تقریب المعارف‌ (کتاب)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



«تقریب المعارف»، به زبان عربی و در موضوع اصول اعتقادات، نوشته ابو الصلاح حلبی، شیخ تقی الدین بن نجم الدین بن عبید الله بن عبدالله بن محمد حلبی (۳۴۷- ۴۴۷ ق) است.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

این کتاب، از منابع معتبر کلامی است که بسیار مورد توجه علمای شیعه قرار گرفته است. علامه مجلسی، این کتاب را کتابی مناسب در عقاید و دارای روایاتی جالب توجه می‌داند و در کتاب بحار الانوار بسیار به آن استناد کرده است.
شیخ حر عاملی نیز این کتاب را کتابی خوب و ارزش مند می‌داند و آن را از مصادر کتاب خود، «اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات» شمرده است.
علامه شوشتری در کتاب «کشف القناع فی حجیة الاجماع»، به این کتاب استناد کرده و در کتاب «قاموس الرجال»، این کتاب را در نهایت خوبی دانسته است.

ساختار

[ویرایش]

کتاب «تقریب المعارف»، کتابی استدلالی و برهانی است که در چهار قسم تنظیم شده و مؤلف شیوه‌ای منطقی را برای بحث در هر یک از موضوعات کتاب به کار گرفته است.

گزارش محتوا

[ویرایش]

کتاب، شامل مباحث توحید، عدل، نبوت، امامت و بحثی در باره امام زمان عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف است.
در آغاز مبحث توحید، مسئله لزوم شناخت و معرفت مطرح شده و سپس به حدوث اجسام اشاره شده و صفات خداوند متعال مورد بحث قرار گرفته است.ت
در مبحث عدل، به حسن و قبح و قدرت خداوند بر قبیح و انجام ندادن آن، جبر و اختیار، حقیقت تکلیف و صفات مکلف و قاعده لطف اشاره دارد.
در مبحث نبوت، مسئله لزوم انتخاب رهبر از طرف خداوند و اینکه پیامبر آگاه‌ترین مردم نسبت به امور سیاسی است و راه‌های شناخت پیامبر، عصمت و معجزات پیامبر اسلام، مانند قرآن مطرح شده است.
در مبحث امامت، به مسئله عصمت امام، معجزات ائمه علیه‌السّلام ، نص بر امامت، آیات و نصوص دال بر امامت حضرت علی علیه‌السّلام ، مخالفت‌های آن حضرت با خلفای سه گانه، انگیزه بیعت آن حضرت با آنها، علت پذیرفتن شورا و معایب خلفای سه گانه و... اشاره شده است.
در بحث مربوط به امام زمان عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف با دلیل‌های عقلی و نقلی بر امامت آن حضرت، انگیزه غیبت و طول عمر آن حضرت، استدلال شده و نمونه‌هایی از انسان‌هایی که عمر طولانی داشته‌اند ذکر شده است.

نکتات مهم

[ویرایش]


بخشی از این کتاب به چاپ نرسیده که شامل معایب خلفای سه گانه است، مانند:
۱. مطالبی که از صحابه روایت شده و تصریح در مذمت سه خلیفه نخستین دارد و هم چنین اعترافات آنها در هنگام مرگ که شامل هشتاد روایت است.
۲. سخنان حضرت علی علیه‌السّلام و برخی از صحابه و تابعین و عایشه درباره عثمان.
۳. خون خواهی عثمان توسط طلحه و زبیر، عایشه، معاویه و عمرو عاص و بحثی در باره آن.
۴. نبودن ویژگی‌های امامت در سه خلیفه نخستین و مطاعن آنها.
۵. رد ادله مخالفین.

وضعیت کتاب

[ویرایش]

کتاب حاضر را حضرت آیة الله رضا استادی، تصحیح و تحقیق کرده و بر آن مقدمه و تعلیقه زده است.
این چاپ از روی نسخه‌ای که در کتاب خانه حضرت آیة الله نجفی مرعشی است، تحقیق و تصحیح شده است.
در مقدمه این چاپ، زندگی نامه مؤلف و معرفی کتاب آمده است.

نسخه شناسی

[ویرایش]

۱. نسخه‌ای در کتاب خانه حضرت آیة الله نجفی مرعشی که تاریخ نگارش آن قرن یازدهم هجری است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. تقریب المعارف،حلبی، ص۶۵.    
۲. تقریب المعارف،حلبی، ص۹۷.    
۳. تقریب المعارف،حلبی، ص۱۴۴.    
۴. تقریب المعارف،حلبی، ص۱۷۰.    


منبع

[ویرایش]
نرم افزار جامع الاحادیث، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.


رده‌های این صفحه : کتاب شناسی | کتب کلامی شیعه




جعبه ابزار