تقوا در تقسیم انفال (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پشتوانه‌ اقتصادى حکومت اسلامی انفال، منابع طبیعی و ثروت ‌هاى عمومى است که توزیع و حفظ صحیح انفال و اموال عمومى، محتاج پاكى و تقوا است.


تقواپیشگی در حفظ بیت المال

[ویرایش]

لزوم رعایت تقوا، با پذیرش حکم خدا، در تقسیم انفال:
•«یسـلونک عن الانفال قل الانفال لله والرسول فاتقوا الله واصلحوا ذات بینکم واطیعوا الله ورسوله ان کنتم مؤمنین:از تو درباره انفال مى ‌پرسند (اموال عمومى بسيارى تحت عناوين خاصى كه غنائم جنگى مورد نزول آیه يكى از آنهاست) بگو: انفال از آن خدا و فرستاده اوست ( ملکیّت حقيقى از آن خدا و ملكيّت اعتبارى طولى از آن رسول او به عنوان ولایت وى است) پس، از خدا پروا كنيد و روابط ما بين خودتان را اصلاح نماييد (و بر سر انفال نزاع نكنيد) و از خدا و فرستاده ‌اش اطاعت نماييد اگر مؤمن ايد.».

انفال چيست؟

[ویرایش]

" انفال" در اصل از ماده" نفل" (بر وزن نفع) به معنى زيادى است، و اين كه به نمازهای مستحبّ " نافله " گفته مى‌شود چون اضافه بر واجبات است، و همچنين اگر" نوه" را نافله مى ‌گويند به خاطر اين است كه بر فرزندان افزوده مى ‌شود،" نوفل" به كسى گفته مى‌شود كه بخشش زياد داشته باشد.و اگر به غنائم جنگى نيز انفال گفته شده است، يا به جهت اين است كه يك سلسله اموال اضافى است كه بدون صاحب مى‌ ماند و به دست جنگجويان مى‌افتد در حالى كه مالك خاصى براى آن وجود ندارد، و يا به اين جهت است كه جنگجويان براى پيروزى بر دشمن مى‌جنگند، نه براى غنيمت، بنا بر اين غنيمت يك موضوع اضافى است كه به دست آنها مى‌افتد.

حکم کلی آیه

[ویرایش]

گرچه آیه فوق در زمينه غنائم جنگى وارد شده است، ولى مفهوم آن يك حکم کلی و عمومى است، و تمام اموال اضافى يعنى آنچه مالك خصوصى ندارد را شامل مى‌ شود، به همين دليل در رواياتى كه از طريق اهل بیت (علیهم‌السلام) به ما رسيده مى ‌بينيم كه مفهوم وسيعى براى انفال بيان شده است، در روايات معتبر از امام باقر و امام صادق (علیه‌السلام) چنين مى‌ خوانيم:" انفال اموالى است كه از دار الحرب بدون جنگ گرفته مى‌ شود و همچنين‌ سرزمينى كه اهلش آن را ترك كرده و از آن هجرت مى‌كنند- و آن" فى‌ء" ناميده مى‌شود- و میراث كسى كه وارثى نداشته باشد، و سرزمين و اموالى كه پادشاهان به اين و آن مى‌ بخشيدند- در صورتى كه صاحب آن شناخته نشود- و بيشه ‌زارها و جنگل‌ ها و دره‌ ها و سرزمین ‌های موات كه همه اين‌ها از آن خدا و پیامبر (ص) و بعد از او براى كسى است كه قائم مقام او است، و او آن را در هر راه كه مصلحت خويش و مصلحت مردمى كه تحت تکفل او هستند ببيند، مصرف خواهد كرد".گرچه همه غنائم جنگى در حدیث بالا نيامده است، ولى در حديث ديگرى كه از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده مى‌خوانيم:ان غنائم بدر كانت للنبى خاصة فقسمها بينهم تفضلا منه‌:" غنائم بدر مخصوص پيامبر ص بود و او به عنوان بخشش آنها را در ميان جنگجويان تقسيم كرد". از آنچه گفته شد چنين نتيجه مى‌ گيريم كه مفهوم اصلى انفال نه تنها غنائم جنگى بلكه همه اموالى را كه مالك خصوصى ندارد شامل مى‌ شود و تمام اين اموال متعلق به خدا و پيامبر ص و قائم مقام او است، و به تعبير ديگر متعلق به حکومت اسلامی است و در مسير منافع عموم مسلمين مصرف مى‌ گردد. منتها در مورد غنائم جنگى و اموال منقولى كه با پيكار به دست سربازان مى ‌افتد، قانون اسلام بر اين قرار گرفته كه چهار پنجم آن را به عنوان تشویق و جبران گوشه‌اى از زحمات جنگجويان به آنها داده شود، و تنها يك پنجم از آن به عنوان خمس مصرف گردد، و به اين ترتيب غنائم نيز در مفهوم عمومى انفال مندرج است و در اصل، ملك حكومت اسلامى است و بخشيدن چهار پنجم آن به جنگجويان به عنوان عطیه و تفضل است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. انفال/سوره۸، آیه۱.    
۲. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۷، ص۸۱.    
۳. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۷، ص۸۱.    


منبع

[ویرایش]

مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۸، ص۴۰۳، برگرفته از مقاله «تقوا در تقسیم انفال».    


رده‌های این صفحه : انفال | تقوا | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار