خونذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



خون‏ از نجاسات است که در قلب و رگها جریان دارد. از احکام آن در بابهای طهارت، صلات، صوم، حج، تجارت، صید و ذباحه و اطعمه و اشربه سخن گفته‏ اند.


معنی خون[ویرایش]

خون مایعی سرخ رنگ، جاری در قلب و رگها می‌باشد.

احکام خون[ویرایش]


← خون در طهارت
خون انسان و هر حیوانی که دارای خون جهنده می‏باشد (با بریدن رگ، خون با جهش و فشار بیرون می‏زند) نجس، و خون حیوانی که خون جهنده ندارد پاک است. [۱] [۲]
خونی که پس از تذکیه و خروج آن در حدّ معمول، در بدن حیوان حلال گوشت می‏ماند، از خون نجس استثناء شده و پاک است. [۳] [۴]
در پاک بودن خونِ باقی‏مانده فرقی بین انواع تذکیه از ذبح، نحر و شکار نیست؛ لیکن طهارت خون جنینی که تذکیه آن به تذکیه مادرش تحقّق می‏یابد، محل اشکال واقع شده است. [۵] [۶] [۷]در طهارت خون باقی مانده در بدن حیوان حرام گوشت پس از تذکیه آن، اختلاف است. [۸] [۹] [۱۰]
همچنین طهارت نطفه‏ ای که به علقه تبدیل شده (خون بسته شده) اختلافی است. بسیاری آن را نجس دانسته‏ اند، [۱۱] [۱۲]بلکه بر آن ادعای اجماع شده است. [۱۳] [۱۴]
طهارت خون طحال [۱۵] [۱۶] [۱۷]و نیز خون موجود در تخم مرغ یا تخم سایر پرندگان، اختلافی است. [۱۸] [۱۹]البته خونی که گاه در شیر یافت می‏شود نجس است و شیر را نجس می‏کند. [۲۰]
انتقال خون نجس، مانند خون انسان یا حیوان به بدن حیوانی که خونش پاک است، مانند پشه موجب پاک شدن آن می‏شود. [۲۱]
مایعی که خون بودن آن مشکوک، و یا خون بودنش معلوم، لیکن نجس بودن آن مشکوک است- مانند خون مار و تمساح که جهنده بودنش معلوم نیست یا خون موجود در لباس که معلوم نیست خون پشه است یا خون بدن و دیگر مصادیق شک در موضوع- بنابر تصریح جمعی از فقها محکوم به طهارت است. در اینکه موارد شک در حکم- مانند خون علقه- مجرای اصل طهارت است یا اصل نجاست، اختلاف است. [۲۲] [۲۳]
اگر خون حیض، نفاس یا استحاضه در چاه آب بریزد، کشیدن تمامی آب آن نزد مشهور قدما واجب و نزد مشهور متأخران- که آب چاه را همچون آب جاری با ملاقات نجاست نجس نمی‏دانند- مستحب است. [۲۴]
در سایر خونها اگر زیاد باشد، مانند خون گوسفند ذبح شده، بنابر مشهور پنجاه دلو و اگر کم باشد ده دلو کشیده می‏شود. [۲۵] [۲۶]

← خون در صلات
از شرایط بدن و لباس نمازگزار طهارت است؛ از این رو، نماز در بدن یا لباس خون آلود صحیح نیست؛ لیکن خون جراحت و خون کمتر از یک درهم بغلی- جز خون حیض، نفاس و استحاضه- معفوّ و نماز با آن صحیح است. [۲۷]برخی خون نفاس و استحاضه را نیز معفوّ دانسته‏ اند. [۲۸]در اینکه بخشودگی شامل خون نجس العین، مانند سگ، خوک و کافر، بلکه هر حیوان حرام گوشتی می‏شود یا نه اختلاف است. مشهور قول اوّل است. [۲۹]
برخی نیز گفته‏ اند: عفو تنها شامل خون خود انسان و حیواناتی که ذبحشان متعارف است می‏شود و شامل خون انسانی دیگر و نیز حیواناتی که ذبحشان متعارف نیست نمی‏شود. [۳۰]
در مقدار وسعت درهم بغلی سه نظر است: نزدیک به وسعت گودی کف دست؛ بند بالایی انگشت شصت و بند بالایی انگشت میانی. [۳۱] [۳۲]

← خون در صوم
خون گرفتن به حجامت و مانند آن برای روزه دار در صورتی که موجب ضعف وی گردد مکروه است. [۳۳] [۳۴]

← خون در حج
در حرمت خون گرفتن به حجامت و مانند آن در حال احرام در غیر حال ضرورت، اختلاف است. [۳۵]

← خون در تجارت
بنابر مشهور، بلکه به ادعای اجماع، اکتساب با عین نجس مانند خون به فروختن، اجاره دادن و غیر آن، حرام و معامله باطل است. برخی معاصران، با وجود منفعت حلال و عقلایی، مانند تزریق خون به دیگری که امروزه رایج است، خرید و فروش آن را جایز دانسته‏ اند. [۳۶] [۳۷] [۳۸]

← خون در صید و ذباحه
از شرایط حلال شدن حیوان به تذکیه، حرکتِ بیانگر زنده بودن حیوان پس از ذبح یا نحر است. در اینکه علاوه بر حرکت، خارج شدن خون به قدر متعارف لازم است یا یکی از آن دو کفایت می‏کند، اختلاف است. [۳۹]

← خون در اطعمه و اشربه
خوردن خون حرام است، لیکن در خوردن مقدار خونی که در بدن حیوان حلال گوشت پس از تذکیه و خروج خون به قدر متعارف باقی می‏ماند اختلاف است که آیا مطلقاً حلال است یا تنها آن مقدار که جزء گوشت به‏شمار می‏رود؟ [۴۰] [۴۱] [۴۲] [۴۳]
خوردن خون حیوانات حرام گوشتی که خون جهنده ندارند حرام است. در حیوانات حلال گوشت همچون ماهی و ملخ مسئله اختلافی است. [۴۴] [۴۵]
برخی بر حلیت خوردن ماهی با خون آن، ادعّای اجماع کرده ‏اند. [۴۶]

پانویس[ویرایش]
 
۱. جواهر الکلام ج۵، ص۳۵۴-۳۵۸.    
۲. مستمسک العروة ج۱، ص۳۴۳-۳۴۷.    
۳. جواهر الکلام ج۵، ص۳۵۴-۳۵۶.    
۴. جواهر الکلام ج۵، ص۳۶۳.    
۵. جواهر الکلام ج۵، ص۳۶۵.    
۶. مستمسک العروة ج۱، ص۳۵۵.    
۷. التنقیح (الطهارة) ج۲، ص۲۲.    
۸. التنقیح (الطهارة) ج۲، ص۱۷.    
۹. مستمسک العروة ج۱، ص۳۴۹-۳۵۰.    
۱۰. جواهر الکلام ج۵، ص۳۶۵.    
۱۱. مستمسک العروة ج۱، ص۳۵۰-۳۵۱.    
۱۲. جواهر الکلام ج۵، ص۳۶۲.    
۱۳. الخلاف ج۱، ص۴۹۱.    
۱۴. الحدائق الناضرة ج۵، ص۵۱-۵۲.    
۱۵. جواهر الکلام ج۵، ص۳۶۳-۳۶۴.    
۱۶. كتاب الطهارة ج۳، ص۲۰۸.
۱۷. مصباح الفقيه ج۷، ص۱۴۹.
۱۸. غنائم الأیام ج۱، ص۳۹۳.    
۱۹. جواهر الکلام ج۵، ص۳۶۲.    
۲۰. مستمسک العروة ج۱، ص۳۵۵.    
۲۱. جواهر الکلام ج۶، ص۲۹۳.    
۲۲. جواهر الکلام ج۵، ص۳۵۸-۳۶۰.    
۲۳. التنقیح (الطهارة) ج۲، ص۲۳-۲۶.    
۲۴. جواهر الکلام ج۱، ص۲۱۲.    
۲۵. جواهر الکلام ج۱، ص۲۳۱.    
۲۶. جواهر الکلام ج۱، ص۲۳۹.    
۲۷. جواهر الکلام ج۶، ص۱۰۷.    
۲۸. الحدائق الناضرة ج۵، ص۳۲۶-۳۲۸.    
۲۹. جواهر الکلام ج۶، ص۱۲۱-۱۲۴.    
۳۰. الحدائق الناضرة ج۵، ص۳۲۸.    
۳۱. جواهر الکلام ج۶، ص۱۱۸-۱۱۹.    
۳۲. الاوزان والمقادير ص۵۰.
۳۳. العروة الوثقی ج۳، ص۵۸۸.    
۳۴. جواهر الکلام ج۱۶، ص۳۱۸.    
۳۵. جواهر الکلام ج۱۸، ص۴۰۷-۴۱۰.    
۳۶. جامع المدارک ج۳، ص۲-۳.    
۳۷. مصباح الفقاهة ج۱، ص۵۳-۵۶.
۳۸. الفتاوى الواضحة (صدر) ج۱، ص۳۳۲.
۳۹. جواهر الکلام ج۳۶، ص۱۲۵-۱۳۱.    
۴۰. جواهر الکلام ج۳۶، ص۳۷۷.    
۴۱. تحریر الوسیلة ج۱، ص۱۱۷.    
۴۲. التنقیح (الطهارة) ج۲، ص۱۹.    
۴۳. الحدائق الناضرة ج۵، ص۴۵.    
۴۴. مستند الشیعة ج۱۵، ص۱۳۹.    
۴۵. جواهر الکلام ج۳۶، ص۳۷۸.    
۴۶. المعتبر ج۱، ص۴۲۲.    


منبع[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۳، ص۵۳۳-۵۳۶.    


رده‌های این صفحه : فقه | نجاسات | صید و ذباحه




جعبه‌ابزار