تقوا در خانه (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



یكى از مصادیق تقوا و فلاح‌ شناخت راه صحیح و حرکت در آن مسیر است.


تقواپیشگی در ورود به خانه

[ویرایش]

لزوم رعایت تقوا با ورود به خانه‌های خود از درب منزل و راه متعارف آن:
•«یسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِی مَواقیتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ وَ لَیسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُیوتَ مِنْ ظُهُورِها وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقى‌ وَ أْتُوا الْبُیوتَ مِنْ أَبْوابِها وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون:از تو درباره ماه‌ هاى نو (و حکمت تغییر شكل آنها از هلال تا بدر) مى ‌پرسند، بگو: آنها وسیله تعیین اوقات (تقویم طبیعى براى كارهاى دنیوى) مردم و (براى وقت) حج (و سایر اعمال دینى داراى وقت معین) است. و نیكى آن نیست كه به خانه‌ ها از پشت آنها درآیید (مانند سنّت جاهلیت كه محرم باید به خانه خود از پشت دیوار وارد شود نه از در ورودى)، و لكن نیكى (عمل) كسى است كه (از گناه) مى ‌پرهیزد، و به خانه‌ ها از درهاى آنها درآیید و از خدا پروا كنید، شاید رستگار گردید.».

← تفسیر اولیه


در این آیه جمله‌ «وَ أْتُوا الْبُیوتَ مِنْ أَبْوابِها» میان دو «تقوى» قرار گرفته است، شاید این رمز آن باشد كه شناخت راه كار و ورود و خروج در امور، نیاز به تقواى فوق ‌العاده دارد و كسانى كه تقواى كمى داشته باشند بازهم بى‌ راهه مى ‌روند. در ذیل آیه به تناسب سخنى كه از حج و تعیین موسم به وسیله هلال ماه در آغاز آیه آمده به یكى از عادات و رسوم خرافى جاهلیت در مورد حج اشاره نموده و مردم را از آن نهى مى‌كند، مى‌ فرماید:" كار نیك آن نیست كه از پشت خانه ها وارد شوید بلكه نیكى آن است كه تقوا پیشه كنید و از در خانه ‌ها وارد شوید و از خدا بپرهیزید تا رستگار شوید" (وَ لَیسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُیوتَ مِنْ ظُهُورِها وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقى‌ وَ أْتُوا الْبُیوتَ مِنْ أَبْوابِها وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ‌).بسیارى از مفسران گفته ‌اند در زمان جاهلیت هنگامى كه لباس احرام به تن مى ‌كردند از راه معمولى و در خانه، به خانه خود وارد نمى ‌شدند و معتقد بودند این كار براى محرم ممنوع است به همین دلیل در پشت خانه نقبى مى‌ زدند و هنگام احرام فقط از آن وارد مى ‌شدند، آنها معتقد بودند كه این عمل یك كار نیك است چون ترك عادت است و احرام كه مجموعه‌ اى از ترك عادات است باید با این ترك عادت تكمیل شود.و بعضى گفته‌ اند این كار به خاطر آن بود كه در حال احرام زیر سقف نروند زیرا گذشتن از سوراخ دیوار در مقایسه با گذشتن از در براى این منظور بهتر بود ولى قرآن صریحا مى‌ گوید نیكى در تقوا است نه در عادات و رسوم خرافى و بلافاصله دستور مى‌ دهد حتما از همان طریق عادى به خانه‌ ها وارد شوید.

← مفهوم کلی


این آیه معنى وسیع تر و عمومى‌ ترى نیز دارد و آن اینكه براى اقدام در هر كار خواه دینى باشد یا غیر دینى باید از طریق صحیح وارد شوید نه از طرق انحرافى و وارونه چنان كه جابر همین معنى را از قول امام باقر (علیه‌السلام) نقل كرده است.و از اینجا مى‌ توان پیوند دیگرى میان آغاز و پایان آیه پیدا كرد و آن اینكه هر كار باید از طریق صحیح آن باشد و عبادتى همچون حج نیز باید در وقت مقرر كه با هلال ماه تعیین مى‌ شود انجام گیرد. تفسیر سومى براى آیه ذكر شده است و آن اینكه براى یافتن نیكی ها باید به سراغ اهلش رفت و از غیر اهل طلب نكرد ولى این تفسیر را مى ‌توان در تفسیر دوم‌ درج كرد در روایات اهل بیت از امام باقر (علیه‌السلام) نقل شده:آل محمد ابواب اللَّه و سبله و الدعاة الى الجنة و القادة الیها و الادلاء علیها الى یوم القیامة:" خاندان پیغمبر ص درهاى الهى و طرق وصول به او و دعوت كنندگان به سوى بهشت و راهنمایان و دلیلان آن مى‌باشند تا روز قیامت ".این حدیث مى ‌تواند اشاره‌اى به یكى از مصداق هاى مفهوم كلى آیه باشد زیرا مى‌گوید در تمام امور مذهبى خویش از طریق اصلى یعنى اهل بیت پیامبر كه طبق حدیث ثقلین قرین قرآنند وارد شوید و برنامه ‌هاى خود را از آنها بگیرید چرا كه وحی الهى در خانه آنان نازل شده و آنها پرورش یافتگان مكتب قرآنند.جمله" لَیسَ الْبِرُّ ..." ممكن است اشاره به نكته لطیف دیگرى نیز باشد كه سؤال شما از اهله ماه به جاى سؤال از معارف دینى همانند عمل كسى است كه راه اصلى خانه را گذاشته و از سوراخى كه پشت دیوار خانه زده وارد مى‌ شود چه كار نازیبایى.ضمنا توجه به این نكته نیز لازم است كه مى‌ فرماید:" لكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقى‌" (بلكه نیكى این است كه تقوا پیشه كنید) زیرا وجود پرهیزگاران سرچشمه جوشان نیكی هاست به گونه‌اى كه گویى خود آنها عین نیكى هستند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. بقره/سوره۲، آیه۱۹۸.    
۲. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲، ص۱۱.    
۳. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲، ص۱۲.    


منبع

[ویرایش]

مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۸، ص۴۰۵، برگرفته از مقاله «تقوا در خانه».    


رده‌های این صفحه : تقوا | خانه | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار