تقدیم

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پیش انداختن را تقدیم گویند و از آن به مناسبت در بابهایی نظیر طهارت، صلات و حج سخن گفته شده است؛ در ذیل به حکم تکلیفی و وضعی تقدیم پرداخته می‌شود.


حکم تکلیفی تقدیم عمل

[ویرایش]

تقدیم یا واجب است یا حرام یا مستحب و یا مباح.

← تقدیم واجب


در اعمالی که باید به ترتیب انجام گیرد، تقدیم عمل پیشین واجب است، مانند تقدیم نماز ظهر بر عصر و نماز مغرب بر عشا،
[۱] العروة الوثقی، ج۱، ص۵۲۰-۵۱۹.
[۲] العروة الوثقی، ج۱، ص۵۳۳.
مگر در ضیق وقت؛ به‏گونه‏ای که تنها به مقدار خواندن نماز عصر یا عشا وقت باقی باشد. در این صورت نماز عصر بر ظهر و عشا بر مغرب مقدّم می‏شود.
[۳] العروة الوثقی، ج۱، ص۵۲۱.

رعایت ترتیب بین افعال نماز، واجب است؛ از این‏رو، تکبیرة الإحرام بر قرائت، قرائت بر رکوع و رکوع بر سجود مقدّم می‏شود.
[۵] العروة الوثقی، ج۱، ص۶۹۶.
[۶] مستمسک العروة، ج۶، ص۴۸۲.

اگر هم‏زمان، چند نماز بر انسان واجب شود ـ مانند نماز واجب یومیّه و نماز میّت و نماز آیات ـ نمازی که وقتش تنگ است مقدّم می‏شود و اگر در دَوَران بین نماز یومیّه و آیات، وقت هر دو تنگ باشد، تقدیم نماز یومیّه واجب است.
[۷] العروة الوثقی، ج۱، ص۴۳۳.
[۸] العروة الوثقی، ج۱، ص۷۲۹.


← تقدیم حرام


در اعمالی که رعایت ترتیب بین آنها واجب است، تقدیم عمل بعدی بر عمل پیشین به عمد و به قصد تشریح حرام است، مانند تقدیم نماز عصر بر ظهر یا عشا بر مغرب.
[۹] العروة الوثقی، ج۱، ص۵۲۰-۵۱۹.


← تقدیم مستحب


تقدیم پای راست بر پای چپ هنگام ورود به مسجد و عکس آن، زمان خروج از مسجد
[۱۰] العروة الوثقی، ج۱، ص۶۰۰.
و تقدیم پای چپ بر پای راست هنگام ورود به مستراح و عکس آن، در وقت خروج از مستراح، مستحب است.
[۱۱] العروة الوثقی، ج۱، ص۱۷۸.


← تقدیم مباح


تقدیم نماز شب بر نیمه شب برای معذور، مانند مسافر، پیر و بیمارو تقدیم غسل جمعه بر روز جمعه و انجام دادن آن در روز پنجشنبه یا شب جمعه به سبب ترس از دست نیافتن به آب در روز جمعه
[۱۳] مهذب الاحکام، ج۴، ص۲۷۱-۲۷۰.
جایز است.

حکم وضعی تقدیم عمل

[ویرایش]

تقدیم عملی که باید مؤخّر شود گاه تنها مشمول حکم تکلیفی یعنی حرمت است و حکم وضعی ندارد، مانند تقدیم ذبح بر رمی در روز عید قربان برای حاجی ـ بنابر قول به وجوب ترتیب بین اعمال روز عید ـ که این عمل اگر به عمد انجام گیرد حرام است؛ لیکن موجب بطلان نمی‏شود.
و گاه علاوه بر حکم تکلیفی، حکم وضعی نیز بر آن مترتّب است، مانند تقدیم نماز عصر بر ظهر و عشا بر مغرب که در صورت ارتکاب عمدی، نماز باطل خواهد بود.
در تقدیم سهوی نیز بنابر قول مشهور در صورت وقوع آن در وقت اختصاصی نماز ظهر یا مغرب، نماز باطل است؛ امّا وقوع آن در وقت مشترک در صورتی که نمازگزار پس از پایان نماز متذکّر شود، نماز صحیح خواهد بود و چنانچه در اثنا متذکّر گردد نیّت خود را به نمازی که باید مقدّم می‏داشته برمی‏گرداند، مگر اینکه امکان عدول نباشد، مثل آنکه پس از رکوع رکعتِ چهارمِ نمازِ عشا متوجّه شود نماز مغرب را نخوانده است.
در صحّت و بطلان نماز عشا در این فرض اختلاف است.
عدم رعایت ترتیب در افعال نماز اگر عمدی باشد موجب بطلان نماز خواهد شد و اگر سهوی باشد تنها در ارکان نماز مانند تقدیم سجود بر رکوع، نماز را باطل می‏کند.
[۱۶] مستمسک العروة، ج۶، ص۴۸۳-۴۸۲.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. العروة الوثقی، ج۱، ص۵۲۰-۵۱۹.
۲. العروة الوثقی، ج۱، ص۵۳۳.
۳. العروة الوثقی، ج۱، ص۵۲۱.
۴. مستمسک العروة، ج۵، ص۹۵-۹۴.    
۵. العروة الوثقی، ج۱، ص۶۹۶.
۶. مستمسک العروة، ج۶، ص۴۸۲.
۷. العروة الوثقی، ج۱، ص۴۳۳.
۸. العروة الوثقی، ج۱، ص۷۲۹.
۹. العروة الوثقی، ج۱، ص۵۲۰-۵۱۹.
۱۰. العروة الوثقی، ج۱، ص۶۰۰.
۱۱. العروة الوثقی، ج۱، ص۱۷۸.
۱۲. مستمسک العروة، ج۵، ص۱۱۷.    
۱۳. مهذب الاحکام، ج۴، ص۲۷۱-۲۷۰.
۱۴. جواهر الکلام، ج۱۹، ص۲۵۰-۲۴۷.    
۱۵. مستمسک العروة، ج۵، ص۹۰-۸۸.    
۱۶. مستمسک العروة، ج۶، ص۴۸۳-۴۸۲.


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج، ص.    


رده‌های این صفحه : اصطلاحات فقهی | فقه




جعبه ابزار