جدال

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



درگیریهای لفظی و قسم خوردن را جِدال می گویند و از جدال به معنای اول در باب صوم و اعتکاف و در معنای دوم در باب حج سخن رفته است.


تعریف جدال

[ویرایش]

جدال دارای دو معنا می باشد. یکی به معنای درگیرى در مقام گفت وگو ( مِراء) و دیگری گفتن «بَلىٰ واللّٰه» یا «لا وَاللّٰه» براى اثبات یا نفی مطلبى.

جدال دارای ثواب و گناه

[ویرایش]

جدال یا به قصد احقاق حق و ردّ باطل انجام مى‌گیرد، یا به قصد اظهار فضل و چیرگى بر طرف مقابل. قسم اوّل، پسندیده، بلکه از برترین طاعات است، ولى نوع دوم حرام است.

تقسیم جدال به لحاظ حکم تکلیفی

[ویرایش]

برخى، جدال را به لحاظ حکم تکلیفی به پنج قسم تقسیم کرده‌اند:
۱. جدال واجب، و آن جدالى است که به قصد احقاق حق و از بین بردن باطل صورت مى‌گیرد و دفع منکر و اقامه واجب متوقف بر آن است.
۲. جدال مستحب، که به قصد یاد شده در جدال واجب انجام مى‌شود و برپایى عمل مستحب و جلوگیرى مکروه منوط به آن است.
۳. جدال مباح، که با غرض اظهار حق- بدون آنکه براى جدال کننده یا دیگرى نفعى دینى متصور باشد و توأم با رفتار قبیح نیز نباشد- انجام مى‌گیرد، مانند نقد سخن کسى به جهت غلط ادا کردن آن از نظر ادبى.
۴. جدال مکروه، که همچون جدال مباح، فاقد نفعى دینى است؛ لیکن احتمال مى‌رود بحث به ارتکاب رفتارى قبیح کشیده شود.
۵. جدال حرام، که با غرض به زانو درآوردن طرف و رسوا کردن او و اظهار چیرگى و مانند آن انجام مى‌گیرد، یا آنکه مستلزم ترک واجبى مى‌گردد؛ بلکه هر بگو مگویى که فاقد غرض صحیح و اظهار حق مى‌باشد.
[۶] غنائم الایام، ج۶، ص۲۵۳.


جدال و اعتکاف

[ویرایش]

جدال از محرمات اعتکاف شمرده شده است.
برخى گفته‌اند: با اینکه جدال مطلقا حرام است، لیکن شمردن آن از محرمات اعتکاف، از جهت تشدید حرمت آن در حال اعتکاف است؛
چنان که حرمت و کراهت جدال در حال روزه شدت مى‌یابد.

جدال در معنای قسم

[ویرایش]

واژه جدال به مفهوم قسم در قرآن کریم به کار رفته است و از آن در باب حج سخن گفته‌اند.

جدال و احرام

[ویرایش]

جدال از محرمات احرام است .

تحقق جدال

[ویرایش]

در تحقق جدال، قسم خوردن به نام جلاله «اللّٰه» به شکل یاد شده در شناسه کفایت مى‌کند؛ لیکن در چند امر اختلاف است که عبارتند از:
۱. کلمه «لا» و «بلىٰ» در تحقق جدال معتبر است یا نه؟
۲. قسم خوردن، باید تنها با لفظ «اللّٰه» باشد یا با مرادف آن در هر زبانى مانند لفظ «خدا» کفایت مى‌کند؟
۳. قسم باید تنها با نام جلاله باشد یا سایر اسماء الهی، مانند رحمان، رحیم و خالق آسمانها و زمین نیز کافى است؟
۴. قسم باید با گفتن «لا واللّٰه» و «بلىٰ واللّٰه» هر دو باشد یا گفتن یکى از آن دو نیز کفایت مى‌کند؟
۵. قسم باید در حال خصومت و دعوا باشد یا بدون خصومت نیز حرام است؟
جدال در حال ضرورت جهت اثبات حقّى یا ابطال باطلى جایز است، لیکن سقوط یا عدم سقوط کفاره در این صورت اختلافى است.
[۱۲] مناسک حج (مراجع)، ص۱۷۳-۱۷۴، م۳۷۳-۳۷۶.
[۱۳] مصباح الهدی، ج۱۲، ص۵۶۲-۵۶۵.



کفاره جدال

[ویرایش]

کفاره یک بار جدال به دروغ در حال احرام بنابر مشهور، یک گوسفند؛ دو بار، یک گاو؛ و سه بار، یک شتر؛ و سه بار جدال راست، یک گوسفند است و کمتر از آن کفّاره ندارد؛ لیکن بنابر قول برخى استغفار و توبه از آن واجب است.



پانویس

[ویرایش]
 
۱. جواهرالکلام، ج۱۷، ص۲۰۳.    
۲. مسالک الافهام، ج۲، ص۱۰۹.    
۳. الحدائق الناضرة، ج۱۳، ص۴۹۴.    
۴. مستند الشیعة، ج۱۰، ص۵۶۹.    
۵. مجمع الفائدة، ج۵، ص۳۹۵.    
۶. غنائم الایام، ج۶، ص۲۵۳.
۷. جواهر الکلام، ج۱۷، ص۲۰۳.    
۸. مسالک الافهام، ج۲، ص۱۰۹و۱۱۰.    
۹. العروة الوثقی، ج۳، ص۵۸۹.    
۱۰. بقره/سوره۲، آیه۱۹۷.    
۱۱. جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۵۹-۳۶۴.    
۱۲. مناسک حج (مراجع)، ص۱۷۳-۱۷۴، م۳۷۳-۳۷۶.
۱۳. مصباح الهدی، ج۱۲، ص۵۶۲-۵۶۵.
۱۴. جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۲۰-۴۲۴.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۳، ص۵۴-۵۶.    


رده‌های این صفحه : اعتکاف | حج | فقه | محرمات احرام




جعبه‌ابزار