حدیث منقوص

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



حدیث منقوص، از اصطلاحات بکار رفته در علم حدیث بوده و به حدیثی گفته می‌شود که در سند آن نقصی وجود داشته باشد.


توضیح اصطلاح

[ویرایش]

یکی از اقسام حدیث به اعتبار سند، حدیث منقوص است و آن حدیثی است که در سند آن نقصی ظاهر باشد.

اقسام نقصان حدیث

[ویرایش]

نقصان حدیث به چند صورت کشف می‌شود:

← ملاحظه طبقات


مانند روایت موسی بن قاسم از معاویة بن وهب در کتاب تهذیب و استبصار که اگر کسی ممارست در احادیث داشته باشد و طبقات راویان را ملاحظه کند در می‌یابد که این طریق منقطع است زیرا موسی بن قاسم با یک واسطه از معاویة بن وهب روایت نقل می‌کند.

← ملاحظه استقراء


مانند حدیثی که حسین بن سعید از حماد و وی از زراره نقل کرده است در حالی که بعد از استقراء در می‌یابیم که کلمه «عن حریز» بعد از حماد حذف شده است زیرا معمولاً حماد از حریز بدون واسطه روایت نقل می‌کند نه از زراره و نقل بدون واسطه از زراره بیان‌گر نقص سند آن است.

← ملاحظه طبقه و استقراء با هم


مانند حدیثی که در کتاب تهذیب موسی بن قاسم از جمیل بن دراج روایت کرده است که این حدیث منقطع السند است زیرا موسی بن قاسم در اسانید زیادی از جمیل بن دراج با یک یا دو واسطه روایت می‌کند و رعایت طبقه، اصل واسطه را به اثبات می‌رساند.

← وجود حدیث با سند کامل‌تر


وجود حدیث با همان سند در جای دیگر ولی با سند کاملتری که بیانگر نقصان سند اول است.
مثل حدیثی که در باب قنوت نماز آمده که در یک سند عن علی بن ابراهیم عن ابیه عن ابن ابی عمیر عن زراره آمده است و حال آن که ابن ابی عمیر از زراره با واسطه نقل می‌کند نه بدون واسطه و عین همین حدیث با همین سند با ذکر واسطه که ابن اذینه است آمده است.

تعبیرات دیگر

[ویرایش]

مرادف‌های این اصطلاح عبارتند از: خبر منقوص، روایت منقوص، منقوص

پانویس

[ویرایش]
 
۱. طوسی، محمد بن حسن، الاستبصار، ج۲، ص۱۴۰.    
۲. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۵، ص۳۷۹.    
۳. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۵، ص۶۴.    
۴. کلباسی، ابوالهدی، سماء المقال فی علم الرجال، ج۲، ص۴۶۳.    
۵. کلباسی، ابوالهدی، سماء المقال فی علم الرجال، ج۲، ص۴۶۳-۴۶۵.    


منبع

[ویرایش]
پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی، برگرفته از مقاله «حدیث منقوص»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۸/۲۲.    


رده‌های این صفحه : اصطلاحات حدیثی | حدیث | خبر واحد




جعبه ابزار