تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌ (کتاب)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



«تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی» نوشتاری است از حمید رضا مستفید و کریم دولتی که در آن به دو موضوع از مباحث علوم قرآنی پرداخته شده است.


معرفی کتاب

[ویرایش]

در بخش اول این کتاب موضوع «تقسیمات قرآن» مورد بررسی قرار گرفته که مباحثی همچون انواع تقسیمات ( جزء، حزب، ورد، ثمن، رکوع و...) معانی آنها، پیشینه پیدایش تقسیمات و تقسیم بندی‌های رایج در مصاحف امروزی را در بر گرفته است. درباره پیشینه پیدایش این تقسیمات به روایات شیعه و اهل سنت و نیز شواهد تاریخی استناد شده است. انواع تقسیمات از قبیل تقسیم بندی به جزء و حزب در زمان رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم ، تقسیم بندی در زمان حجاج، تقسیم بندی هفت تایی قتاده و... مورد بررسی قرار گرفته و تقسیم بندی مصاحف رایج ضمن جداولی با یکدیگر مقایسه شده است. در پایان این بخش پیشنهاد ایجاد تغییراتی در تقسیم بندی‌های رایج و متداول ارائه شده است. در بخش دوم بررسی دقیقی درباره مکی و مدنی بودن سور قرآن صورت گرفته است. در این بخش ضمن بیان اهمیت و ضرورت شناخت سور مکی و مدنی که می‌تواند بر بسیاری از مسائل مورد اختلاف و ادعا مهر تایید یا رد بزند (بویژه مسائل کلامی به ویژه اثبات و یا نفی آیات مرتبط با امامت و فضایل اهل بیت علیهم السلام، و نیز تشخیص مراحل دعوت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم و نیز آگاهی دقیق از تاریخ وقایع و حوادث) تعاریف متعددی از سور مکی و مدنی بر حسب تقسیم بندی زمانی، مکانی و یا بر اساس مخاطب ارائه شده و ملاک اطلاق صفت مکی یا مدنی به سور و نیز راه شناخت سور مکی و بیان شده و شواهد مکی و مدنی بودن سور قرآن از پنج منبع تفسیری ( مجمع البیان، المیزان، البرهان، الاتقان و التمهید) ارائه و در پایان پس از بررسی تمام سوره‌های قرآن کریم در این قبیل کتب تفسیری و علوم قرآنی، پیشنهاد تغییر در مورد مکی و مدنی بودن تعدادی از سوره‌های قرآن کریم مطرح شده است.

ساختار

[ویرایش]

کتاب مشتمل بر یک پیشگفتار، بخش ذیل می‌باشد: بخش یکم: «تقسیمات در قرآن» این بخش دارای یک مقدمه و دو فصل می‌باشد: فصل یکم: تقسیمات قرآنی و معانی آنها، پیشینه پیدایش تقسیمات، سبب تقسیم بندی و نام گذاری جزء و حزب و ورد و انواع تقسیمات را مورد بررسی قرار داده است.
[۱] تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌، حمید رضا مستفید و کریم دولتی، ص۱۱ به بعد.
فصل دوم: مقایسه تقسیم بندی مصحف‌های رایج، جدول تقسیمات اجزاء و احزاب قرآن کریم بر اساس منابع و مصاحف مشهور، نتایج و جدول تقسیمات اجزاء و احزاب قرآن کریم را در خود جای داده است.
[۲] تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌، حمید رضا مستفید و کریم دولتی، ص۳۹ به بعد.
بخش دوم: «سور مکی و مدنی در قرآن» دارای یک مقدمه و دو فصل ذیل می‌باشد: فصل اول: تعاریف، ملاک اطلاق صفت مکی یا مدنی به سور و راه شناخت سور مکی و مدنی را بیان می‌کند.
[۳] تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌، حمید رضا مستفید و کریم دولتی، ص۶۷ به بعد.
فصل دوم: بررسی شواهد مکی و مدنی بودن سور قرآن و توضیح در مورد مکی و مدنی بودن برخی سور را عهده دار شده است.
[۴] تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌، حمید رضا مستفید و کریم دولتی، ص۷۵ به بعد.
در پایان هم فهرست تفصیلی مطالب، فهرست آیات، روایات و کتابنامه اثر آمده است.
[۵] تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌، حمید رضا مستفید و کریم دولتی، ص۱۰۳ به بعد.


نسخه شناسی

[ویرایش]

این کتاب به کوشش آقایان دکتر حمید رضا مستفید و کریم دولتی فراهم آمده و با همکاری مرکز طبع و نشر قرآن جمهوری اسلامی ایران که به منظور انجام تحقیقات در زمینه موضوعات مربوط به کتابت قرآن کریم و تهیه مصحف جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۷۴ تاسیس شده است، در قطع وزیری با جلد شومیز در ۱۱۵ صفحه نخستین بار در سال ۱۳۸۴ شمسی توسط سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به چاپ رسیده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌، حمید رضا مستفید و کریم دولتی، ص۱۱ به بعد.
۲. تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌، حمید رضا مستفید و کریم دولتی، ص۳۹ به بعد.
۳. تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌، حمید رضا مستفید و کریم دولتی، ص۶۷ به بعد.
۴. تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌، حمید رضا مستفید و کریم دولتی، ص۷۵ به بعد.
۵. تقسیمات قرآنی و سور مکی و مدنی‌، حمید رضا مستفید و کریم دولتی، ص۱۰۳ به بعد.


منبع

[ویرایش]

نرم افزار مشکات الانوار، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.



جعبه ابزار