تقوا و ریا (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



انسان متقی بخاطر تقواپیشگیی که دارد از ربا پرهیز می‌کند.


پرهیز از ربا

[ویرایش]

تقواپیشگی، در اجتناب از ربا تاثیر می‌گذارد:
یـایها الذین ءامنوا اتقوا الله وذروا ما بقی من الربوا...
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید، و آنچه از (مطالبات) ربا باقی مانده، رها کنید... .
یـایها الذین ءامنوا لا تاکلوا الربوا اضعـفـا مضـعفة واتقوا الله...
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! ربا (و سود پول) را چند برابر نخورید! از خدا بپرهیزید، تا رستگار شوید.

دیدگاه مفسرین

[ویرایش]

در آیه نخست خداوند افراد با ایمان را مخاطب قرار داده و برای تاکید بیشتر در مساله تحریم ربا می‌فرماید: ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از خدا بپرهیزید و آنچه از ربا باقی مانده رها کنید اگر ایمان دارید (یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و ذروا ما بقی من الربا ان کنتم مؤمنین).
جالب اینکه: آیه فوق هم با ایمان به خدا شروع شده و هم با ایمان ختم شده است. و در واقع تاکیدی است بر این معنی که رباخواری با روح ایمان سازگار نیست، بنابراین هنگامی ایمان برای آنها حاصل می‌شود که تقوا را پیشه کنند و باقی مانده ربا یعنی مطالباتی که در این زمینه دارند رها سازند. منظور این نیست که رباخواران کافرند آن گونه که خوارج در مورد گناهان کبیره به طور کلی می‌پندارند بلکه با ایمان راسخ و ثمر بخش سازگار نیست.
در آیه بعد لحن سخن را تغییر داده و پس از اندرزهایی که در آیات پیشین گذشت با شدت با رباخواران برخورد کرده، هشدار می‌دهد که اگر به کار خود هم چنان ادامه دهند و در برابر حق و عدالت تسلیم نشوند و به مکیدن خون مردم محروم مشغول باشند، پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله ناچار است با توسل به جنگ جلو آنها را بگیرد، می‌فرماید: اگر چنین نمی‌کنید بدانید با جنگ، با خدا و رسول او روبرو خواهید بود.
یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و ذروا ما بقی من الربا ان کنتم مؤمنین، این آیه مؤمنین را مخاطب قرار داده و به آنان دستور می‌دهد از خدا بپرهیزند و این مطلب را به عنوان زمینه چینی می‌آورد تا دنبالش بفرماید: (و ذروا ما بقی من الربا...) یعنی آنچه از ربا نزد بدهکاران مانده، صرفنظر کنید و از این بیان چنین بدست می‌آید که بعضی مؤمنین در عهد نزول این آیات هنوز ربا می‌گرفتند و بقایایی از ربا از بدهکاران خود طلب داشته‌اند لذا می‌فرماید: از آنچه مانده صرفنظر کنید.
در سوره بقره آیات ۲۷۵ تا ۲۷۹ هر گونه رباخواری به شدت ممنوع اعلام شده و در حکم جنگ با خدا ذکر گردیده است. یا ایها الذین آمنوا لا تاکلوا الربوا اضعافا مضاعفة... در این آیه اشاره به تحریم ربای فاحش شده و با تعبیر، اضعافا مضاعفه، بیان گردیده است. منظور از ربای فاحش این است که سرمایه به شکل تصاعدی در مسیر ربا سیر کند یعنی سود در مرحله نخستین با اصل سرمایه ضمیمه شود و مجموعا مورد ربا قرار گیرند، و به همین ترتیب در هر مرحله، سود به اضافه سرمایه، سرمایه جدیدی را تشکیل دهد، و به این ترتیب در مدت کمی از راه تراکم سود مجموع بدهی بدهکار بچندین برابر اصل بدهی افزایش یابد و به کلی از زندگی ساقط گردد.
به طوری که از روایات و تواریخ استفاده می‌شود در زمان جاهلیت معمول بود که اگر بدهکار در راس مدت نمی‌توانست بدهی خود را بپردازد از طلبکار تقاضا می‌کرد که مجموع سود و اصل بدهی را به شکل سرمایه جدیدی به او قرض بدهد و سود آن را بگیرد!، در عصر ما نیز در میان رباخواران این رباخواری بسیار ظالمانه فراوان است. و اتقوا الله لعلکم تفلحون در پایان آیه می‌فرماید: اگر می‌خواهید رستگار شوید باید تقوا را پیشه کنید و از این گناه بپرهیزید.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. بقره/سوره۲، آیه۲۷۸.    
۲. آل عمران/سوره۳، آیه۱۳۰.    
۳. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲، ص۳۷۵.    
۴. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه موسوی همدانی، ج۲، ص۶۴۷.    
۵. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۳، ص۱۰۷-۱۰۸.    


منبع

[ویرایش]

مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۸، ص۳۴۵، برگرفته از مقاله «اجتناب از ربا».    


رده‌های این صفحه : تقوا | ریا | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار