تقسیط

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



قسط بندی کردن بدهی را و همچنین توزیع را تَقسیط گویند.
مراد از تقسیط به معنای نخست، آن است که بدهی در محدوده زمانی تعیین شده به اقساط برابر یا نابرابر قسط بندی شود. از آن در بابهای تجارت، اجاره، مکاتبه و دیات سخن رفته است.
از تقسیط به معنای دوم در بسیاری از ابواب نظیر صوم، تجارت، رهن، اجاره، وصیّت، نکاح، غصب و دیات سخن رفته است.


حکم خرید و فروش اقساطی کالا

[ویرایش]

خرید و فروش کالا به اقساط، صحیح است و از مصادیق بیع نسیه به شمار می‏رود و احکام آن را دارد.
از این‏رو، هنگام معامله باید مقدار هر قسط و نیز زمان پرداخت آن مشخّص باشد؛ خواه مقدار اقساط و زمان پرداخت آن یکسان باشد یا متفاوت.
[۱] بحوث فی الفقه المعاصر، ج۱، ص۴۲-۴۱.


حکم فروش کالای قسطی به بیشتر از قیمت

[ویرایش]

فروش کالای قسطی به بیشتر از قیمت نقدی آن صحیح است؛ لیکن اگر فروشنده بدون تعیین نقدی یا قسطی بودن، به‏گونه تخییری بفروشد ـ مثلا بگوید: این کالا را نقد به دو هزار تومان و قسطی، شش ماهه به سه هزار تومان فروختم و خریدار همین گونه قبول کند ـ بنابر قول منسوب به مشهور معامله باطل است.

حکم اخذ مولا مال الکتابه را از برده

[ویرایش]

مولایی که با برده خود عقد کتابت بسته است می‏تواند مال الکتابه را به اقساط بگیرد، به شرط آنکه مبلغ هر قسط و نیز زمان پرداخت آن معلوم باشد.

عهده‌دار دیه قتل خطایی

[ویرایش]

دیه قتل خطایی بر عاقله است که طی سه قسطِ سه ساله (هر سال یک سوم) آن را می‏پردازند.

← کیفیت تقسیط و توزیع دیه بین عاقله


در چگونگی تقسیط و توزیع دیه بین عاقله سه قول وجود دارد.
۱. نصف دینار بر عاقله توانگر و یک چهارم آن بر عاقله فقیر.
۲. منوط به نظر امام علیه السّلام یا نایب او است.
۳. به طور مساوی بین عاقله توزیع می‏شود.
[۶] مبانی تکملة المنهاج، ج۲، ص۴۵۲-۴۵۱.


حکم شرط پرداخت اجرت در اجاره

[ویرایش]

در عقد اجاره، شرط پرداخت اجرت به صورت قسطی صحیح است، به شرط آنکه مبلغ و زمان پرداخت هر قسط معلوم باشد.

عهده‌دار قضای نماز و روزه میّت

[ویرایش]

قضای نماز و روزه میّت بر ولیّ (پسر بزرگ‏تر) او واجب است. در صورت تعدّد ولیّ ـ به هم سن بودن آنان ـ بنابر قول اکثر، قضای نماز و روزه بین ایشان توزیع می‏شود.

حکم فروختن کالا بدون اذن مالک

[ویرایش]

اگر کسی مال دیگری را بدون اجازه او به ضمیمه مال خود در یک معامله بفروشد بهای کالا بین هر دو توزیع می‏گردد. در نتیجه با اجازه مالک، هر کدام سهم خود را دریافت می‏کنند و بدون اجازه وی، فروشنده سهم خود را می‏گیرد و خریدار آن مقدار از ثمن را که در ازای کالای دیگری پرداخته است پس می‏گیرد.

حکم تقسیط رهن در برابر دین

[ویرایش]

اگر در عقد رهن تصریح شود که رهن در برابر دین، تقسیط گردد و هر جزء از دین در برابر جزئی از مال رهنی باشد با ادای هر جزء از دین، جزء مقابل آن از مال رهنی از رهن خارج می‏شود.

حکم اتلاف عین مورد اجاره

[ویرایش]

اگر عین مورد اجاره در اثنای مدّت تلف شود، اجرت آن بر اجزای زمان توزیع می‏گردد و در نتیجه مابه‏ازای آن مقدار از اجزای زمان که از عین بهره گرفته شده، از اجرت پرداخت می‏شود و اگر قبل از تلف، تمام اجرت پرداخت شده باشد، مستأجر مازاد بر آن مقدار را پس می‏گیرد.

حکم ترکه میّت در صورت وجود تعدد وصایا

[ویرایش]

میّتی که هم‏زمان افزون بر یک سوم ترکه چند وصیّت داشته است در صورت عدم اجازه ورثه نسبت به مازاد، یک سوم بر همه وصایا توزیع می‏شود.

حکم توزیع مهریه بین زنان در یک عقد

[ویرایش]

اگر مردی در یک عقد و با یک مهر چند زن را به همسری برگزیند بنابر قول به صحّت چنین مهری در اینکه مهر بین زنان، برابر تقسیم می‏شود یا به نسبت مهر المثل میان آنان توزیع می‏گردد، اختلاف است.

حکم تصرّف چند نفر بدون اجازه در مال دیگری

[ویرایش]

در ایادی متعاقبه که چند نفر بدون اجازه مالک در مال او تصرّف ضمان‌آور می‏کنند، در صورت تلف شدن مال، مالک می‏تواند غرامت آن را میان همه یا بعضی به طور مساوی یا با اختلاف تقسیط نماید.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. بحوث فی الفقه المعاصر، ج۱، ص۴۲-۴۱.
۲. جواهر الکلام، ج۲۳، ص۱۰۸-۱۰۲.    
۳. الروضة البهیة، ج۶، ص۳۵۵.    
۴. جواهر الکلام، ج۴۳، ص۴۲۷.    
۵. جواهر الکلام، ج۴۳، ص۴۳۷-۴۳۵.    
۶. مبانی تکملة المنهاج، ج۲، ص۴۵۲-۴۵۱.
۷. جواهر الکلام، ج۲۷، ص۲۲۱.    
۸. جواهر الکلام، ج۱۷، ص۴۳.    
۹. جواهر الکلام، ج۲۲، ص۳۱۱.    
۱۰. جواهر الکلام، ج۲۵، ص۱۵۷.    
۱۱. جواهر الکلام، ج۲۷، ص۳۰۱-۳۰۰.    
۱۲. جواهر الکلام، ج۲۸، ص۳۱۲.    
۱۳. جواهر الکلام، ج۲۸، ص۳۵۹.    
۱۴. جواهر الکلام، ج۳۱، ص۲۵-۲۴.    
۱۵. الروضة البهیة، ج۷، ص۲۵.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۲، ص۵۷۴.    


رده‌های این صفحه : اجاره | اصطلاحات حقوقی | دیات | فقه | معاملات




جعبه ابزار