حقوق کودک در مقررات‌بین‌المللی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



حقوق کودک ــکه از متفرعات حقوق بشر به‌شمار می‌رودــ شاخه‌ای نوپیداست که با توجه به اهمیت آن و نیز استلزامات و اقتضائات دوره کودکی، موردتوجه خاص قرار گرفته و بابی مستقل برای آن گشوده شده است.


شناخت مختصر

[ویرایش]

کنوانسیون شامل یک مقدمه و ۵۴ مادّه در سه بخش است: ۴۱ مادّه در بخش اول، ۴ مادّه در بخش دوم و ۹ مادّه در بخش سوم می‌باشد. مقدمه کنوانسیون شامل مبانی حقوق کودک و اهداف و مقاصد کنوانسیون (گسترش آزادی، عدالت و صلح جهانی) است که در آن از ضرورت توجه ویژه به حقوق کودک و اهمیت کانون خانواده در رشد جسمی و روحی کودک سخن به میان آمده و به پیشینه توجه به این حقوق در اعلامیه‌ها، میثاق‌ها و کنوانسیون‌های بین‌المللی، به صورت مستقل یا در ضمن موضوعات دیگر، اشاره شده است. همه نمایندگان کشورهای حاضر در این اجلاس، از جمله نماینده ایران، به اعلامیه رأی مثبت دادند.

پیشینه

[ویرایش]

پیشینه توجه به حقوق کودک در عرصه بین‌المللی به دوران پس از جنگ جهانی اول (۱۹۱۴ـ۱۹۱۸) بازمی‌گردد؛ در ۱۳۰۳ش/۱۹۲۴ جامعه ملل اعلامیه‌ای پنج مادّه‌ای را به نام اعلامیه حقوق کودک ــکه یک سازمان بین‌المللی غیردولتی آن را پیشنهاد داده بودــ تصویب کرد. ولی در پی تضییع گسترده حقوق کودکان، به‌ویژه در جنگ جهانی دوم، کنوانسیون حقوق کودک و بهره‌وری از آن در حقوق داخلی ایران،(۱۹۳۹ـ۱۹۴۵)، حمایت از آن‌ها ضرورت بیشتری یافت؛ بنابراین، در اعلامیه جهانی حقوق بشر (مصوب ۱۳۲۷ش/۱۹۴۸)، به‌طور محدود به حقوق کودکان اشاره شد و سپس قطعنامه‌ای ــکه پیش‌نویس آن را کمیسیون حقوق بشر تهیه کرده بودــ در اجلاس ۲۰ نوامبر ۱۹۵۹/ ۲۸ آبان ۱۳۳۸ مجمع عمومی سازمان ملل با عنوان «اعلامیه حقوق کودک، ۱۹۵۹» به تصویب رسید.

ایرادات اعلامیه

[ویرایش]

این اعلامیه، وضع کودکان را در جهان بهبود بخشید، ولی دو اشکال عمده داشت: یکی این‌که همه جنبه‌های حقوق کودکان را پوشش نداده بود، دیگر آن‌که برای کشورها تعهدآور نبود. لذا مفاد آن به ‌طور گسترده نقض می‌شد، زیرا هرچند در عرف بین‌المللى، كشورهایى كه در مجمع عمومى سازمان ملل به اعلامیه‌اى رأى مثبت داده‌اند، براى اجراى آن، مسئولیت اخلاقى دارند، ولى چنین مصوباتى به لحاظ حقوقى الزام‌آور نیست. ازاین‌رو، به‌تدریج اندیشه تدوین یك معاهده فراگیر بین‌المللى درباره حقوق كودك، شكل گرفت .
[۱] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، ج۱، ص۱۷۵ـ۱۷۶، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
[۲] کنوانسیون حقوق کودک و بهره‌وری از آن در حقوق داخلی ایران، (تألیف) سوسن بلیغ و دیگران، ج۱، ص۳ـ۴، زیرنظر نسرین مصفا، تهران: دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۱۳۸۳ش.


اقدامات برای تصویب اعلامیه جدید

[ویرایش]

در ۱۴ دسامبر ۱۹۷۴/۲۳ آذر ۱۳۵۳ «اعلامیه حمایت از زنان و کودکان در مواقع اضطراری و برخوردهای مسلحانه»، به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید.
[۳] تاج زمان دانش، دادرسی اطفال بزهکار در حقوق تطبیقی، ج۱، ص۲۹، تهران ۱۳۸۶ش.

در ۱۳۵۷ش/ ۱۹۷۸ دولت لهستان پیش‌نویس کنوانسیونی را، مشتمل بر سازوکارهایی ویژه به‌منظور حمایت از کودکان، به کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل پیشنهاد داد. سرانجام، پس از ده سال بحث و بررسی، این پیش‌نویس طی قطعنامه‌ای، در ۲۰ نوامبر ۱۹۸۹/ ۲۹ آبان ۱۳۶۸ (حدود سى سال پس از اعلامیه حقوق كودك) به اتفاق آرا به تصویب مجمع عمومی رسید و «کنوانسیون حقوق کودک، ۱۹۸۹» نام گرفت که از نظر پیوستن کشورها و لازم‌الاجرا شدن در کوتاه‌مدت، رکورد همه کنوانسیون‌های سازمان ملل را شکست و تنها در نخستین روزی که در معرض امضا گذاشته شد،
[۴] فرهنگ حقوق بشر، تهران ۱۳۷۶ش.
۶۱ دولت آن را امضا کردند. تا ۲۱ نوامبر ۲۰۰۴/ اول آذر ۱۳۸۳، ۱۹۲ کشور به این کنوانسیون پیوستند و بالغ بر ۵۵ کشور، حق شرط‌هایی را به‌طور کلی یا جزئی(درباره برخى از مواد آن)اعلام کردند؛ از جمله آلمان، انگلیس، بلژیک، واتیکان و شماری از کشورهای اسلامی.
[۵] حسین مهرپور، نظام بین‌المللی حقوق بشر، ج۱، ص۱۳۵، تهران ۱۳۸۳ش.
[۶] حسین مهرپور، نظام بین‌المللی حقوق بشر، ج۱، ص۱۴۲ـ۱۴۴، تهران ۱۳۸۳ش.
[۷] حسین مهرپور، نظام بین‌المللی حقوق بشر، ج۱، ص۵۴۱، تهران ۱۳۸۳ش.


خصوصیت سند جدید

[ویرایش]

این توافقنامه حقوقی ــ که در راستای تحقق اصول و موازین حقوق بشر تدوین و تصویب شده ــ نخستین سند بین‌المللی است که در ابعاد گوناگون به حقوق کودکان توجه کرده و با سازوکارهایی، دولت‌ها را موظف کرده است به تعهدات خود در قبال آن وفادار باشند.

مفاد

[ویرایش]


← بخش اول


مهم‌‌ترین مفاد بخش اول کنوانسیون، شامل مسائل ماهوی حقوق کودک، بدین قرار است: تعریف کودک
[۸] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰،مادّه ۱، تهران ۱۳۸۷ش.
ثبت تولد كودك بلافاصله پس از تولد و برخوردارى او از داشتن نام و شناسایى والدین و بهره‌مندى مستمر از سرپرستى آن‌ها و رابطه با آن‌ها و داشتن تابعیت و نیز حق حفظ هویت ملى، مذهبى، فرهنگى و زبانى
[۹] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. مواد ۷ـ۱۰؛
[۱۰] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده۲۰؛
[۱۱] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹، ماده۳۰،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
به رسمیت شناختن حق ذاتی هر کودک برای زندگی و بقا
[۱۲] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ،مادّه۶ ،۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
[۱۳] تسهیلات و خدمات لازم برای کودکان محروم از مراقبت خانواده، مانند تعیین سرپرست و کفیل یا فرزندخواندگی، کنوانسیون حقوق کودک و بهره‌وری از آن در حقوق داخلی ایران، (تألیف) سوسن بلیغ و دیگران، زیرنظر نسرین مصفا، تهران: دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۱۳۸۳ش.
[۱۴] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده۱۸؛
[۱۵] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.ماده ۲۰؛
[۱۶] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده ۲۷)؛
تأمین منافع عالیه کودکانِ فرزندخوانده، برای کشورهایی که فرزندخواندگی را به رسمیت می‌شناسند
[۱۷] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده۲۰ـ۲۱؛
[۱۸] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده۲۵)؛
ممنوعیت مجازات‌های قانونی سنگین و نیز حمایت از کودکان در برابر هرگونه ستم و همه اَشکالِ خشونت‌های جسمی و روحی، شکنجه کردن، استثمار اقتصادی و انجام دادن کار زیان‌بار، بدرفتاری و سوءاستفاده‌های جنسی، ربوده شدن و فروش یا قاچاق آنان که اشخاص بیگانه یا خودی مانند پدر، مادر و دیگر اعضای خانواده، قیم یا معلم درباره وی اعمال کنند
[۱۹] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹،ماده۱۹، و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
[۲۰] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ،۱۹۸۹ ،ماده۳۲ـ۳۹،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
حق برخورداری کودکان از استانداردهای مناسب زندگی و بالاترین سطوح بهداشتی برای حفظ سلامت و رشد جسمی، ذهنی، روحی، اخلاقی و اجتماعی آنان
[۲۱] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده ۲۴؛
[۲۲] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ ،ماده ۲۷،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
توجه به آرامش و امنیت همه‌جانبه و بیمه اجتماعی برای همه کودکان و فراهم ساختن زمینه مناسب برای تفریح، بازی و فعالیت‌های فرهنگی ـ هنری و خلاق
[۲۳] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ ،ماده ۲۶،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
[۲۴] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده ۳۱)؛
به رسمیت شناختن حق كودك در مورد آموزش و پرورش و ایجاد فرصتهاى مساوى براى دستیابى تدریجى به آنها، از جمله اجبارى و رایگان بودن تحصیل در دوره ابتدایى و مقابله با جهل و بی‌سوادى كودكان و نیز زمینه‌سازى برى پیشرفت كامل شخصیت، استعدادها و توانایی‌های ذهنی و جسمی آنان و تقویت روحیه تعاون، تفاهم، صلح و صبر در آنان
[۲۵] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹،مواد ۲۸ـ۲۹، و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
حمایت‌های ویژه از کودکان معلول
[۲۶] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹،مادّه ۲۳، و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
نفی هرگونه تبعیض از حیث نژاد، رنگ، مذهب، زبان، عقاید سیاسی، ملیت، جایگاه قومی و اجتماعی، ثروت، ناتوانی، تولد یا دیگر احوال شخصیه والدین یا قیم قانونی کودک و اقدام و حمایت دولت‌های عضو برای رفع تبعیض‌ها
[۲۷] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده ۲)؛
و تأمین منافع كودك در تمامى اقداماتى كه مؤسسات رفاه اجتماعى عمومى یا خصوصى، دادگاهها، مقامات اجرایی یا سازمان‌های حقوقی انجام می‌دهند
[۲۸] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ ،مواد ۳ـ۴،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.


← بخش دوم


بخش دوم کنوانسیون ناظر بر اموری است چون وظیفه دولت‌های عضو در مطّلع کردن همه شهروندان خود از اصول و مقررات کنوانسیون
[۲۹] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹،مادّه ۴۲، و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
تشکیل کارگروهی (کمیته‌ای) به منظور بررسی همسوییِ کشورهای عضو با کنوانسیون و تعیین ویژگی‌ها، وظایف و اختیارات این کارگروه
[۳۰] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده۴۳)
و تعیین سازوکارهای دیگر برای تضمین اجرای درست، سریع و مؤثر مُفاد کنوانسیون
[۳۱] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ،۱۹۸۹ ،مواد ۴۴ـ۴۵،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
بخش سوم نیز به اموری مانند تصویب کنوانسیون، سازوکار پیوستن کشورها به کنوانسیون یا خروج از آن و پیش‌بینی راهکار دریافت، بررسی و تصویب اصلاحیه‌های پیشنهادی اعضا (حق شرط‌ها)، مشروط به مغایر نبودن با اهداف و مقاصد کنوانسیون
[۳۲] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.مواد ۴۶ـ۵۴)
می‌پردازد.
[۳۳] عبدالحکم احمد خزامی، المرجع الشامل فی حقوق الطفل، ج۱، ص۲۸۹ـ۳۴۶، قاهره (۲۰۰۴).
[۳۴] سامیه منیسی، النِّداء الاوّل لحقوق الانسان فی الاسلام، ج۱، ص۱۴۱ـ۱۶۸، قاهره ۱۴۲۵/ ۲۰۰۵.
[۳۵] ایران قوانین و احکام، مجموعه قوانین سال ۱۳۷۲، ج۱، ص۸۴۶ـ ۸۶۵، تهران: روزنامه رسمی کشور، ۱۳۷۳ش.
[۳۶] شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، ج۱، ص۱۸۱ـ۲۱۲، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
[۳۷] حسین مهرپور، نظام بین‌المللی حقوق بشر، ج۱، ص۵۴۱ـ ۵۶۶، تهران ۱۳۸۳ش.


اقدامات انجام شده در راستای کنوانسیون

[ویرایش]

مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به توصیه شورای اقتصادی و اجتماعی، به‌منظور اعطای کمک‌های اضطراری به کودکان و نوجوانان قربانی جنگ جهانی دوم، در دسامبر ۱۹۴۶/ ۱۳۲۵ش سازمان «صندوق بین‌المللی سازمان ملل متحد» را تأسیس کرد. در دسامبر ۱۹۵۰/ ۱۳۲۹ش، مأموریت این صندوق به دادن کمک‌های لازم به کودکان کشورهای در حال توسعه تغییر یافت و سرانجام در اکتبر ۱۹۵۳/۱۳۳۲ش، با تصویب مجمع عمومی، این سازمان یکی از ارکان دائم سازمان ملل متحد شد و به «صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف)» تغییر نام داد. ارکان یونیسف عبارت‌اند از: هیئت اجرایی، دبیرخانه و دفاتر منطقه‌ای.
[۳۸] رضا موسی‌زاده، سازمان‌های بین‌المللی، ج۱، ص۱۸۸، تهران ۱۳۷۸ش.

در ۱۹۹۶/۱۳۷۵ش نیز، به منظور ارزیابی عملکرد دولت‌ها در قبال کنوانسیون، نخستین نشست سران دولت‌ها برگزار شد که در پی آن، «اعلامیه جهانی بقا، توسعه و حمایت از کودکان» تدوین شد و بر تأسیس کمیته حقوق کودک، متشکل از کارشناسان واجد صلاحیتِ کشورهای عضو، برای نظارت بر اجرای مفاد کمیسیون، توافق گردید
[۳۹] تاج زمان دانش، دادرسی اطفال بزهکار در حقوق تطبیقی، ج۱، ص۳۲، تهران ۱۳۸۶ش.
[۴۰] کنوانسیون حقوق کودک و بهره‌وری از آن در حقوق داخلی ایران، (تألیف) سوسن بلیغ و دیگران، زیرنظر نسرین مصفا،ص ۵ـ۶، تهران: دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۱۳۸۳ش.
[۴۱] بهمن آقایی، فرهنگ حقوق بشر، ج۱، ص۶۲، تهران ۱۳۷۶ش.


فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) بهمن آقایی، فرهنگ حقوق بشر، تهران ۱۳۷۶ش.
(۲) ایران قوانین و احکام، مجموعه قوانین سال ۱۳۷۲، تهران: روزنامه رسمی کشور، ۱۳۷۳ش.
(۳) احمد بهشتی، اسلام و حقوق کودک، قم ۱۳۸۵ش.
(۴) عبدالحکم احمد خزامی، المرجع الشامل فی حقوق الطفل، قاهره (۲۰۰۴).
(۵) تاج زمان دانش، دادرسی اطفال بزهکار در حقوق تطبیقی، تهران ۱۳۸۶ش.
(۶) محمد زحیلی، حقوق الانسان فی الاسلام: دراسة مقارنة مع الاعلان العالمی و الاعلان الاسلامی لحقوق الانسان، دمشق ۱۴۲۶/۲۰۰۵.
(۷) شیرین عبادی، تاریخچه و اسناد حقوق بشر در ایران، تهران ۱۳۸۳ش.
(۸) شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
(۹) کنوانسیون حقوق کودک و بهره‌وری از آن در حقوق داخلی ایران، (تألیف) سوسن بلیغ و دیگران، زیرنظر نسرین مصفا، تهران: دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۱۳۸۳ش.
(۱۰) سامیه منیسی، النِّداء الاوّل لحقوق الانسان فی الاسلام، قاهره ۱۴۲۵/ ۲۰۰۵.
(۱۱) رضا موسی‌زاده، سازمانهای بین‌المللی، تهران ۱۳۷۸ش.
(۱۲) حسین مهرپور، نظام بین‌المللی حقوق بشر، تهران ۱۳۸۳ش؛

پانویس

[ویرایش]
 
۱. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، ج۱، ص۱۷۵ـ۱۷۶، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۲. کنوانسیون حقوق کودک و بهره‌وری از آن در حقوق داخلی ایران، (تألیف) سوسن بلیغ و دیگران، ج۱، ص۳ـ۴، زیرنظر نسرین مصفا، تهران: دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۱۳۸۳ش.
۳. تاج زمان دانش، دادرسی اطفال بزهکار در حقوق تطبیقی، ج۱، ص۲۹، تهران ۱۳۸۶ش.
۴. فرهنگ حقوق بشر، تهران ۱۳۷۶ش.
۵. حسین مهرپور، نظام بین‌المللی حقوق بشر، ج۱، ص۱۳۵، تهران ۱۳۸۳ش.
۶. حسین مهرپور، نظام بین‌المللی حقوق بشر، ج۱، ص۱۴۲ـ۱۴۴، تهران ۱۳۸۳ش.
۷. حسین مهرپور، نظام بین‌المللی حقوق بشر، ج۱، ص۵۴۱، تهران ۱۳۸۳ش.
۸. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰،مادّه ۱، تهران ۱۳۸۷ش.
۹. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. مواد ۷ـ۱۰؛
۱۰. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده۲۰؛
۱۱. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹، ماده۳۰،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۱۲. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ،مادّه۶ ،۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۱۳. تسهیلات و خدمات لازم برای کودکان محروم از مراقبت خانواده، مانند تعیین سرپرست و کفیل یا فرزندخواندگی، کنوانسیون حقوق کودک و بهره‌وری از آن در حقوق داخلی ایران، (تألیف) سوسن بلیغ و دیگران، زیرنظر نسرین مصفا، تهران: دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۱۳۸۳ش.
۱۴. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده۱۸؛
۱۵. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.ماده ۲۰؛
۱۶. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده ۲۷)؛
۱۷. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده۲۰ـ۲۱؛
۱۸. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده۲۵)؛
۱۹. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹،ماده۱۹، و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۲۰. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ،۱۹۸۹ ،ماده۳۲ـ۳۹،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۲۱. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده ۲۴؛
۲۲. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ ،ماده ۲۷،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۲۳. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ ،ماده ۲۶،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۲۴. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده ۳۱)؛
۲۵. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹،مواد ۲۸ـ۲۹، و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۲۶. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹،مادّه ۲۳، و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۲۷. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده ۲)؛
۲۸. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ ،مواد ۳ـ۴،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۲۹. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹،مادّه ۴۲، و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۳۰. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش. ماده۴۳)
۳۱. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ،۱۹۸۹ ،مواد ۴۴ـ۴۵،و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۳۲. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.مواد ۴۶ـ۵۴)
۳۳. عبدالحکم احمد خزامی، المرجع الشامل فی حقوق الطفل، ج۱، ص۲۸۹ـ۳۴۶، قاهره (۲۰۰۴).
۳۴. سامیه منیسی، النِّداء الاوّل لحقوق الانسان فی الاسلام، ج۱، ص۱۴۱ـ۱۶۸، قاهره ۱۴۲۵/ ۲۰۰۵.
۳۵. ایران قوانین و احکام، مجموعه قوانین سال ۱۳۷۲، ج۱، ص۸۴۶ـ ۸۶۵، تهران: روزنامه رسمی کشور، ۱۳۷۳ش.
۳۶. شیرین عبادی، حقوق کودک: نگاهی به مسائل حقوقی کودکان در ایران، ج۱، ص۱۸۱ـ۲۱۲، (به‌انضمام) متن کامل کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و اعلامیه‌ی اجلاس جهانی سران دولت‌ها برای کودکان ۱۹۹۰، تهران ۱۳۸۷ش.
۳۷. حسین مهرپور، نظام بین‌المللی حقوق بشر، ج۱، ص۵۴۱ـ ۵۶۶، تهران ۱۳۸۳ش.
۳۸. رضا موسی‌زاده، سازمان‌های بین‌المللی، ج۱، ص۱۸۸، تهران ۱۳۷۸ش.
۳۹. تاج زمان دانش، دادرسی اطفال بزهکار در حقوق تطبیقی، ج۱، ص۳۲، تهران ۱۳۸۶ش.
۴۰. کنوانسیون حقوق کودک و بهره‌وری از آن در حقوق داخلی ایران، (تألیف) سوسن بلیغ و دیگران، زیرنظر نسرین مصفا،ص ۵ـ۶، تهران: دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۱۳۸۳ش.
۴۱. بهمن آقایی، فرهنگ حقوق بشر، ج۱، ص۶۲، تهران ۱۳۷۶ش.


منبع

[ویرایش]
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «حقوق کودک»، شماره۶۳۵۵.    






جعبه ابزار