التوحید للصدوق (کتاب)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



این کتاب تألیف شیخ صدوق ، ابو جعفر، محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی (۳۰۵- ۳۸۱ هجری)، از چهره‌های برجسته فقها و روات شیعه در قرن چهارم هجری است.


موضوع

[ویرایش]
این کتاب مشهور به «توحید صدوق» یا «توحید ابن بابویه» است.
موضوع کتاب روایات ،حضرت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم و ائمه معصومین علیهم السلام، پیرامون توحید و شناخت ذات و صفات و اسماء و افعال خداوند متعال و دیگر مباحث مهم کلامی است.
این کتاب در شناخت خداوند متعال و معرفی دیدگاه شیعه درباره مباحث توحید، کتابی ارزشمند است.

اعتبار کتاب

[ویرایش]

کتاب توحید، مانند دیگر کتاب‌های شیخ صدوق، پیوسته مورد توجه علما و فقهای شیعه قرار داشته و از معتبرترین اصول روایی شیعه به شمار می‌آید.
روایات آن نیز در بسیاری از مجموعه‌های روایی شیعه مانند بحار الانوار آمده و به آنها استناد شده است.

انگیزه نگارش

[ویرایش]
شیخ صدوق درباره انگیزه نگارش این کتاب می‌گوید: «امری که موجب گشت تا این کتاب را به رشته تحریر درآورم این بود که دیدم برخی از مخالفین به علمای شیعه نسبت تشبیه و جبر می‌دهند.
دلیل آن هم روایاتی بود که در کتاب‌های شیعه دیده بودند و با ناآگاهی از معانی و تفسیر آنها، معنایی غلط برای آن بیان می‌کردند و با این کار چهره مذهب ما را در برابر مردم زشت و ناپسند نشان می‌دادند.
من هم با قصد قربت به درگاه الهی، اقدام به نگارش این کتاب در توحید و نفی تشبیه و جبر نمودم.»

نظر علامه مجلسی

[ویرایش]

علامه مجلسی در این باره می‌فرماید: «کتاب‌های شیخ صدوق در شهرت در حد کتب اربعه می‌باشند و در اجازات روایی ما از مشایخ بزرگ شیعه موجودند. بسیاری از علما و فقهای شیعه از آنها روایت نقل کرده‌اند و به لطف خداوند نسخه‌های قدیمی و تصحیح شده‌ای از آنها در اختیار ما می‌باشد.»

شرح‌های کتاب

[ویرایش]

شرح‌های متعددی بر این کتاب نگاشته شده مانند:
۱- شرح حکیم عارف، قاضی محمد سعید قمی شاگرد فیض کاشانی ، که در سال ۱۰۹۹ به رشته تحریر درآمده است.
۲- شرح امیر محمد علی نائب الصداره، که آن را در شهر مقدس قم نوشته است.
۳- شرح فارسی مولی محمد باقر سبزواری، درگذشته به سال ۱۰۹۰ هجری.

تعداد روایات کتاب

[ویرایش]

این کتاب شامل ۵۸۳ حدیث است که در ۶۷ باب توسط مؤلف تنظیم شده‌اند.

عناوین کتاب

[ویرایش]

توحید صدوق شامل روایاتی است از اهل بیت عصمت و طهارت درباره توحید و مباحث مربوط به آن مانند:
پاداش یکتا پرستان و عرفا، یکتاپرستی و نفی تشبیه، معنای واحد، توحید و موحد، معنای «قل هو الله احد»، اثبات جسم و صورت نداشتن خداوند، روایات درباره دیدن خداوند، قدرت، صفات ذات و صفات افعال، تفسیر «کل شی ء هالک الا وجهه»، تفسیر «و الارض جمیعا قبضته»، نفی زمان و مکان و حرکت از خداوند متعال، اسماء الله، اثبات حدوث عالم و مباحث مفید و مهم فراوان دیگر.

نسخه‌های کتاب

[ویرایش]

۱- نسخه‌ای به خط اسماعیل بن شیخ ابراهیم که تاریخ نگارش آن ۱۰۷۳ هجری است.
۲- نسخه‌ای در کتابخانه حضرت امام امیرالمؤمنین علی علیه‌السّلام در نجف اشرف به خط موسی حسین مدرس، که تاریخ نگارش آن ۱۰۸۳ هجری می‌باشد.
۳- نسخه تصحیح شده‌ای که نگارش قرن ۱۱ هجری است و بر آن حواشی مختصر و مطالبی به خط محدث نوری دیده می‌شود.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. شیخ صدوق،توحید صدوق، شیخ صدوق، ص۱۸     .


منبع

[ویرایش]
نرم افزار مجموعه آثار شیخ صدوق، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.






جعبه ابزار