تمنی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تمنی، آرزوی امر غیرمحتمل است.


تعریف

[ویرایش]

"تمنی" از اقسام انشا و به معنای خواستن امر مورد پسندی است که امیدی برای دستیابی به آن نیست؛ یا به سبب محال بودن آن؛

← مثال اول


(یا لیتنی کنت ترابا)؛ "کاش من خاک بودم! " یا دستیابی به آن ممکن است، اما امیدی برای به دست آوردن آن نیست؛

← مثال دوم


(یا لیت لنا مثل ما اوتی قارون)؛ "ای کاش ما نیز مانند آن چه به قارون داده شد داشتیم! ".

اشکال و جواب

[ویرایش]

برخی اشکال کرده‌اند که چیزی که به دست آوردنش ممکن نباشد، چگونه درخواست می‌شود؟
فخررازی می‌گوید: بهتر آن است که تمنی، ترجی و قسم را از اقسام طلب نشماریم؛ زیرا طلبی در آن نیست؛ بلکه تنبیه و آگاهی بر مطلب و مراد است، اما می‌توان آن را "انشا" نامید.

اقسام حروف تمنی

[ویرایش]

حروف تمنی عبارتند از:
۱. لیت: (یا لیتنا نرد ولا نکذب بآیات ربنا)؛ "کاش ما را باز می‌گرداندند و دیگر آیات پروردگارمان را انکار نمی‌کردیم! "؛
۲. هل: (فهل لنا من شفعاء فیشفعوا لنا)؛ "آیا شفیعانی داریم که برای ما شفاعت کنند؟ "؛
۳. لو: (فلو ان لنا کرة فنکون من المؤمنین)؛ "کاش برای ما بازگشتی بود تا آن گاه از مؤمنان می‌شدیم".
[۸] خرمشاهی، بهاء الدین، ۱۳۲۴ -، دانش نامه قرآن وقرآن پژوهی، ج۱، ص۸۰۸.
[۹] بستانی، بطرس، ۱۸۹۸ - ۱۹۶۹، محیط المحیط قاموس مطول للغة العربیة، ص۸۶۶.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. نبا/سوره۷۸، آیه۴۰.    
۲. قصص/سوره۲۸، آیه۷۹.    
۳. انعام/سوره۶، آیه۲۷.    
۴. اعراف/سوره۷، آیه۵۳.    
۵. شعرا/سوره۲۶، آیه۱۰۲.    
۶. زرکشی، محمد بن بهادر، ۷۴۵ - ۷۹۴ق، البرهان فی علوم القرآن (باحاشیه)، ج۲، ص(۳۲۱-۳۲۳).    
۷. سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، ۸۴۹ - ۹۱۱ق، الاتقان فی علوم القرآن، ج۳، ص۲۷۹.    
۸. خرمشاهی، بهاء الدین، ۱۳۲۴ -، دانش نامه قرآن وقرآن پژوهی، ج۱، ص۸۰۸.
۹. بستانی، بطرس، ۱۸۹۸ - ۱۹۶۹، محیط المحیط قاموس مطول للغة العربیة، ص۸۶۶.


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «تمنی».    



جعبه ابزار