انفعالات

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



انفعالات یکی از اصطلاحات به‌کار رفته در علم منطق بوده و به معنای کیف محسوس غیر راسخ است.


اقسام کیف محسوس

[ویرایش]

کیف محسوس به لحاظ رسوخ و عدم رسوخ بر دو قسم است:
۱. انفعالات؛ اگر کیف محسوس، راسخ نباشد و به سرعت زایل شود؛ مثل: سرخی چهره شخص شرمگین و زردی چهره شخص ترسان، «انفعال» یا «انفعالات» خوانده می‌شود؛ نظیر: حال از کیف نفسانی.
[۲] مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد، ص۶۶.

۲. انفعالیات؛ اگر کیف محسوس، راسخ باشد؛ مانند: گرمی آتش، سفیدی برف، شوری نمک، عطر مشک و گل، «انفعالی» یا «انفعالیات» نامیده می‌شود؛ نظیر: ملکه از کیف نفسانی.

دیدگاه علامه حلی

[ویرایش]

کلام علامه حلی در جوهر النضید چنین است: دوم از اقسام آن (کیف) کیفیات محسوس است، و این خود اگر راسخ باشد انفعالیات خوانده می‌شود؛ مانند سرخی خون و اگر غیر راسخ باشد انفعالات خوانده می‌شود؛ مانند سرخی فرد شرمگین.

دیدگاه خواجه طوسی

[ویرایش]

خواجه طوسی در این‌باره می‌گوید: «کیفیت را چهار نوع بزرگ باشد: اول کیفیات محسوسه به حواس پنج‌گانه… و این کیفیات دو گونه بود: راسخ، مانند: زردی زر و سرخی خون، و غیر راسخ، چون: سرخی خَجِل و زردی وَجِل؛ و اول را انفعالیات خوانند و دوم را انفعالات، و امتیاز میان این دو به امور عارضی باشد، نه به امور ذاتی، چه رسوخ و عدمش از عوارض ماهیت بود، نه از مقومات».
[۷] ابوالحسن سالاری، بهمنیار بن مرزبان، التحصیل، ص۳۱.


مستندات مقاله

[ویرایش]

در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است:

(۱) ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، النجاة.    
(۲) خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس.    
(۳) حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید.    
(۴) ابوالحسن سالاری، بهمنیار بن مرزبان، التحصیل.
(۵) سبزواری، ملاهادی، شرح المنظومة.    

پانویس

[ویرایش]
 
۱. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، النجاة، ص۱۵۵.    
۲. مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد، ص۶۶.
۳. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، النجاة، ص۱۵۵.    
۴. سبزواری، ملاهادی، شرح المنظومة، ص۱۶۵.    
۵. علامه حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید، ص۲۷.    
۶. خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۴۳.    
۷. ابوالحسن سالاری، بهمنیار بن مرزبان، التحصیل، ص۳۱.


منبع

[ویرایش]
پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی، برگرفته از مقاله «انفعالات»، تاریخ بازیابی۱۳۹۵/۱۱/۱۵.    
خوانساری، محمد، فرهنگ اصطلاحات منطقی به انضمام واژه نامه فرانسه و انگلیسی، ص۳۳.    


رده‌های این صفحه : اصطلاحات منطقی | کیف محسوس




جعبه ابزار