خراسانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



خراسان ناحیه ای در شرق ایران است و در باب صلات فقه از آن سخن گفته اند .


خراسان در فارسی قدیم

[ویرایش]

واژۀ خراسان در فارسى قدیم به معناى مشرق و خاور زمین به کار مى‌رفت. این عنوان در اوائل قرون وسطى بر تمامى ایالات اسلامى، واقع در سمت خاور کویر لوت تا کوههاى هند، اطلاق مى‌شد و بدین ترتیب همه بلاد ماوراء النهر را در شمال شرقى- به استثناى سیستان و قُهَستان (ولایتى در جنوب خراسان، شامل قائن، گناباد، طبس و ترشیز) در جنوب- در برمى‌گرفت؛ لیکن در طول زمان قلمرو آن دستخوش تغییراتى شد.
ایالت خراسان در دورۀ اعراب (سده‌هاى نخست قرون وسطى) به چهار بخش، نیشابور؛ مرو، هرات و بلخ تقسیم مى‌شد. [۱]

کاربرد خراسان در فقه

[ویرایش]

عنوان یاد شده در باب صلات به کار رفته است.

استحباب تیاسر قبله برای اهل خراسان

[ویرایش]

براى اهالى خراسان همچون ساکنان عراق تیاسر در قبله مستحب است [۲] چنان که نشانه‌هاى ذکر شده براى تعیین قبله اهل خراسان همان‌ نشانه‌هاى قبله اهل عراق است.

نشانه های تعیین قبله برای اهل خراسان

[ویرایش]

این نشانه‌ها عبارت است از قرار دادن خورشید هنگام ظهر محاذى ابروى راست و شفق موجود در مغرب بر دست راست و فجر (روشنایى صبح، پهن شده در افق) بر دست چپ و در شب، قرار دادن ستارۀ جُدَی بر روى شانه راست. [۳] [۴]

البته علائم یاد شده تقریبى است و در فصلهاى سال و نیز بلاد مختلف اندکى تفاوت مى‌کند. [۵] چنان که همسانى قبله خراسان و عراق نیز تقریبى است. [۶] [۷] [۸]

مفتوح عنوه بودن اراضی خراسان

[ویرایش]

اراضى خراسان- بنابر آنچه به اصحاب نسبت داده شده- از اراضى مفتوح عنوه است. [۹] [۱۰]

جنس زکات فطره برای اهل خراسان

[ویرایش]

جنس پرداختى به جهت زکات فطره بنابر قول مشهور باید غذاى غالب مردم باشد. [۱۱] در بعضى روایات براى ساکنان شهرهاى مختلف، جهت اخراج زکات، به اعتبار غذاى غالب آنان در آن عصر جنس خاصى تعیین شده است. از جمله براى اهالى خراسان- جز مرو- گندم یا جو و براى مردم مرو، کشمش تعیین شده است.

اخراج این اجناس بر اهالى خراسان مستحب است. [۱۲] برخى قدما آن را واجب دانسته‌اند. [۱۳]


پانویس

[ویرایش]
 
۱. لغت نامه دهخدا.
۲. مختلف الشیعة ج ۲، ص ۶۴.    
۳. النهایة، ص ۶۳.    
۴. کتاب السرائر ج ۱، ص ۲۰۸.    
۵. کفایة الاحکام ج ۱، ص ۷۹.
۶. الحدائق الناضرة ج ۶، ص ۳۷۵.    
۷. کتاب الصلاة (شیخ انصارى) ج۱ ، ص ۱۸۹.
۸. جواهر الکلام ج ۷، ص ۳۶۶.    
۹. جامع المقاصد ج ۳، ص ۴۰۳.    
۱۰. غایة المراد ج ۱، ص ۴۸۸.
۱۱. الحدائق الناضرة ج ۱۲، ص ۲۷۹.    
۱۲. المبسوط ج ۱، ص ۲۴۱.    
۱۳. المهذب ج ۱، ص ۱۷۴- ۱۷۵.    



منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج‌۳، ص ۴۴۲    


رده‌های این صفحه : جغرافیای اسلامی | خراسان




جعبه‌ابزار