المصباح (کتاب)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



نام کامل این کتاب جنة الامان الواقیة و جنة الایمان الباقیة و معروف به مصباح الکفعمی است. نویسنده آن تقی الدین ابراهیم بن علی کفعمی (۸۴۰. ۹۰۵ هجری)و در موضوع ادعیه و زیارات می باشد.


معرفی کتاب

[ویرایش]

کتاب مصباح بعد از « البلد الامین » نوشته شده و در حقیقت منتخب و خلاصه‌ای از آن است. شیخ تقی الدین کفعمی کتاب مصباح را در سال ۸۹۵ هجری یعنی ۱۰ سال قبل از وفات تالیف کرده است . کتاب مصباح به خاطر مقبولیت عام و توجه گسترده به آن بارها از آن استنساخ شده است به طوری که در همان قرون اولیه تالیف کتاب، خانه‌ها و سرزمین‌های اسلامی را فرا گرفت. کفعمی در مقدمه کتاب می‌گوید: «کتاب مصباح را از کتاب‌های مورد اعتمادی جمع آوری کردم که باید به ریسمان محکم آنها چنگ زده شود و آن را به گونه‌ای مرتب کردم که خواننده ی آن را به بالاترین درجات وصول به حضرت حق برساند.»نکته ای که باید مورد توجه واقع شود این است که نام مصباح بر دو کتاب اطلاق می‌شود: ۱. مصباح المتهجد ، نوشته شیخ طوسی که به مصباح کبیر هم معروف است. ۲. مصباح کفعمی ، (کتاب حاضر). مصباح کبیر شیخ طوسی کتابی بود با مقبولیت بسیار بالا و در اکثر خانه‌ها نسخه‌ای از آن یافت می‌شد. با آمدن مصباح کفعمی، معروف است که مصباح المتهجد شیخ طوسی نسخ شد و جای خود را به مصباح کفعمی داد.

ساختار کتاب

[ویرایش]

مصباح دارای ۵۰ فصل است که ابتدای آن احکام وصیت
[۱] المصباح کفعمی، تقی الدین کفعمی، ص۷.
و طهارت
[۲] المصباح کفعمی، تقی الدین کفعمی، ص۱۰.
و مقدمات نماز است و با ذکر نمازهای واجب و مستحب و تعقیبات نماز وارد بحث ادعیه شده است. اعمال شب و روز و ادعیه مختلف هر یک در فصل‌های جداگانه‌ای ذکر شده است. از فصل ۴۱ بحث زیارات شروع شده و پس از آن ایام سال را با ذکر ولادت‌ها و شهادت‌های ائمه علیهم‌السّلام بیان کرده است. سپس اعمال ماه‌های رجب تا ذی الحجة را آورده و در پایان کتاب نیز به عنوان خاتمه، آداب دعا را برشمرده که شامل عوامل استجابت دعا و شرایط دعا کننده و کیفیت دعا و مقدمات و شرایط آن است. نویسنده در پایان کتاب اسامی منابع خود را ذکر کرده که تعداد آنها به ۲۳۸ عنوان می‌رسد.

ترجمه های کتاب

[ویرایش]

کتاب مصباح دارای ترجمه‌های فراوانی است مانند:
۱. ترجمه مصباح ، از قاضی جمال الدین بن فتح الله شیرازی ساکن هند .
۲. راحة الارواح ، از سید محمد حسین خان موسوی جزائری .
۳. ترجمه مصباح، از سید محمدرضا حسینی .
۴. مونس العابدین ، یا نیک بختیه، که توسط میرزا محمود بن علی ترجمه شده است.
۵. مصباح الجنان و مفتاح الجنان ، از شرف الدین بیرمی لاری که علاوه بر ترجمه کتاب بر آن مقدمه و خاتمه‌ای نوشته و آن را همراه با تلخیص و تهذیب منتشر نموده است.

تلخیص های کتاب

[ویرایش]

۱. الجنة الواقیة ، نوشته مؤلف، که به علت پر حجم بودن کتاب، کفعمی پس از انتشار آن تصمیم به خلاصه کردن آن گرفت و آن را در ۴۰ باب تنظیم کرد. وی اولین کسی بود که کتاب را خلاصه کرده است.
۲. الانوار المقتبسة من المصباح .
۳. ضیاء الثقلین ، نوشته میرزا حاتم نظام ملکی .
ایشان علاوه بر منتخب ادعیه مصباح، بسیاری از مسائل احکام را اضافه کرده و ادعیه‌ای هم از مصباح المتهجد شیخ طوسی آورده است. در حواشی کتاب نیز تعلیقه‌هایی دارد که با عنوان «منه سلمه الله» ذکر شده است.

حواشی کتاب

[ویرایش]

۱. الحاشیة علی جنة الامان ، نوشته احمد بن محمد بن علی قیومی مصری .
۲. حاشیه بر مصباح ، نوشته تقی الدین ابراهیم بن علی کفعمی . این کتاب مهم‌ترین حاشیه‌ای است که توسط مؤلف بر کتاب مصباح نوشته شده است. این حاشیه حجمی برابر با اصل کتاب دارد و بعضی از آنها را در حواشی صفحات کتاب آورده‌اند.

چاپ کتاب

[ویرایش]

چاپ استفاده شده در برنامه، دارای حاشیه‌های ارزشمندی از مصنف کتاب و شیخ طوسی می‌باشد و نسخه بدل‌های کتاب در حاشیه آمده است. عناوین فصل‌ها و ادعیه نیز با خط درشت در حواشی کتاب ذکر شده است. کتاب حاضر به خط میرزا عبدالله حائری تهرانی در سال ۱۳۲۱ هجری نوشته شده و در چاپخانه مدرسه فخریه تهران چاپ شده. نسخه حاضر نیز از همان چاپ عکس برداری شده و چاپ سنگی است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. المصباح کفعمی، تقی الدین کفعمی، ص۷.
۲. المصباح کفعمی، تقی الدین کفعمی، ص۱۰.


منبع

[ویرایش]

نرم افزار نور الجنان‌، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.


رده‌های این صفحه : کتاب شناسی | کتب اخلاقی




جعبه ابزار