بیگدلی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



بیگْدِلی، طایفه‌ای بزرگ از اقوام ترک‌زبان ایران می‌باشد.


خاستگاه قومی

[ویرایش]

نخستین‌بار نام این طایفه به صورت بَکتِلی در دیوان لغات الترک کاشغری (تألیف: ۴۶۶ق/۱۰۷۴م) در بین طوایف ۲۲گانه، یا ۲۴گانۀ ترکان اغوز (ه‌ م) یا ترکمانان آمده است.
[۱] کاشغری، محمود، دیوان لغات الترک، ج۱، ص۱۷۱، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، ۱۳۷۵ش.
در نسب‌نامۀ افسانه‌ای ترکان، بکتلی (بیکدلی) نام یکی از ۴ فرزندِ یولدوزخان، پسر سوم اغوزخان است
[۲] رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۲۵، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
[۳] رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۴۱، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
[۴] مستوفی، حمدالله، تاریخ گزیده، ج۱، ص۵۶۶، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، ۱۳۳۹ش.
و برخی در معنای آن گفته‌اند: کسی که همانند (سخن) بزرگان عزیز باشد.
[۵] ابوالغازی، بهادرخان، شجرۀترک، ص۲۸، ۱۲۸۷ق/۱۸۷۱م.
[۶] رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۲۵، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
[۷] رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۴۱، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
طایفۀ بیگدلی نام خود را (که در منابع مختلف به صورت‌های بَکْدَلی، بیکدلی، بگدلو، بیگدلو و بیک‌دیلی ضبط شده است
[۸] مرورودی، مبارکشاه، تاریخ، ج۱، ص۴۷، به کوشش دینسن راس، لندن، ۱۹۲۷م.
[۹] رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۲۵، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
[۱۰] رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۴۱، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
[۱۱] میرنیا، علی، از چوپانی تا سلطانی، ج۱، ص۸، مشهد، ۱۳۶۹ش.
(به نقل از اسکندربیک،
[۱۲] مینورسکی، و. و.، سازمان اداری حکومت صفوی، ج۱، ص۲۴، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران، ۱۳۳۴ش.
[۱۳] Trkiye diyanet vakfı İslm ansiklopedisi, Istanbul, ۱۹۹۲، ج۶، ص۵۶.
) ظاهراً از نام سردودمان خود، بکتلی گرفته است.

نشان دودمانی طایفگی

[ویرایش]

بیگدلی (مانند دیگر تیره‌های قوم اغوز) تمغا یا نشانِ مخصوصی برای خود داشتند که فرمان‌ها، خزاین و رمه‌هایشان را بدان نشانه‌گذاری می‌کردند که به شکل
[۱۴] کاشغری، محمود، دیوان لغات الترک، ج۱، ص۱۷۱، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، ۱۳۷۵ش.
و یا
[۱۵] رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۴۱، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
بوده است. اونقون یا حیوانی مقدس نزد بیگدلیانطوشنجیل (احتمالاً نوعی پرندۀ شکاری) بوده است که آن را شکار نمی‌کردند و گوشتش را نمی‌خوردند. همچنین اندام گوشت تعیین‌شده برای خوراک بیگدلیان و چند تیرۀ دیگر منسوب به فرزندان یولدوزخان به هنگام طوی (جشن) صاغ اوباحه بوده است
[۱۶] رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۳۷-۳۸، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
[۱۷] رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۴۱، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
(برای انقون، طوی و اندام گوشت، رجوع کنید به این آدرس
[۱۸] مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه بزرگ اسلامی، ج۹، ص۴۹۲-۴۹۳.
).

مهاجرت و پراکندگی

[ویرایش]

سرزمین اصلی بیگدلی‌ها کوه‌های آلتایی و کرانۀ سیر دریا (رود سیحون) تا دریاچه آرال و دریای خزر بوده است.
[۱۹] قائم‌مقام فراهانی، ابوالقاسم، ‌منشآت، ج۱، ص۴۴۵، تهران، چ سنگی.
[۲۰] رضا، عنایت‌الله، آذربایجان و اران، ج۱، ص۱۸۹، تهران، ۱۳۶۴ش.
[۲۱] نفیسی، سعید، تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دورۀ معاصر، ج۱، ص۶، تهران، ۱۳۶۴ش.
منابع تاریخی آگاهی دقیقی از آن‌ها به دست نمی‌دهند، اما بنابر آنچه رشیدالدین‌ فضل‌الله ذکرکرده‌ است، بردگانی از بیگدلی‌ها در دوران سلجوقیان در غرجستان بوده‌اند که انوشتکین غرجه، شحنۀ خوارزم (که خوارزمشاهیان بدو نسب می‌برند) از این شمار است.
[۲۲] قفس اوغلی، ابراهیم، تاریخ خوارزمشاهیان، ج۱، ص۴۸-۴۹، ترجمۀ داوود اصفهانیان، تهران، ۱۳۶۷ش.
پس از حملۀ چنگیز شماری از بیگدلیان به اسیری شام (سوریه) برده شدند که در آن‌جا به نام شاملو شهرت یافتند.
تیمور پس از پیروزی بر عثمانیان در ۸۰۴ق/۱۴۰۲م، ۳۰هزار خانوار بیگدلی را در شام اسیر کرد و در راهِ مراجعت به ترکستان در اردبیل در دیدار با خواجه سلطانعلی سیاهپوش (که صفویان نسب بدو می‌رسانند) چنان شیفتۀ او شد که بیگدلیان را بدو بخشید. خواجه نیز ایشان را آزاد کرد. آنان برای قدردانی و حق‌شناسی از او در اردبیل ماندند و به خدمت وی، و در نهایت صفویان درآمدند و شاخۀ شاملو) بیگدلی را تشکیل دادند
[۲۳] معلم حبیب‌آبادی، محمدعلی، مکارم‌الآثار، ج۱-۲، ص۴۰، اصفهان، ۱۳۶۲ش.
[۲۴] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی (مدارک و اسناد)، ص۵-۶، تهران، ۱۳۶۷ش‌.
[۲۵] حسینی استرابادی، حسن، از شیخ صفی تا شاه صفی (تاریخ سلطانی)، ج۱، ص۲۳، به کوشش احسان اشراقی، تهران ۱۳۶۴ش.
[۲۶] عالم آرای صفوی، به کوشش یدالله شکری، ج۱، ص۲۶، ۱۳۶۳ش.
[۲۷] شاملو، ولی‌قلی، قصص الخاقانی، ج۱، ص۳، به کوشش حسن سادات ناصری، تهران، ۱۳۷۱ش.
درآمیختگی خاندان‌های مختلف بیگدلی با شاملوها در طول تاریخ تشخیص و تمایز آن‌ها از شاملوها را بسیار دشوار ساخته است؛ تا آن‌جا که در منابع عصر صفوی از آن‌ها بیش‌تر با عنوان شاملو یاد می‌شود.
[۲۸] روملو، حسن، احسن‌التواریخ، ج۱، ص۶۱، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، ۱۳۵۷ش.
[۲۹] روملو، حسن، احسن‌التواریخ، ج۱، ص۱۲۱، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، ۱۳۵۷ش.
[۳۰] رحیم‌زاده صفوی، علی‌اصغر، زندگانی شاه اسماعیل صفوی، ج۱، ص۱۲۹، به کوشش یوسف پورصفوی، تهران، ۱۳۴۱ش.
(مینورسکی
[۳۱] مینورسکی، و. و.، سازمان اداری حکومت صفوی، ج۱، ص۲۴، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران، ۱۳۳۴ش.
بگدلو را از طوایف شاملو می‌داند).

پیشینۀ تاریخی

[ویرایش]

مقارن تشکیل دولت صفوی، بیگدلی‌ها یکی از ۷ طایفۀ بزرگ تشکیل‌دهندۀ این دولت به‌شمار می‌آمدند و در سازماندهی نیروهای قزلباش و شاهسون نقش بسزایی داشتند.
[۳۲] مینورسکی، و. و.، سازمان اداری حکومت صفوی، ج۱، ص۲۴، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران، ۱۳۳۴ش.
[۳۳] مشکور، محمدجواد، نظری به تاریخ آذربایجان، ج۱، ص۲۲۲، تهران، ۱۳۷۵ش.
[۳۴] سومر، فاروق، نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعۀ دولت صفوی، ص۱۸۷، ترجمۀ احسان اشراقی و محمدتقی امامی، تهران، ۱۳۷۱ش.
آنان در جنگ‌های دوران ۲۵۰ سالۀ صفویه پیوسته از نیروهای اصلی محسوب می‌شدند و سرکردگی قزلباش‌ها بر عهدۀ سران آنان و شاملوها بود.
[۳۵] نصیری، محمدابراهیم، دستور شهریاران، ج۱، ص۲۰۴، به کوشش محمدنادر نصیری‌مقدم، تهران، ۱۳۷۳ش.
در این دوره، بسیاری از مناصب سیاسی ـ اجتماعی در اختیار ایشان قرار داشت. در این میان، می‌توان اینان را نام برد: حیدر سلطان بیگدلی شاملو، ایشیک آقاسی‌باشی حرم‌شاه‌عباس
[۳۶] اسکندربیک منشی، عالم‌آرای عباسی، ج۱، ص۹۲۹، تهران، ۱۳۵۰ش.
[۳۷] حسینی استرابادی، حسن، از شیخ صفی تا شاه صفی (تاریخ سلطانی)، به کوشش احسان اشراقی، تهران ۱۳۶۴ش.
[۳۸] مستوفی، ابوالحسن، ‌گلشن مراد، ج۱، ص۳۹۷، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، ۱۳۶۹ش.
[۳۹] سومر، فاروق، نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعۀ دولت صفوی، ج۱، ص۲۰۹، ترجمۀ احسان اشراقی و محمدتقی امامی، تهران، ۱۳۷۱ش.
احمدبیک، داروغۀ لاهیجان که در فرو نشاندن قائله‌ای که برضد قزلباش برپا شده بود، نقش بسزایی ایفا کرد
[۴۰] افوشته‌ای، محمود، نقاوة الآثار، ج۱، ص۴۷۸، به کوشش احسان اشراقی، تهران، ۱۳۵۰ش.
قبان سلطان.
[۴۱] منجم یزدی، محمد، تاریخ عباسی، ج۱، ص۴۰۲، به کوشش سیف‌الله وحیدنیا، تهران، ۱۳۶۶ش.

به روزگار نادرشاه افشار، بیگدلیان به خدمت او درآمدند و عمدۀ سفیران نادر از میان بزرگان بیگدلی انتخاب شده بودند؛ از آن جمله می‌توان از مصطفیٰ‌خان‌بیگدلی یاد کرد که به سفارت روم اعزام شد
[۴۲] قائم‌مقام فراهانی، ابوالقاسم، ‌منشآت، ج۱، ص۴۴۵-۴۴۶، تهران، چ سنگی.
[۴۳] قدوسی، محمدحسین، نادرنامه، ص۲۵، تهران، ۱۳۳۹ش.

هم‌زمان با ظهور زندیه، مصطفیٰ‌خان بیگدلی برای بازگرداندن قدرت به صفویان قائلۀ شاهزادۀ صفوی (اسماعیل سوم) را برپا کرد که با شکست روبه‌رو شد و پس از آن بیگدلیان در خدمت زندیان درآمدند و همچون گذشته بسیاری از مناصب را در اختیار گرفتند.
[۴۴] استرابادی، محمدمهدی، جهانگشای نادری، ص۲۴۲ بب‌، به کوشش عبدالله انوار، تهران، ۱۳۴۱ش.
[۴۵] جزایری، عبدالله، تذکرۀ شوشتر، ج۱، ص۱۷۲، تهران، چاپخانۀ حیدری.

در زمان آقامحمدخان قاجار، بیگدلیان از پیوستن به اردوی او خودداری کردند و هیچ‌گاه به خدمت وی درنیامدند، اما پس از او بسیاری از سران لشکری و کشوری قاجار را باز هم بیگدلیان تشکیل می‌دادند.
[۴۶] قائم‌مقام فراهانی، ابوالقاسم، ‌منشآت، ج۱، ص۴۴۶، تهران، چ سنگی.
در دوره رضاشاه نیز همچنان بیگدلیان را در بسیاری از مناصب حکومتی می‌توان دید.
[۴۷] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۱۵۵-۱۵۶، تهران، ۱۳۷۴ش.


مهاجرت و اسکان

[ویرایش]

با پیوستنِ بیگدلی‌ها به قزلباش و شاهسون و اجرای طرح اسکان ایلات در دورۀ شاه‌ عباس، و در پی آن فشارهایی که بر جامعۀ ایلی وارد می‌شد، اوضاع اجتماعی جامعۀ بیگدلی نیز تغییر یافت. سران و بزرگان بیگدلی رفته رفته از میدان‌های جنگ و نبرد به صحنه‌های سیاست، اقتصاد، دانش و فرهنگ روی آوردند و به‌ طور پراکنده در نقاط مختلف خاندان‌های مستقل و جداگانه‌ای را در شاخه‌های طایفگی تشکیل دادند:

← شاخه محال ساوه


یکی از مراکز اصلی بیگدلی ـ شاملوها از قدیم
[۴۸] سفرنامۀ عتبات (شهریار جاده‌ها)، به کوشش محمدرضا عباسی و پرویز بدیعی، تهران، ۱۳۷۲ش.
ناحیۀ میان ساوه و زنجان بوده است. سرسلسلۀ بیگدلی‌های این ناحیه در زمان شاه‌ عباس ساروبیک بیگدلی، برادر محمدبیک از بزرگ‌ترین سرداران و از معتمدان خاص شاه‌ عباس اول بود. ظاهراً سابقۀ حضور ایشان در این منطقه به هنگام تغییر پایتخت در زمان شاه‌ طهماسب از تبریز به قزوین بازمی‌گردد که جمعی از بیگدلی‌ها همراهِ اردوی شاهی به اطراف پایتخت جدید کوچیدند.
[۴۹] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۳۶۲بب‌، تهران، ۱۳۷۴ش.


← شاخۀ ترکمن


در دوران صفویه و با پراکنده شدن بیگدلی‌ها در اقصا نقاط مرزهای کشور، گروهی از آنان در ترکمنستان جای گرفتند. دسته‌ای که در ترکمنستان شوروی سابق قرار داشتند، با سیاست‌های سرکوب فروپاشیدند، اما بیگدلی‌های ترکمنستان ایران که به ایل گوکلان پیوسته بودند، به ۴ تیرۀ پانک، امان خوجه، بوران و قاریشمز تقسیم می‌شدند و در دشت‌های کلاله و مینو تحت سرپرستی پیرمردان و ریش‌سفیدان بیگدلی می‌زیستند. بیگدلی‌های ترکمن برخلاف دیگر شاخه‌ها سنی مذهب‌اند.
[۵۰] وامبری، آ.، سیاحت‌ درویشی دروغین، ج۱، ص۳۸۹، ترجمۀ فتحعلی خواجه نوریان، تهران، ۱۳۶۵ش.
[۵۱] قورخانچی، محمدعلی، نخبۀ کامرانی، ج۱، ص۷۸، گرگان‌نامه، به کوشش مسیح ذبیحی، تهران، ۱۳۶۳ش.
[۵۲] کتابچه نفوس استراباد، گرگان‌نامه، ج۱، ص۲۴۱، به کوشش مسیح ذبیحی، تهران، ۱۳۶۳ش.
[۵۳] نصیری، محمدرضا، اسناد و مکاتبات تاریخی ایران، ج۱، ص۱۷، قاجاریه، تهران، ۱۳۶۶ش.
[۵۴] بیگدلی، محمدرضا، ترکمن‌های ایران، ج۱، ص۲۸۹، تهران، ۱۳۶۹ش.


← شاخۀ ملایر و همدان


از تاریخ ۱۰۵۵ق/۱۶۴۵م که جانی‌خان رئیس این شاخه به دست شاه‌ عباس به قتل رسید، بارها بیگدلی‌ها دچار ضعف یا قدرت شدند؛ با این حال، در بیش‌تر اوقات حکومتِ منطقه به دست سران ایشان بود. هنوز نیز بقایای شاخۀ شاملو ـ بیگدلی در این منطقه دیده می‌شود.
[۵۵] اذکایی، پرویز، همدان‌نامه، ج۱، ص۱۰۸، همدان، ۱۳۸۰ش.


← شاخۀ قم


در پی فتنه افغان‌ها، جمعی از بیگدلی‌های آسیب‌دیده به قم رفتند
[۵۶] مستوفی، ابوالحسن، ‌گلشن مراد، ج۱، ص۳۹۷، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، ۱۳۶۹ش.
و در آن‌جا به دو دسته یا خاندان مهم تقسیم شدند؛ بیگدلی‌های آذر، منسوب به حاج لطفعلی بیگ‌آذر؛ و بیگدلی‌های اولاد برادر آذر، موسوم به اسحاق بیگ، متخلص به عُذْری.
[۵۷] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۴۹۶، تهران، ۱۳۷۴ش.
بیگدلی‌ها در قم جایگاه ویژه‌ای یافتند و بسیاری از مناصب اجتماعی را برعهده گرفتند.
[۵۸] حسینی جنابذی، میرزابیک، روضةالصفویة، ج۱، ص۷۶۸، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، ۱۳۷۸ش.
[۵۹] اعتضادالسلطنه، علیقلی‌میرزا، اکسیر التواریخ، ج۱، ص۵۱۰، به کوشش جمشید کیان‌فر، تهران، ۱۳۷۰ش.
[۶۰] ادیب کرمانی، غلامحسین، تاریخ و جغرافیای قم، ج۱، ص۱۰۴، تهران، وحید.
در دوران ناصرالدین شاه بسیاری از املاک و زمین‌های قم و اطراف آن در اختیار بیگدلی‌ها بود.
[۶۱] ناصرالدین‌شاه، سفرنامۀ عتبات (شهریار جاده‌ها)، ج۱، ص۱۸-۱۹، به کوشش محمدرضا عباسی و پرویز بدیعی، تهران، ۱۳۷۲ش.
[۶۲] جم‌، ارباب قمی، محمد، تاریخ دارالایمان، قم، به کوشش مدرسی طباطبایی، قم، ۱۳۵۳ش.
امروزه آثار و ابنیۀ متعددی در قم منسوب بدیشان است.
[۶۳] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۴۹۶بب‌، تهران، ۱۳۷۴ش.


← شاخۀ سواحل ارس و دشت مغان


پس از آن‌که تیمور اسیران بیگدلی را به خواجه سیاه‌پوش بخشید، گروهی از ایشان در اطراف اردبیل و حوالی سبلان و دشت مغان و سواحل ارس مسکن گزیدند. به احتمال زیاد بیگدلی‌های امروزی این منطقه از اعقاب همین‌ها هستند که در سدۀ اخیر اسکان یافته‌اند، ایشان در دو طرف ارس اقامت داشتند در زمان پیشه‌وری و اشغال آذربایجان به بیگدلی‌های زنجان پیوستند.
[۶۴] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۱۶بب‌، تهران، ۱۳۷۴ش.
طایفۀ بیگدلی ـ شاملوی دشت مغان از ۶ تیره تشکیل شده است که با وجود اسکان، هنوز احترامات و انضباط ایلی در میانشان کاملاً مراعات می‌شود.
[۶۵] بیگدلی، محمدرضا، ایلسون (شاهسون) های ایران، ج۱، ص۲۲۶، تهران، ۱۳۷۲ش.
[۶۶] بیگدلی، محمدرضا، ایلسون (شاهسون) های ایران، ج۱، ص۲۴۴، تهران، ۱۳۷۲ش.
[۶۷] جم‌، بیگدلی، محمدرضا، ج۱، ص۲۴۷، ایلسون (شاهسون) های ایران، تهران، ۱۳۷۲ش.
[۶۸] بیات، عزیزالله، کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران، ج۱، ص۱۰۵، تهران، ۱۳۶۷ش.
[۶۹] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۱۶، تهران، ۱۳۷۴ش.


← شاخۀ جنوب ایران و خوزستان


این شاخه از بیگدلی‌ها که به شاخۀ علما مشهورند، کسانی هستند که در پی فتنۀ افغان‌ها، به خوزستان کوچیدند و در آن‌جا سکنا گزیدند.
[۷۰] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۴۵بب‌، تهران، ۱۳۷۴ش.
ایل قشقایی نیز دارای تیره‌ای با نام بیگدلی است که از گروه‌های کوچندۀ ایران‌اند.
[۷۱] امان‌اللهی بهاروند، سکندر، کوچ‌نشینی در ایران، تهران، ۱۳۶۰ش.
[۷۲] سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده (۱۳۶۶ش)، نتایخ تفصیلی، ج۱، ص۱۷، ایل قشقایی، مرکز آمار ایران، تهران، ۱۳۶۷ش.
همچنین در برخی از مآخذ به تیرۀ بیگدلی در شمار تیره‌های طایفۀ آقاجری از طوایف عمدۀ کهگیلویه اشاره شده است.
[۷۳] امام شوشتری، محمدعلی، تاریخ جغرافیایی خوزستان، ج۱، ص۸۶، تهران، ۱۳۳۱ش.
[۷۴] کیهان، مسعود، جغرافیای مفصل ایران، ج۲، ص۸۸، تهران، ۱۳۱۱ش.


← بیگدلی شاملوهای خراسان


در ۱۳۰۲ق/۱۸۸۵م میرزا غلامعلی بیگدلی شاملو صدرالاطبا همراه حاکم قوچان به خراسان رفت و شاخۀ بیگدلی ـ شاملوی خراسان از اعقاب او هستند.
[۷۵] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۵۴، تهران، ۱۳۷۴ش.


← بیگدلی‌ها در ترکیه


بیگدلی‌ها که از زمان مهاجرت اغوزها به بعد بارها به ترکیۀ عثمانی رفته بودند، در مناطق مختلف ترکیه پراکنده شدند و سکنا گزیدند. این گروه به روزگار سلطان مراد سوم (۹۸۲-۱۰۰۳ق/۱۵۷۴-۱۵۹۵م) جمعیتی بالغ بر ۳۲ هزار خانوار را تشکیل می‌دادند. جمعیت زیاد بیگدلی‌ها دولت عثمانی را از خوف به فکر طرح اسکان عشایر انداخت. مخالفان اسکان به ریاست بزرگ بیگدلی‌ها، فیروزبیک به تدریج در سدۀ ۱۰ق/۱۶م وارد ایران شدند و آن گروهی که برجای ماندند، آزار دیدند و غارت شدند. بااین‌حال، در ۱۱۰۲ق/۱۶۹۱م شمار خانوارهای چادرنشین به ۸ هزار می‌رسید. سرانجام، در سدۀ ۱۳ق/۱۹م والیِ حلب، عباس پاشا به آنان تاخت و ایشان را مجبور به ترکِ دیار کرد و آنان را در مناطق جنوبی ترکیه، و در سوریه و ایران پراکنده شدند.
[۷۶] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۶۱-۶۶۸، تهران، ۱۳۷۴ش.
[۷۷] Trkiye diyanet vakfı İslm ansiklopedisi, Istanbul, ۱۹۹۲، ج۶، ص۵۷.


← بیگدلی‌ها در سوریه


بیگدلی‌ها در سوریه (شاخۀ حلب) : جمعی از بیگدلی‌ها را که چنگیز به اسارت به سوریه برده بود و بعدها به نام شاملو شهرت یافتند، در جاهای مختلف میان حلب و دیار بکر ساکن شدند.
[۷۸] ابن‌شاهین ظاهری، خلیل، زبدة کشف الممالک، ج۱، ص۱۰۵، به کوشش پل راوس، پاریس، ۱۸۹۴م.
[۷۹] سومر، فاروق، نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعۀ دولت صفوی، ج۱، ص۲۰۹، ترجمۀ احسان اشراقی و محمدتقی امامی، تهران، ۱۳۷۱ش.
آنان در سدۀ ۹ق/۱۵م یکی از مهم‌ترین طایفه‌های منطقه به‌شمار می‌آمدند و در سدۀ ۱۱ق/۱۷م بهترین چراگاه‌ها را در اختیار داشتند.
[۸۰] مشکور، محمدجواد، نظری به تاریخ آذربایجان، ج۱، ص۲۲۲، تهران، ۱۳۷۵ش.
[۸۱] مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه بزرگ اسلامی، شاملو.
در سدۀ اخیر شماری از بیگدلیان در منطقۀ جولان در استان قنیطره می‌زیستند و به دامداری مشغول بودند، اما پس از این‌که صهیونیست‌ها بلندی‌های جولان را در ۱۳۴۶ش/۱۹۶۷م اشغال کردند، در مناطق مختلفِ سوریه آواره شدند.
[۸۲] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۹۶-۶۹۸، تهران، ۱۳۷۴ش.


← بیگدلی‌ها در عراق


در موصل عراق حدود ۵۰۰۲ خانوار بیگدلی به سر می‌برند. اگرچه غالب آن‌ها مالک هستند و در مزرعه‌های خود کار می‌کنند و از وضعیت مالی نسبتاً خوبی برخوردارند، اما به واسطۀ اقدامات قوم‌گرایانۀ دولت پیوسته در تحت فشار قرار داشته‌اند.
[۸۳] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۹۵-۶۹۶، تهران، ۱۳۷۴ش.
(برای آگاهیهای بیشتر دربارۀ عشایر بیگدلی دهه‌های اخیر در سوریه و عراق، رجوع کنید به این آدرس
[۸۴] بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۹۹-۷۰۰، تهران، ۱۳۷۴ش.
)
غلامحسین بیگدلی تاریخ مشروح و مفصل شاملوها و بیگدلی‌ها را گرد آورده، و افزون بر تاریخ گروهی آنان به ذکر خاندانكها و افراد برجسته نیز پرداخته است. وی همچنین در مجلدی بالغ بر هزار صفحه اسناد، احکام، وصیت‌نامه‌ها و دیگر مکتوبات افراد سرشناس طایفۀ بیگدلی را گرد آورده و به چاپ رسانده است (تهران، ۱۳۶۷ش).

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) ابن‌شاهین ظاهری، خلیل، زبدة کشف الممالک، به کوشش پل راوس، پاریس، ۱۸۹۴م.
(۲) مستوفی، ابوالحسن، ‌گلشن مراد، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، ۱۳۶۹ش.
(۳) ابوالغازی، بهادرخان، شجرۀترک، ۱۲۸۷ق/۱۸۷۱م.
(۴) ادیب کرمانی، غلامحسین، تاریخ و جغرافیای قم، تهران، وحید.
(۵) اذکایی، پرویز، همدان‌نامه، همدان، ۱۳۸۰ش.
(۶) ارباب قمی، محمد، تاریخ دارالایمان، قم، به کوشش مدرسی طباطبایی، قم، ۱۳۵۳ش.
(۷) استرابادی، محمدمهدی، جهانگشای نادری، به کوشش عبدالله انوار، تهران، ۱۳۴۱ش.
(۸) اسکندربیک منشی، عالم‌آرای عباسی، تهران، ۱۳۵۰ش.
(۹) اعتضادالسلطنه، علیقلی‌میرزا، اکسیر التواریخ، به کوشش جمشید کیان‌فر، تهران، ۱۳۷۰ش.
(۱۰) افوشته‌ای، محمود، نقاوة الآثار، به کوشش احسان اشراقی، تهران، ۱۳۵۰ش.
(۱۱) امام شوشتری، محمدعلی، تاریخ جغرافیایی خوزستان، تهران، ۱۳۳۱ش.
(۱۲) امان‌اللهی بهاروند، سکندر، کوچ‌نشینی در ایران، تهران، ۱۳۶۰ش.
(۱۳) بیات، عزیزالله، کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران، تهران، ۱۳۶۷ش.
(۱۴) بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی (مدارک و اسناد)، تهران، ۱۳۶۷ش‌.
(۱۵) بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، تهران، ۱۳۷۴ش.
(۱۶) بیگدلی، محمدرضا، ایلسون (شاهسون) های ایران، تهران، ۱۳۷۲ش.
(۱۷) بیگدلی، محمدرضا، ترکمن‌های ایران، تهران، ۱۳۶۹ش.
(۱۸) جزایری، عبدالله، تذکرۀ شوشتر، تهران، چاپخانۀ حیدری.
(۱۹) حسینی استرابادی، حسن، از شیخ صفی تا شاه صفی (تاریخ سلطانی)، به کوشش احسان اشراقی، تهران ۱۳۶۴ش.
(۲۰) حسینی جنابذی، میرزابیک، روضةالصفویة، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، ۱۳۷۸ش.
(۲۱) مستوفی، حمدالله، تاریخ گزیده، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، ۱۳۳۹ش.
(۲۲) رحیم‌زاده صفوی، علی‌اصغر، زندگانی شاه اسماعیل صفوی، به کوشش یوسف پورصفوی، تهران، ۱۳۴۱ش.
(۲۳) رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
(۲۴) رضا، عنایت‌الله، آذربایجان و اران، تهران، ۱۳۶۴ش.
(۲۵) روملو، حسن، احسن‌التواریخ، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، ۱۳۵۷ش.
(۲۶) سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده (۱۳۶۶ش)، نتایخ تفصیلی، ایل قشقایی، مرکز آمار ایران، تهران، ۱۳۶۷ش.
(۲۷) سومر، فاروق، نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعۀ دولت صفوی، ترجمۀ احسان اشراقی و محمدتقی امامی، تهران، ۱۳۷۱ش.
(۲۸) شاملو، ولی‌قلی، قصص الخاقانی، به کوشش حسن سادات ناصری، تهران، ۱۳۷۱ش.
(۲۹) عالم آرای صفوی، به کوشش یدالله شکری، ۱۳۶۳ش.
(۳۰) قائم‌مقام فراهانی، ابوالقاسم، ‌منشآت، تهران، چ سنگی.
(۳۱) قدوسی، محمدحسین، نادرنامه، تهران، ۱۳۳۹ش.
(۳۲) قفس اوغلی، ابراهیم، تاریخ خوارزمشاهیان، ترجمۀ داوود اصفهانیان، تهران، ۱۳۶۷ش.
(۳۳) قورخانچی، محمدعلی، نخبۀ کامرانی، گرگان‌نامه، به کوشش مسیح ذبیحی، تهران، ۱۳۶۳ش.
(۳۴) کاشغری، محمود، دیوان لغات الترک، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، ۱۳۷۵ش.
(۳۵) کتابچه نفوس استراباد، گرگان‌نامه، به کوشش مسیح ذبیحی، تهران، ۱۳۶۳ش.
(۳۶) کیهان، مسعود، جغرافیای مفصل ایران، تهران، ۱۳۱۱ش.
(۳۷) مرورودی، مبارکشاه، تاریخ، به کوشش دینسن راس، لندن، ۱۹۲۷م.
(۳۸) مشکور، محمدجواد، نظری به تاریخ آذربایجان، تهران، ۱۳۷۵ش.
(۳۹) معلم حبیب‌آبادی، محمدعلی، مکارم‌الآثار، اصفهان، ۱۳۶۲ش.
(۴۰) منجم یزدی، محمد، تاریخ عباسی، به کوشش سیف‌الله وحیدنیا، تهران، ۱۳۶۶ش.
(۴۱) میرنیا، علی، از چوپانی تا سلطانی، مشهد، ۱۳۶۹ش.
(۴۲) مینورسکی، و. و.، سازمان اداری حکومت صفوی، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران، ۱۳۳۴ش.
(۴۳) ناصرالدین‌شاه، سفرنامۀ عتبات (شهریار جاده‌ها)، به کوشش محمدرضا عباسی و پرویز بدیعی، تهران، ۱۳۷۲ش.
(۴۴) نصیری، محمدابراهیم، دستور شهریاران، به کوشش محمدنادر نصیری‌مقدم، تهران، ۱۳۷۳ش.
(۴۵) نصیری، محمدرضا، اسناد و مکاتبات تاریخی ایران، قاجاریه، تهران، ۱۳۶۶ش.
(۴۶) نفیسی، سعید، تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دورۀ معاصر، تهران، ۱۳۶۴ش.
(۴۷) وامبری، آ.، سیاحت‌ درویشی دروغین، ترجمۀ فتحعلی خواجه نوریان، تهران، ۱۳۶۵ش.
(۴۸) Trkiye diyanet vakfı İslm ansiklopedisi, Istanbul, ۱۹۹۲.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. کاشغری، محمود، دیوان لغات الترک، ج۱، ص۱۷۱، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، ۱۳۷۵ش.
۲. رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۲۵، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
۳. رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۴۱، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
۴. مستوفی، حمدالله، تاریخ گزیده، ج۱، ص۵۶۶، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، ۱۳۳۹ش.
۵. ابوالغازی، بهادرخان، شجرۀترک، ص۲۸، ۱۲۸۷ق/۱۸۷۱م.
۶. رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۲۵، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
۷. رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۴۱، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
۸. مرورودی، مبارکشاه، تاریخ، ج۱، ص۴۷، به کوشش دینسن راس، لندن، ۱۹۲۷م.
۹. رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۲۵، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
۱۰. رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۴۱، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
۱۱. میرنیا، علی، از چوپانی تا سلطانی، ج۱، ص۸، مشهد، ۱۳۶۹ش.
۱۲. مینورسکی، و. و.، سازمان اداری حکومت صفوی، ج۱، ص۲۴، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران، ۱۳۳۴ش.
۱۳. Trkiye diyanet vakfı İslm ansiklopedisi, Istanbul, ۱۹۹۲، ج۶، ص۵۶.
۱۴. کاشغری، محمود، دیوان لغات الترک، ج۱، ص۱۷۱، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، ۱۳۷۵ش.
۱۵. رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۴۱، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
۱۶. رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۳۷-۳۸، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
۱۷. رشیدالدین فضل‌الله، جامع‌التواریخ، ج۱، ص۴۱، به کوشش بهمن کریمی، تهران، ۱۳۶۲ش.
۱۸. مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه بزرگ اسلامی، ج۹، ص۴۹۲-۴۹۳.
۱۹. قائم‌مقام فراهانی، ابوالقاسم، ‌منشآت، ج۱، ص۴۴۵، تهران، چ سنگی.
۲۰. رضا، عنایت‌الله، آذربایجان و اران، ج۱، ص۱۸۹، تهران، ۱۳۶۴ش.
۲۱. نفیسی، سعید، تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دورۀ معاصر، ج۱، ص۶، تهران، ۱۳۶۴ش.
۲۲. قفس اوغلی، ابراهیم، تاریخ خوارزمشاهیان، ج۱، ص۴۸-۴۹، ترجمۀ داوود اصفهانیان، تهران، ۱۳۶۷ش.
۲۳. معلم حبیب‌آبادی، محمدعلی، مکارم‌الآثار، ج۱-۲، ص۴۰، اصفهان، ۱۳۶۲ش.
۲۴. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی (مدارک و اسناد)، ص۵-۶، تهران، ۱۳۶۷ش‌.
۲۵. حسینی استرابادی، حسن، از شیخ صفی تا شاه صفی (تاریخ سلطانی)، ج۱، ص۲۳، به کوشش احسان اشراقی، تهران ۱۳۶۴ش.
۲۶. عالم آرای صفوی، به کوشش یدالله شکری، ج۱، ص۲۶، ۱۳۶۳ش.
۲۷. شاملو، ولی‌قلی، قصص الخاقانی، ج۱، ص۳، به کوشش حسن سادات ناصری، تهران، ۱۳۷۱ش.
۲۸. روملو، حسن، احسن‌التواریخ، ج۱، ص۶۱، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، ۱۳۵۷ش.
۲۹. روملو، حسن، احسن‌التواریخ، ج۱، ص۱۲۱، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، ۱۳۵۷ش.
۳۰. رحیم‌زاده صفوی، علی‌اصغر، زندگانی شاه اسماعیل صفوی، ج۱، ص۱۲۹، به کوشش یوسف پورصفوی، تهران، ۱۳۴۱ش.
۳۱. مینورسکی، و. و.، سازمان اداری حکومت صفوی، ج۱، ص۲۴، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران، ۱۳۳۴ش.
۳۲. مینورسکی، و. و.، سازمان اداری حکومت صفوی، ج۱، ص۲۴، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران، ۱۳۳۴ش.
۳۳. مشکور، محمدجواد، نظری به تاریخ آذربایجان، ج۱، ص۲۲۲، تهران، ۱۳۷۵ش.
۳۴. سومر، فاروق، نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعۀ دولت صفوی، ص۱۸۷، ترجمۀ احسان اشراقی و محمدتقی امامی، تهران، ۱۳۷۱ش.
۳۵. نصیری، محمدابراهیم، دستور شهریاران، ج۱، ص۲۰۴، به کوشش محمدنادر نصیری‌مقدم، تهران، ۱۳۷۳ش.
۳۶. اسکندربیک منشی، عالم‌آرای عباسی، ج۱، ص۹۲۹، تهران، ۱۳۵۰ش.
۳۷. حسینی استرابادی، حسن، از شیخ صفی تا شاه صفی (تاریخ سلطانی)، به کوشش احسان اشراقی، تهران ۱۳۶۴ش.
۳۸. مستوفی، ابوالحسن، ‌گلشن مراد، ج۱، ص۳۹۷، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، ۱۳۶۹ش.
۳۹. سومر، فاروق، نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعۀ دولت صفوی، ج۱، ص۲۰۹، ترجمۀ احسان اشراقی و محمدتقی امامی، تهران، ۱۳۷۱ش.
۴۰. افوشته‌ای، محمود، نقاوة الآثار، ج۱، ص۴۷۸، به کوشش احسان اشراقی، تهران، ۱۳۵۰ش.
۴۱. منجم یزدی، محمد، تاریخ عباسی، ج۱، ص۴۰۲، به کوشش سیف‌الله وحیدنیا، تهران، ۱۳۶۶ش.
۴۲. قائم‌مقام فراهانی، ابوالقاسم، ‌منشآت، ج۱، ص۴۴۵-۴۴۶، تهران، چ سنگی.
۴۳. قدوسی، محمدحسین، نادرنامه، ص۲۵، تهران، ۱۳۳۹ش.
۴۴. استرابادی، محمدمهدی، جهانگشای نادری، ص۲۴۲ بب‌، به کوشش عبدالله انوار، تهران، ۱۳۴۱ش.
۴۵. جزایری، عبدالله، تذکرۀ شوشتر، ج۱، ص۱۷۲، تهران، چاپخانۀ حیدری.
۴۶. قائم‌مقام فراهانی، ابوالقاسم، ‌منشآت، ج۱، ص۴۴۶، تهران، چ سنگی.
۴۷. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۱۵۵-۱۵۶، تهران، ۱۳۷۴ش.
۴۸. سفرنامۀ عتبات (شهریار جاده‌ها)، به کوشش محمدرضا عباسی و پرویز بدیعی، تهران، ۱۳۷۲ش.
۴۹. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۳۶۲بب‌، تهران، ۱۳۷۴ش.
۵۰. وامبری، آ.، سیاحت‌ درویشی دروغین، ج۱، ص۳۸۹، ترجمۀ فتحعلی خواجه نوریان، تهران، ۱۳۶۵ش.
۵۱. قورخانچی، محمدعلی، نخبۀ کامرانی، ج۱، ص۷۸، گرگان‌نامه، به کوشش مسیح ذبیحی، تهران، ۱۳۶۳ش.
۵۲. کتابچه نفوس استراباد، گرگان‌نامه، ج۱، ص۲۴۱، به کوشش مسیح ذبیحی، تهران، ۱۳۶۳ش.
۵۳. نصیری، محمدرضا، اسناد و مکاتبات تاریخی ایران، ج۱، ص۱۷، قاجاریه، تهران، ۱۳۶۶ش.
۵۴. بیگدلی، محمدرضا، ترکمن‌های ایران، ج۱، ص۲۸۹، تهران، ۱۳۶۹ش.
۵۵. اذکایی، پرویز، همدان‌نامه، ج۱، ص۱۰۸، همدان، ۱۳۸۰ش.
۵۶. مستوفی، ابوالحسن، ‌گلشن مراد، ج۱، ص۳۹۷، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، ۱۳۶۹ش.
۵۷. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۴۹۶، تهران، ۱۳۷۴ش.
۵۸. حسینی جنابذی، میرزابیک، روضةالصفویة، ج۱، ص۷۶۸، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، ۱۳۷۸ش.
۵۹. اعتضادالسلطنه، علیقلی‌میرزا، اکسیر التواریخ، ج۱، ص۵۱۰، به کوشش جمشید کیان‌فر، تهران، ۱۳۷۰ش.
۶۰. ادیب کرمانی، غلامحسین، تاریخ و جغرافیای قم، ج۱، ص۱۰۴، تهران، وحید.
۶۱. ناصرالدین‌شاه، سفرنامۀ عتبات (شهریار جاده‌ها)، ج۱، ص۱۸-۱۹، به کوشش محمدرضا عباسی و پرویز بدیعی، تهران، ۱۳۷۲ش.
۶۲. جم‌، ارباب قمی، محمد، تاریخ دارالایمان، قم، به کوشش مدرسی طباطبایی، قم، ۱۳۵۳ش.
۶۳. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۴۹۶بب‌، تهران، ۱۳۷۴ش.
۶۴. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۱۶بب‌، تهران، ۱۳۷۴ش.
۶۵. بیگدلی، محمدرضا، ایلسون (شاهسون) های ایران، ج۱، ص۲۲۶، تهران، ۱۳۷۲ش.
۶۶. بیگدلی، محمدرضا، ایلسون (شاهسون) های ایران، ج۱، ص۲۴۴، تهران، ۱۳۷۲ش.
۶۷. جم‌، بیگدلی، محمدرضا، ج۱، ص۲۴۷، ایلسون (شاهسون) های ایران، تهران، ۱۳۷۲ش.
۶۸. بیات، عزیزالله، کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران، ج۱، ص۱۰۵، تهران، ۱۳۶۷ش.
۶۹. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۱۶، تهران، ۱۳۷۴ش.
۷۰. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۴۵بب‌، تهران، ۱۳۷۴ش.
۷۱. امان‌اللهی بهاروند، سکندر، کوچ‌نشینی در ایران، تهران، ۱۳۶۰ش.
۷۲. سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده (۱۳۶۶ش)، نتایخ تفصیلی، ج۱، ص۱۷، ایل قشقایی، مرکز آمار ایران، تهران، ۱۳۶۷ش.
۷۳. امام شوشتری، محمدعلی، تاریخ جغرافیایی خوزستان، ج۱، ص۸۶، تهران، ۱۳۳۱ش.
۷۴. کیهان، مسعود، جغرافیای مفصل ایران، ج۲، ص۸۸، تهران، ۱۳۱۱ش.
۷۵. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۵۴، تهران، ۱۳۷۴ش.
۷۶. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۶۱-۶۶۸، تهران، ۱۳۷۴ش.
۷۷. Trkiye diyanet vakfı İslm ansiklopedisi, Istanbul, ۱۹۹۲، ج۶، ص۵۷.
۷۸. ابن‌شاهین ظاهری، خلیل، زبدة کشف الممالک، ج۱، ص۱۰۵، به کوشش پل راوس، پاریس، ۱۸۹۴م.
۷۹. سومر، فاروق، نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعۀ دولت صفوی، ج۱، ص۲۰۹، ترجمۀ احسان اشراقی و محمدتقی امامی، تهران، ۱۳۷۱ش.
۸۰. مشکور، محمدجواد، نظری به تاریخ آذربایجان، ج۱، ص۲۲۲، تهران، ۱۳۷۵ش.
۸۱. مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه بزرگ اسلامی، شاملو.
۸۲. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۹۶-۶۹۸، تهران، ۱۳۷۴ش.
۸۳. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۹۵-۶۹۶، تهران، ۱۳۷۴ش.
۸۴. بیگدلی، غلامحسین، تاریخ بیگدلی ـ شاملو، ج۱، ص۶۹۹-۷۰۰، تهران، ۱۳۷۴ش.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «بیگدلی»، شماره۵۳۹۸.    

رده‌های این صفحه : مقالات دانشنامه بزرگ اسلامی




جعبه ابزار