گونه که ابن‌ابی‌الحدید از آن حدیث فهمیده، امام در تمام مراتب، به منزله پیامبر است و تنها وحی قرآنی دریافت نمی‌کند؛ و آن حدیث چنین است که پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به امام علی (علیه‌السّلام) فرمودند: «انت منی بمنزلة هارون من موسی الا انه لا نبی بعدی» تو نسبت به من همچون هارون به موسی هستی جز این که پس از من پیامبری نیست.

← امام قرین قرآن


ج) در حدیث معروف ثقلین که در کتب شیعه و اهل سنت نقل شده
[۲۷] قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۸۷۱، بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۹۷۲ م.
و پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) امامان را قرین جدائی ناپذیر قرآن قرار داده که تمسک به آن دو را مایه نجات از گمراهی معرفی کرده است و هم چنین در حدیث معروف سفینه که باز در کتب شیعه و اهل سنت نقل شده پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ائمه اطهار (علیهم‌السّلام)را مانند کشتی نوح (علیه‌السّلام) مایه نجات دانسته‌اند.

← برتری امامت از نبوت


د) امامت بالاتر از نبوت است چرا که طبق آیة ۱۲۴ سوره بقره، ابراهیم نبی (علیه‌السّلام) با وجود برخورداری از مقام نبوت، ابتدا از مقام امامت برخوردار نبود و بعد از پشت سر گذاردن آزمایش‌هایی خدا او را به مقام امامت منصوب کرد و فرمود: «... انی جاعلک للناس اماما» امام رضا (علیه‌السّلام) در مورد مقام والای امامت می‌فرماید: «... ان الامامة خص الله عزوجل بها ابراهیم الخلیل بعد النبوة و الخلة مرتبة ثالثة و فضیلة شرفه بها و اشار بها ذکره فقال: «انی جاعلک للناس اماما». .. یعنی همانا امامت مقامی است که خدای عزوجل بعد از رتبه نبوت و خلت در مرتبه سوم به ابراهیم خلیل (علیه‌السّلام) اختصاص داده و به آن فضیلت مشرفش ساخته و نامش را بلند و استوار نموده و فرموده: «همانا من تو را امام مردم گردانیدم».
پس امامت جزء اصول دین است و اطاعت از او موجب قبول طاعات و دخول در بهشت است.

عناوین مرتبط

[ویرایش]

اطاعت از امامان (قرآن)؛ اطاعت؛ امامان دوازده‌گانه.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. عنکبوت/سوره۲۹، آیه۸.    
۲. نساء/سوره۴، آیه۵۹.    
۳. فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، ج۱۰، ص۱۱۳.، بیروت:دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، بی‌تا.    
۴. محمد، رشید رضا، تفسیر المنار، ج۵، ص۱۵۰.    
۵. احزاب/سوره۳۳، آیه۳۳.    
۶. حسین طباطبائی، سید محمد، المیزان فی تفسیر القران، ج۴، ص۴۱۲-۴۰۹، قم:اسماعیلیان، چاپ پنجم، ۱۳۷۱.    
۷. بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۱۰۷،قم:اسماعیلیان، چاپ دوم، بی تا.    
۸. عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، قم:اسماعلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۲ ه. ق)، ج۱، ص۵۰۸-۴۹۷.    
۹. حاکم حسکانی، عبید الله بن احمد، شواهدالتنزیل، ج۱، ص۱۹۱-۱۸۹، تحقیق و تعلیق محمد باقر، المحمودی، تهران:موسسة الطبع و النشر التابعة لوزارة الثقافة و الارشاد الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۱ ه. ق.    
۱۰. قندوزی، سلیمان بن ابراهیم، ینابیع المودة، ص۱۱۷-۱۱۴، کاظمیه، دار الکتب العراقیه و قم:مکتبة المحمدی، چاپ هشتم، ۱۳۸۵ ه. ق.    
۱۱. مائده/سوره۵، آیه۶۷.    
۱۲. فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، ج۱۲، ص۴۰۱.    
۱۳. ابن‌ابی‌الحدید، عبد الحمید، شرح نهج‌البلاغه، ج۹، ص۱۵۵.    
۱۴. امام علی علیه‌السلام، نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، خطبه۲.    
۱۵. امام علی علیه‌السلام، نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، خطبه۲۳۹.    
۱۶. شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الارشاد، ص۱۴.    
۱۷. طبرسی، احمد بن علی بن ابی‌طالب، الاحتجاج، ج۱، ص۱۸۸.    
۱۸. بخاری، محمد بن اسماعیل بن ابراهیم بن المغیرة، صحیح بخاری، ج۵، ص۱۹.    
۱۹. قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۸۷۰، بیروت:دار‌الفکر.    
۲۰. قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۸۷۰، بیروت: دار‌الفکر.
۲۱. ابن‌ابی‌الحدید، عبد الحمید، شرح نهج‌البلاغه، بیروت:دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، بی تا، ج۱۳، ص۲۱۱.    
۲۲. ابن‌ابی‌الحدید، عبد الحمید، شرح نهج‌البلاغه، بیروت:دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، بی تا، ج۱۳، ص۲۱۱.    
۲۳. ابن‌ابی‌الحدید، عبد الحمید، شرح نهج‌البلاغه، بیروت:دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، بی تا، ج۱۳، ص۲۱۱.    
۲۴. ابن‌ابی‌الحدید، عبد الحمید، شرح نهج‌البلاغه، بیروت:دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، بی تا، ج۱۳، ص۲۱۱.    
۲۵. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۱، ص۳۳.    
۲۶. فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، ج۸، ص۳۱۱.    
۲۷. قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۸۷۱، بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۹۷۲ م.
۲۸. قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۸۷۳، بیروت:دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۹۷۲م.    
۲۹. قمی، شیخ عباس، سفینة‌البحار، ج۴، ص۱۸۵، تهران:اسوه، چاپ اول، ۱۴۱۴ ه. ق.    
۳۰. جزری ابن اثیر، مبارک ابن محمد، النهایه فی غریب الحدیث و الاثر، ج۲، ص۲۹۸، بیروت:المکتبة الاسلامیه، ۱۳۸۳ ه. ق.    
۳۱. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۱، ص۱۹۹.    


منبع

[ویرایش]
سایت اندیشه، برگرفته از مقاله «اطاعت از امام در قرآن» تاریخ بازیابی ۹۵/۰۳/۰۳.    






جعبه ابزار