تقسیمات محتوایی قرآن

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



قرآن کریم به از منظرهای مختلف، تقسیمات مختلفی پیدا می‌کند که به آن‌ها تقسیات قرآن می‌گویند. یکی از این تقسیمات، تقسیم محتوایی قرآن می‌باشد.


اقسام

[ویرایش]

قرآن کریم با توجه به محتوا و شیوه بیان به بخش‌هایی گوناگون تقسیم شده است. البته بنای این تقسیمات بر تساوی همه بخش‌ها نیست، از این رو با کم و زیاد بودن مقدار برخی از بخش‌ها بر برخی دیگر و تداخل بعضی اقسام و تفاوت این تقسیمات در روایات و نقل‌های مختلف منافاتی ندارد.
[۱] الوافی، ج ۹، ص ۱۷۶۸.
مهم‌ترین این تقسیمات عبارت‌اند از:

← بخش‌های سه‌گانه


در روایتی از امیرمؤمنان، امام علی و امام باقر (علیمهاالسلام) آمده است که قرآن بر سه بخش فرود آمده است: ثلث آن درباره ما و دشمنان ماست و ثلث آن سنن و امثال و ثلث دیگر فرایض و احکام]] است.

← بخش‌های چهارگانه


بنا به نقلی از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و امام باقر (علیه‌السلام) ربع قرآن درباره اهل بیت (علیهم‌السلام) و ربع آن درباره دشمنان آن‌ها و ربع آن فرایض و احکام و ربع دیگر حلال و حرام است.

← بخش‌های هفت‌گانه


در نقلی از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، محتوای قرآن در ۷ بخش زجر، امر، حلال، حرام، محکم، متشابه و امثال معرّفی شده است.
[۵] جامع البیان، ج ۱، ص ۴۹.
در روایت دیگر امر، زجر، ترغیب، ترهیب، جدل، قصص و مَثَل
[۶] جامع البیان، ج ۱، ص ۴۹.
[۷] بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۴.
[۸] بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۹۷.
به عنوان بخش‌های هفت‌گانه قرآن معرّفی شده‌اند. در روایتی از امام باقر یا امام صادق (علیمهاالسلام) با روی‌کرد شناخت و فهم قرآن، محتوای آن ۶ وجهِ محکم، متشابه، ناسخ، منسوخ، خاص و عام بیان شده است،
[۹] البرهان، ج ۱، ص ۴۵.
افزون بر این در روایات، تقسیمات دیگری نیز برای محتوای قرآن آمده‌اند.
[۱۰] البرهان، ج ۱، ص ۴۴ ۴۶.
[۱۱] بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۴ - ۹۸.


فهرست منابع

[ویرایش]

(۴) بحارالانوار، المجلسی (م. ۱۱۱۰ ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.
(۲۲) تفسیر العیاشی، العیاشی (م. ۳۲۰ ق.)، به کوشش رسولی محلاّتی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیه.
(۳۲) جامع البیان، الطبری (م. ۳۱۰ ق.)، به کوشش صدقی جمیل، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ ق.
(۶۸) الکافی، الکلینی (م. ۳۲۹ ق.)، به کوشش غفاری، بیروت، دارالتعارف، ۱۴۱۱ ق.
(۹۷) الوافی، الفیض الکاشانی (م. ۱۰۹۱ ق.)، به کوشش ضیاء الدین، اصفهان، مکتبة الامام امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)، ۱۴۰۶ ق.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. الوافی، ج ۹، ص ۱۷۶۸.
۲. الکافی، ج ۲، ص ۶۲۷.    
۳. تفسیر عیاشی، ج ۱، ص ۹.    
۴. تفسیر عیاشی، ج ۱، ص ۹.    
۵. جامع البیان، ج ۱، ص ۴۹.
۶. جامع البیان، ج ۱، ص ۴۹.
۷. بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۴.
۸. بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۹۷.
۹. البرهان، ج ۱، ص ۴۵.
۱۰. البرهان، ج ۱، ص ۴۴ ۴۶.
۱۱. بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۴ - ۹۸.


منبع

[ویرایش]
دائرة المعارف قرآن کریم، برگرفته از مقاله تقسیمات قرآن، ج۸، ص۴۲۴.    


رده‌های این صفحه : تقسیمات قرآنی | قرآن شناسی




جعبه ابزار