رجس (فقه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



به هر چیز پلیدی رجس اطلاق می شود که در ابوابی از فقه از انواع آن بحث شده است.
رِجس پلید.


معنای رجس

[ویرایش]

به هرچیز پلید و تنفرآور رجس اطلاق مى‏گردد؛ خواه پلیدى آن ظاهری باشد، همچون سگ و خوک، کردار زشت و گناه جوارحی و یا باطنى که از آن به پلیدی معنوی تعبیر مى‏شود، مانند شرک، کفر و پیامدهاى کردار ناشایست، همچون غضب، لعنت و عذاب.

کاربر رجس در قرآن

[ویرایش]

در قرآن کریم، رجس در هر دو نوع پلیدى به کار رفته است.


نظر فقها در مورد رجس

[ویرایش]


← رجس مرادف نجس


فقها در باب طهارت در استدلال بر نجاست خمر (شراب مست کننده) به واژه رجس در آیه شریفه «یا أیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوا إنَّمَا الخَمْرُ وَ المَیْسِرُ وَ الأنْصَابُ وَ الأزْلمُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَیْطنِ فاجْتَنِبُوُه؛اى مؤمنان، شراب و قمار و انصاب و ازلام، پلید و عمل شیطانی است، از آن پرهیز کنید»، استدلال کرده و گفته‏ اند رجس مرادف نجس است. در نتیجه، آیه با صراحت بر نجاست خمر دلالت دارد.
[۱۱] تهذیب الأحکام ج۱، ص۲۷۸.
[۱۳] کشف الإلتباس،ص۴۰۲.


← رجس اعم از نجس


در مقابل، گروهى استدلال یاد شده - رجس مرادف نجس است- را نپذیرفته و گفته ‏اند: در لغت مفهوم رجس اعم از مفهوم نجس است و وجود اصطلاح عرف خاص (فقها) یا عام (مردم) نیز نسبت به آن ثابت نیست؛ بلکه ذکر انصاب (بتها) و ازلام (نوعى قمار و کهانت) در کنار خمر قرینه‌ اى است بر اینکه مراد از رجس، استعمال آنها است؛ بدین معنا که مراد از رجس بودن شراب، نوشیدن آن است نه عین آن. ذکر جمله «مِنْ عَمَلِ الشَیْطنِ» پس از کلمه «رِجْسٌ» در آیه قرینه‏ اى دیگر بر اراده همین معنا از رجس است.
[۱۴] مجمع ‏الفائدة ج۱، ص۳۰۸- ۳۱۰


← نظر گروه سوم فقها در باره رجس


برخى گفته ‏اند: رجس در لغت به معناى گناه است و بر فرض که بر نجس هم اطلاق شود، دلالتى بر نجاست خمر ندارد؛ زیرا در لغت، نجس به معناى هر شى‏ء پلید آمده است؛ هرچند از نظر شرع نجس نباشد.برخى به واژه رجس در آیه ۱۴۵ سوره انعام بر نجاست موی خوک نیز استدلال کرده‏ اند.



پانویس

[ویرایش]
 
۱. المیزان ج۱۶، ص۳۱۲.    
۲. انعام/سوره ۶، آیه۱۲۵.    
۳. انعام/سوره۶، آیه۱۴۵.    
۴. اعراف/سوره۷، آیه۷۱.    
۵. توبه/سوره۹،آیه۹۵.    
۶. توبه/سوره۹،آیه۱۲۵.    
۷. مائده/سوره۵، آیه۹۰.    
۸. حج/سوره۲۲، آیه۳۰.    
۹. احزاب/سوره۳۳، آیه۳۳.    
۱۰. مائده/سوره۵، آیه۹۰.    
۱۱. تهذیب الأحکام ج۱، ص۲۷۸.
۱۲. المعتبر ج۱، ص۴۲۲-۴۲۳.    
۱۳. کشف الإلتباس،ص۴۰۲.
۱۴. مجمع ‏الفائدة ج۱، ص۳۰۸- ۳۱۰
۱۵. مدارک الأحکام ج۲، ص۲۹۱.    
۱۶. منتهی المطلب ج۳، ص۲۰۳.    


منبع

[ویرایش]
جمعی از پژوهشگران زیر نظر سید محمود شاهرودی،فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۶۵-۶۶.    



رده‌های این صفحه : قرآن شناسی | واژگان قرآنی




جعبه ابزار