الموجز فی أصول الفقه‌ (کتاب)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کتاب «الموجز فی اصول الفقه»، یکی از آثار و تالیفات آیت الله شیخ جعفر سبحانی است که به زبان عربی نوشته شده است. این کتاب، در حوزه ‌های علمیه به عنوان متن درسی تدریس می‌شود و جایگاه ویژه خود را پیدا کرده است. در این اثر، مهم‌ترین مسائل اصولی به گونه موجز مورد بحث قرار می‌گیرد. مقصود مؤلف، از تالیف این کتاب، آشنا کردن مبتدیان، با مسائل اصول فقه است.

فهرست مندرجات

۱ - ساختار کتاب
۲ - گزارش محتوا
       ۲.۱ - مقدمه
       ۲.۲ - مقاصد
              ۲.۲.۱ - اوامر
              ۲.۲.۲ - نواهی
              ۲.۲.۳ - مفاهیم
              ۲.۲.۴ - عموم و خصوص
              ۲.۲.۵ - مطلق و مقید
              ۲.۲.۶ - حجج و امارات
              ۲.۲.۷ - اصول عملیه
              ۲.۲.۸ - تعارض ادله
۳ - پانویس
۴ - منبع

ساختار کتاب

[ویرایش]

کتاب، مشتمل بر یک مقدمه و هشت مقصد است.

گزارش محتوا

[ویرایش]


← مقدمه


مؤلف، در مقدمه کتاب، بیان می‌ کند که علم اصول، عبارت است از قواعد و قوانینی که مجتهد به وسیله آنها به استنباط احکام شرعی می‌ رسد و موضوع علم اصول، هر چیزی است که صلاحیت داشته باشد در مسیر استنباط احکام قرار گیرد و فایده آن، قدرت بر استنباط احکام شرعیه از ادله تفصیلیه است. ایشان، مباحث علم اصول را به چهار دسته مباحث الفاظ، مباحث عقلیه، مباحث حجج و امارت و مباحث اصول عملیه تقسیم کرده و در ادامه، به تبیین مسائلی از قبیل حقیقت وضع، دلالت، حقیقت و مجاز و علائم آن دو،اصول لفظی، اشتراک و ترادف، استعمال لفظ مشترک در بیشتر از یک معنا،حقیقت شرعیه و متشرعه، صحیح و اعم و مشتق پرداخته و نظریات بدیعی را ارائه می‌ دهد.

← مقاصد


مؤلف، بعد از تبیین مقدمات لازم، به مقاصد کتاب می‌ پردازد که به آنها اشاره می‌ شود.

←← اوامر


بحث پیرامون ماده امر، هیئت امر، اجزاء، مقدمه واجب، مقتضی بودن امر به شی ء نهی از ضد آن را،نسخ وجوب و بقای جواز، دلالت امر به امر و امر بعد از امر از مهم‌ترین مباحث این مقصد به شمار می‌رود.

←← نواهی


در این مقصد از ماده و صیغه نهی، اجتماع امر و نهی در شی ء واحد و مقتضی فساد بودن نهی بحث می‌شود.

←← مفاهیم


مؤلف، بعد از تعریف مفهوم و منطوق به انقسامات مدلول منطوقی اشاره کرده، سپس مفهوم را به موافق و مخالف و مفهوم مخالف را به مفهوم شرط، وصف، غایت، حصر و عدد تقسیم می‌ نماید.

←← عموم و خصوص


اقسام عام، الفاظ عموم، حقیقت یا مجاز بودن عام بعد از تخصیص، حجیت عام مخصص در افراد باقی مانده،تمسک به عام قبل از فحص از مخصص،تخصیص عام با مفهوم، تخصیص کتاب با خبر واحد، استثنای عقیب جمل متعدده و نسخ و تخصیص از مباحث این مقصد به شمار می‌ رود.

←← مطلق و مقید


مؤلف، بعد از تعریف مطلق و مقید، به الفاظ مطلق اشاره کرده، سپس مقدمات حکمت، حمل مطلق بر مقید و مجمل و مبین را مورد بررسی قرار می‌ دهد.

←← حجج و امارات


در این مقصد، در دو مقام بحث می‌شود: مقام اول، در باره قطع و احکام آن است و مقام دوم، در مورد احکام ظن معتبر می‌ باشد.

←← اصول عملیه


مجتهد، پس از فحص و یاس از دست یابی به دلیل قطعی یا دلیل علمی، به اصول عملیه که عبارت است از: برائت، تخییر، احتیاط و استصحاب روی می‌ آورد.

←← تعارض ادله


مؤلف، در این مقصد، در باره جمع بین دو دلیل یا تعارض غیر مستقر و تعارض مستقر یا اعمال ترجیح و تخییر بحث کرده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. فی اصول الفقه، الشیخ جعفر السبحانی، ج۱، ص۹..    
۲. الموجز فی اصول الفقه، الشیخ جعفر السبحانی، ج۱، ص۹.     .
۳. الموجز فی اصول الفقه، الشیخ جعفر السبحانی، ج۱، ص۴۹.     .
۴. الموجز فی اصول الفقه، الشیخ جعفر السبحانی، ج۱، ص۱۰۹.     .
۵. الموجز فی اصول الفقه، الشیخ جعفر السبحانی، ج۱، ص۱۴۴.     .
۶. الموجز فی اصول الفقه، الشیخ جعفر السبحانی، ج۱، ص۱۸۱.     .
۷. الموجز فی اصول الفقه، الشیخ جعفر السبحانی، ج۱، ص۲۱۷.     .
۸. الموجز فی اصول الفقه، الشیخ جعفر السبحانی، ج۲، ص۲۴۳.     .
۹. الموجز فی اصول الفقه، الشیخ جعفر السبحانی، ج۲، ص۳۰۷.     .
۱۰. الموجز فی اصول الفقه، الشیخ جعفر السبحانی، ج۲، ص۳۹۹.     .


منبع

[ویرایش]
نرم افزار جامع اصول فقه، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.






جعبه ابزار