تغلیب (علوم قرآنی)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



جمع بین دو چیز و اطلاق حکم اختصاصی یکی از آن‌ها بر مجموع را تغلیب گویند.


تعریف

[ویرایش]

«تغلیب» از مجازهای لغوی و به معنای اعطای حکم لفظی به لفظ دیگر و لفظ غالب را در هر دو به کار بردن و آن دو را که مختلف هستند همچون یکی به حساب آوردن است.

← نمونه قرآنی


مانند:
۱. (وکانت من القانتین). و (الا امراته کانت من الغابرین).
در این آیات ، اصل «القانتات» و «الغابرات» است؛ ولی به حکم تغلیب به جای لفظ مؤنث، از لفظ مذکر استفاده شده است.
۲. (یالیت بینی و بینک بعد المشرقین) که منظور از «مشرقین» مغرب و مشرق است؛ ولی از باب تغلیب و به دلیل شهرت ، مشرق بر مغرب غلبه داده شده است.
زرکشی می‌گوید: مجاز بودن تغلیب از آن رو است که لفظ در جای خودش استعمال نشده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. تحریم/سوره۶۶، آیه۱۲.    
۲. اعراف/سوره۷، آیه۸۳.    
۳. زخرف/سوره۴۳، آیه۳۸.    
۴. زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن، ج۳، ص۳۰۲.    
۵. سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، ج۳، ص۱۳۴.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «تغلیب».    



جعبه ابزار