خالد بن ماد قلانسی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



خالد بن ماد قَلانِسی کوفی بیّاع قلانس، از اصحاب و راویان امام صادق و امام کاظم (علیهما‌السّلام) و از محدثان شیعه در عصر امام کاظم (علیه‌السّلام) بود. خالد از امام باقر (علیه‌السّلام) نیز روایت کرده است.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

خالد بن ماد قلانسی کوفی بیّاع قلانس، از اصحاب و راویان امام صادق و امام کاظم (علیهما‌السّلام) و از کوفیان غیرعرب می‌باشد.
اگرچه در سلسله سند غالب روایات نام پدر وی ماد ذکر شده است. اما در برخی کتاب‌های رجالی، به زیاد حماد باد و مازن تغییر یافته است.
[۳۸] بهبهانی، محمدباقر، تعلیقة وحید البهبهانی علی منهج المقال، ج۱، ص۱۶۳.
[۴۳] مدرسی طباطبائی، ج۱، ص۳۱۱.
که این اختلاف‌ها را ناشی از تصحیف یا کوشش برای تصحیح دانسته است.
لقب خالد علاوه بر قلانسی، به‌صورت بیّاع القلانس هم آمده است که از شغل وی، کلاهدوزی یا کلاهفروشی، حکایت دارد.

راوی هم‌نام خالد

[ویرایش]

برخی از رجالیون وی را با خالد بن زیاد قلانسی یکی دانسته و عده‌ای معتقد به جدایی این دو از هم هستند با این تفاوت که خالد بن زیاد توثیق نشده، ولی خالد بن ماد توثیق شده است و دیگر اینکه با بررسی سلسله اسناد روایاتِ منقول از آنها، می‌توان تشخیص داد که دو شخصیت متفاوت هستند.

توثیق

[ویرایش]

در برخی کتاب‌های رجالی، خالد به دلیل تعدد در نام پدرش چند فرد متفاوت محسوب شده است که چنین اشتباهی درباره خالد باعث ناتوانی‌اش در توثیق خالد شده است، اما نجاشی او را ثقه دانسته است.

مشایخ و راویان

[ویرایش]

خالد علاوه بر امام ششم و هفتم، از امام باقر (علیه‌السّلام)، محمد بن فضیل روایت نقل کرده است.
از خالد راویانی چون ابوحمزه ثمالی، جابر جعفی، محمد بن فضل، محمد بن خالد طیالسی و نضر بن سوید روایت کرده است، علی بن حَکَم، علی بن عبداللّه بجلی، علی بن معمر، ظریف بن ناصح و محمد بن سنان نیز از او روایت کرده‌اند، اما راوی اصلی وی نضر بن شعیب است که بیشتر احادیث منقول از خالد را روایت کرده است.
ابن‌بابویه نیز در مشیخه کتاب مَن لا یَحضُرُه الفقیه یادآور شده که هر روایتی که از خالد نقل کرده از طریق نضر بن شعیب بوده است.

آثار

[ویرایش]

خالد کتابی هم داشته است که نضر بن شعیب و ابوهریره عبداللّه بن سلام آن‌را روایت کرده‌اند هرچند نجاشی در ارزیابی این کتاب عبارتی به کار برده که از تردید در برخی مطالب این کتاب حکایت دارد. با توجه به اینکه یکی از راویان کتاب او نضر بن شعیب بوده، احتمالا بتوان از طریق بررسی اسناد احادیث، محتوای این کتاب را بازیابی کرد.
کتاب الحدیث تالیف قلانسی است.

موضوع روایات خالد

[ویرایش]

روایات منقول از خالد بن ماد در برخی از موضوعات فقهی نظیر حج، وصیت و میراث، جنائز و مطالبی در باب فضائل اهل بیت (علیهم‌السلام) است.
[۱۰۹] مدرسی طباطبائی، ج۱، ص۳۱۱ـ۳۱۲.


مطالعه بیشتر

[ویرایش]

برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه شود.

فهرست منابع

[ویرایش]

۱. ابن بابویه، الامالی، قم ۱۴۱۷.
۲. ابن بابویه، کتاب الخصال، چاپ علی اکبر غفاری، قم ۱۳۶۲ش.
۳. ابن بابویه، کتاب مَن لایـَحضرُه الفقیه، چاپ علی اکبر غفاری، قم ۱۴۰۴.
۴. ابن‌داوود حلّی، کتاب الرجال، چاپ محمدصادق آل بحر العلوم، نجف ۱۳۹۲/۱۹۷۲، چاپ افست قم.
۵. ابن‌قولویه، کامل الزیارات، چاپ جواد قیومی اصفهانی، قم ۱۴۱۷.
۶. الاختصاص، (منسوب به) محمدبن محمد مفید، چاپ علی اکبر غفاری، بیروت: مؤسسةالاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۲/۱۹۸۲.
۷. محمدبن علی اردبیلی، جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق و الاسناد، قم: مکتبة المحمدی.
۸. احمد بن محمد برقی، کتاب الرجال، در ابن‌داوود حلّی، کتاب الرجال، تهران ۱۳۸۳ش.
۹. احمد بن محمد برقی، کتاب المحاسن، چاپ جلال الدین محدث ارموی، تهران ۱۳۳۰ش.
۱۰. محمدباقر بن محمداکمل بهبهانی، تعلیقة وحیدالبهبهانی علی منهج المقال.
۱۱. مصطفی بن حسین تفرشی، نقدالرجال، قم ۱۴۱۸.
۱۲. ابو‌القاسم خویی، معجم رجال الحدیث.
۱۳. شوشتری، قاموس الرجال.
۱۴. محمدباقر صدر، بحوث فی شرح العروةالوثقی، نجف ۱۳۹۱/۱۹۷۱.
۱۵. محمد بن حسن صفّارقمی، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، چاپ محسن کوچه باغی تبریزی، قم ۱۴۰۴.
۱۶. محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، چاپ حسن موسوی خرسان، تهران ۱۳۹۰.
۱۷. محمدبن حسن طوسی، رجال الطوسی، چاپ جواد قیومی اصفهانی، قم ۱۴۱۵.
۱۸. محمدبن حسن طوسی، الفهرست، چاپ جواد قیومی اصفهانی، قم ۱۴۱۷.
۱۹. حسن بن یوسف علامه حلّی، خلاصةالاقوال فی معرفة الرجال، چاپ جواد قیومی اصفهانی، (قم) ۱۴۱۷.
۲۰. کلینی، کافى.
۲۱. عبداللّه مامقانی، تنقیح المقال فی علم الرجال، چاپ محیی الدین مامقانی، قم ۱۴۲۳ـ.
۲۲. محمدباقر بن محمدتقی مجلسی، الوجیزة فی الرجال، چاپ محمدکاظم رحمان ستایش، تهران ۱۳۷۸ش.
۲۳. محمدتقی بن مقصودعلی مجلسی، روضة المتقین فی شرح مَن لایَحضُرُه الفقیه، چاپ حسین موسوی کرمانی و علیپناه اشتهاردی، قم ۱۴۰۶ـ۱۴۱۳.
۲۴. محمدعلی موحدی ابطحی، تهذیب المقال فی تنقیح کتاب الرجال للشیخ الجلیل ابی العباس احمدبن علی النجاشی، ج۵، قم ۱۴۱۷.
۲۵. احمد بن علی نجاشی، فهرست اسماء مصنّفی الشیعة المشتهر برجال النجاشی، چاپ موسی شبیری زنجانی، قم ۱۴۰۷.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. ابن‌داوود حلی، حسن بن علی، الرجال، ج۱، ص۸۷.    
۲. نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ج۱، ص۱۴۹.    
۳. طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ج۱، ص۱۹۷.    
۴. نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ج۱، ص۱۴۹.    
۵. نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ج۱، ص۱۴۹.    
۶. طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ج۱، ص۲۰۱.    
۷. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۳، ص۳۲۹.    
۸. خالد برقعی، احمد بن محمد، المحاسن، ج۱، ص۶۸.    
۹. خالد برقعی، احمد بن محمد، المحاسن، ج۱، ص۷۰۷۱.    
۱۰. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۵۰.    
۱۱. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۴، ص۲۵۲.    
۱۲. ابن‌قولویه قمی، جعفر بن‌ محمد، کامل الزیارات، ج۱، ص۷۳.    
۱۳. ابن‌قولویه قمی، جعفر بن‌ محمد، کامل الزیارات، ج۱، ص۷۸.    
۱۴. صدوق، محمد بن علی، الامالی، ج۱، ص۹۱.    
۱۵. صدوق، محمد بن علی، الامالی، ج۱، ص۳۷۰.    
۱۶. صدوق، محمّد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۲۸.    
۱۷. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۵، ص۴۶۸.    
۱۸. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۳۱.    
۱۹. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۳۳.    
۲۰. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۷، ص۵۸.    
۲۱. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۰۴.    
۲۲. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۶۰.    
۲۳. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۹۵.    
۲۴. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۳۰۹.    
۲۵. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۴۱۴.    
۲۶. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۴۳۶.    
۲۷. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۴۱۶.    
۲۸. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۱۲.    
۲۹. برقی، احمد بن محمد، رجال البرقی، ج۱، ص۳۱.    
۳۰. طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ج۱، ص۲۰۱.    
۳۱. ابن‌داوود حلی، حسن بن علی، الرجال، ج۱، ص۸۷.    
۳۲. حلی، حسن بن یوسف، خلاصة الاقوال فی معرفة الرجال، ج۱، ص۱۳۷۱۳۸.    
۳۳. طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ج۱، ص۱۹۷.    
۳۴. تفرشی، سیدمصطفی بن حسین، نقدالرجال، ج۲، ص۱۸۲.    
۳۵. تفرشی، سیدمصطفی بن حسین، نقدالرجال، ج۲، ص ۱۸۴.    
۳۶. تفرشی، سیدمصطفی بن حسین، نقدالرجال، ج۲، ص۱۸۸.    
۳۷. مجلسی، محمدتقی، روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، ج۱۴، ص۳۶۱.    
۳۸. بهبهانی، محمدباقر، تعلیقة وحید البهبهانی علی منهج المقال، ج۱، ص۱۶۳.
۳۹. موحدی ابطحی، محمدعلی، تهذیب المقال فی تنقیح الرجال النجاشی، ج۵، ص۳۶۸۳۶۹.    
۴۰. موحدی ابطحی، محمدعلی، تهذیب المقال فی تنقیح الرجال النجاشی، ج۵، ص۳۷۱.    
۴۱. تستری، محمدتقی، قاموس الرجال، ج۴، ص۱۱۳۱۱۵.    
۴۲. تستری، محمدتقی، قاموس الرجال، ج۴، ص۱۳۷۱۳۸.    
۴۳. مدرسی طباطبائی، ج۱، ص۳۱۱.
۴۴. صدوق، محمّد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۳۶۳.    
۴۵. اردبیلی، محمد بن علی، جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق و الاسناد، ج۱، ص۲۸۹.    
۴۶. خوئی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۸، ص۴۵.    
۴۷. موحدی ابطحی، محمدعلی، تهذیب المقال فی تنقیح الرجال النجاشی، ج۵، ص۳۶۷.    
۴۸. حلی، حسن بن یوسف، خلاصة الاقوال، ج۱۳۷.    
۴۹. ابن‌داوود حلی، حسن بن علی، رجال ابن داود، ص۸۷.    
۵۰. تفرشی، سیدمصطفی بن حسین، نقد الرجال، ج۲، ص۱۸۸.    
۵۱. مجلسی، محمدباقر، الوجیزه، ص۷۳.    
۵۲. طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ج۱، ص۱۹۷.    
۵۳. طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ج۱، ص۲۰۱.    
۵۴. ابن‌داوود حلی، حسن بن علی، الرجال، ج۱، ص۸۷.    
۵۵. مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال فی علم الرجال، ج۲۵، ص۱۰۵.    
۵۶. مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال فی علم الرجال، ج۲۵، ص۱۷۷۱۷۸.    
۵۷. صدر، محمدباقر، بحوث فی شرح العروة الوثقی، ج۳، ص۳۰۸.    
۵۸. نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ج۱ ص۱۴۹.    
۵۹. حلی، حسن بن یوسف، خلاصة الاقوال فی معرفة الرجال، ج۱، ص۱۳۷۱۳۸.    
۶۰. مجلسی، محمدباقر، الوجیزة فی الرجال، ج۱، ص۷۳.    
۶۱. خوئی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۸، ص۳۵.    
۶۲. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۰۴.    
۶۳. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۶۰.    
۶۴. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۱۲.    
۶۵. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۳۰۹.    
۶۶. صدوق، محمد بن علی، الامالی، ج۱، ص۳۱۴.    
۶۷. صدوق، محمد بن علی، الخصال، ج۲، ص۶۵۰.    
۶۸. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۴۱۶۴۱۷.    
۶۹. مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، ج۱، ص۲۷۴.    
۷۰. اردبیلی، محمد بن علی، جامع الرواة، ج۱، ص۲۹۲.    
۷۱. خالد برقعی، احمد بن محمد، المحاسن، ج۱، ص۳۷۹.    
۷۲. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۶۱۲.    
۷۳. صدوق، محمد بن علی، الامالی، ج۱، ص۳۱۴.    
۷۴. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۹، ص۱۲۵.    
۷۵. مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، ج۱، ص۲۷۴.    
۷۶. خوئی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۷، ص۴۴.    
۷۷. نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ج۱، ص۱۴۹.    
۷۸. طوسی، محمد بن حسن، الفهرست، ص۶۶.    
۷۹. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۰۴.    
۸۰. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۶۰.    
۸۱. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۹۵.    
۸۲. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۳۰۹.    
۸۳. صدوق، محمد بن علی، الامالی، ج۱، ص۳۴۱.    
۸۴. صدوق، محمد بن علی، الامالی، ج۱، ص۳۷۰.    
۸۵. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۳، ص۳۲۹.    
۸۶. صدوق، محمّد بن علی، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۴۴۴.    
۸۷. نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ج۱، ص۱۴۹.    
۸۸. طوسی، محمد بن حسن، الفهرست، ج۱، ص۱۲۲.    
۸۹. نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ج۱ ص۱۴۹.    
۹۰. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۰۴.    
۹۱. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۴۳۶.    
۹۲. آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۶، ص۳۲۸.    
۹۳. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۱۲.    
۹۴. صدوق، محمّد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۲۸.    
۹۵. صدوق، محمّد بن علی، من لا یحضره الفقیه،ج۲، ص۳۶۳.    
۹۶. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۵، ص۴۶۸.    
۹۷. صدوق، محمّد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۲۱۳.    
۹۸. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۳، ص۲۰۰.    
۹۹. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۳، ص۳۲۹.    
۱۰۰. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۰۴.    
۱۰۱. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۶۰.    
۱۰۲. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۱۹۵.    
۱۰۳. صفار قمی، محمد بن حسن، بصائرالدرجات فی فضائل آل محمد «ص»، ج۱، ص۳۰۹.    
۱۰۴. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۴۱۶۴۱۷.    
۱۰۵. صدوق، محمد بن علی، الامالی، ج۱، ص۳۷۰.    
۱۰۶. صدوق، محمد بن علی، الخصال، ج۲، ص۶۵۰.    
۱۰۷. خوئی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۷، ص۲۲.    
۱۰۸. خوئی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۷، ص۴۴.    
۱۰۹. مدرسی طباطبائی، ج۱، ص۳۱۱ـ۳۱۲.
۱۱۰. طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ص۱۸۹.    
۱۱۱. ابن‌شهرآشوب، محمدعلی، معالم العلماء، ص۴۶.    


منبع

[ویرایش]

دانشنامه جهان اسلام، مقاله شماره۶۷۷۴.    
• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۳۰۹، برگرفته از مقاله «خالد بن ماد قلانسی».






جعبه ابزار