سفیان ثوری

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ابوعبدالله سفیان بن سعید ثوری کوفی (۹۷-۱۶۱ هـ)، از تابعین و اصحاب امام صادق (علیه‌السّلام) و از محدثان برجسته اهل‌سنت و صوفی مشهور در عصر امام صادق و امام کاظم (علیهماالسّلام) بود.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

ابوعبدالله سفیان بن سعید بن مسروق بن حبیب ثوری کوفی، پدرش سعید بن مسروق ثوری کوفی است و نسب او با چهارده واسطه به ثور بن عبدمناف می‌رسد و به همین‌جهت هم او را ثوری گویند.
سفیان در شمار اصحاب امام صادق (علیه‌السّلام) یاد شده و از تابعیان محسوب می‌شود.

تاریخ ولادت

[ویرایش]

تاریخ تولد سفیان ثوری را بین سال‌های ۹۵ تا ۹۷ هجری قمری گفته‌اند و در سال ۱۴۴ ق به مکه و مدینه رفت و آنجا ساکن شد.

اساتید و شاگردان

[ویرایش]

سفیان ثوری از افرادی مانند عمرو بن مره، ابواسحاق سبیعی و سلیمان اعمش روایت شنیده و از آنان روایت نقل کرده است. همچنین افرادی مانند ابونعیم فضل بن دکین، عبدالله بن موسی عبسی، عباد المکی، ابوالعلاء شامی و یحیی القطان و عده‌ای از محدثان و عالمان بزرگ اهل‌سنت مانند اوزاعی و ابن‌جریح و مالک شاگردش بودند و از او حدیث گفته‌اند.

دیدگاه‌ها

[ویرایش]

اهل تسنن سفیان ثوری را عالم و زاهد و با ورع زیاد می‌دانند و کرامات زیادی از او نقل کرده و زیاد مدحش می کنند و او را می‌ستایند و می‌گویند در علم حدیث و علوم دیگر تبحر داشت. او را با اوصافی چون ثقه، مامون، حجت و پرحدیث ستوده‌اند.
البته اهل‌سنت به فریبکاری او نیز، اعتراف می‌کنند. ولی علمای شیعه، روایات زیادی در مذمت او گفته و او را از مسیر اهل‌بیت و ائمه اطهار (سلام‌الله‌علیهم‌اجمعین)، منحرف می‌دانند.
برخی می‌گویند که او پیرو مذهب شیعه زیدیه بود که در نهایت دست از آن برداشت.

مجادله با امام صادق و کاظم

[ویرایش]

سفیان ثورری در زمان امام ششم شیعیان (جعفر صادق) و امام هفتم (موسی بن جعفر)، زندگی می‌کرد و بارها مشغول مجادله با آن بزرگواران می‌شد.
در کافی نقل شده که «ثوری خدمت حضرت صادق (علیه‌السّلام) رسید در حالی که آن حضرت سوار شده بود و عزم رفتن جایی را داشت، سفیان گفت: آن خطبه‌ای را که رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در مسجد خیف فرمودند برای من حدیث کن. حضرت فرمود به من مهلت بده تا پی کار و حاجت خود بروم و برگردم و برای تو بگویم. سفیان قبول نکرد و اصرار کرد و حضرت را قسم داد. حضرت پیاده شدند قلم و دواتی آوردند و حضرت فرمود بنویس. سفیان خطبه را نوشت و از محضر امام صادق دور شد. در بین راه مطالعه کرد حدیث را، و چون به جمله «والنصیحة لائمة المسلمین» رسید، تفکری کرد و فهمید که مراد، امیرالمؤمنین علی (علیه‌السّلام) است. همان موقع کاغذ را پاره کرد و به رفیق همراهش گفت: که این حدیث را پنهان کن و با کسی حرفی نزن.»
شیخ صدوق هم روایتی از محمدبن ابی‌عمیر کرده که گفت: سفیان حضرت موسی بن جعفر (علیه‌السّلام) را دید که مشغول نماز بوده و مردم از مقابل، رفت و آمد می‌کردند. سفیان به حضرت اعتراض کرد که مردم در حال طواف، از مقابل تو رد می شوند. امام فرمود: آن کسی را که من برایش نماز می‌گذارم از این افراد به من نزدیک‌تر است.

آثار

[ویرایش]

کتاب‌های تفسیر الثوری، الجامع الکبیر، الجامع الصغیر، الفرائض، رسالة الی عباد بن عباد الارسوقی و کیمیا
[۱۶] فهرست نسخه‌های خطی فارسی، ج۱، ص۶۳۲.
از آثار سفیان ثورری است.

تاریخ وفات

[ویرایش]

سفیان ثورری که در زمان مهدی عباسی، زندگی می کرد بارها با او و دولتمردانش مجادله می کرد و سرانجام یک روز گفتگوی تندی با مهدی عباسی کرد و به مصرف بی‌رویه بیت‌المال اعتراض کرد که مورد خشم او واقع شد لذا مجبور شد که از آنجا فرار کند و به بصره رفت و مدت کوتاهی به‌طور ناشناس آنجا ماند تا اینکه در سال ۱۶۱ هـ.ق، وفات کرد.
از او هیچ نسلی باقی نمانده است.

مطالعه بیشتر

[ویرایش]

برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه شود.
[۲۱] استرابادی، محمد بن علی، منهج المقال، ص۱۶۴.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ص۲۱۲.    
۲. امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۷، ص۲۶۴.    
۳. ابن‌سعد بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۷۱.    
۴. بخاری، اسماعیل بن ابراهیم، التاریخ الکبیر، ج۴، ص۹۲.    
۵. مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال، ج۳۲، ص۹.    
۶. خوئی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۹، ص۱۵۸.    
۷. صفی‌الدین خزرجی، احمد بن عبدالله، خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ج۱، ص۱۴۵.    
۸. امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۷، ص۲۶۶.    
۹. اردبیلی، محمد بن علی، جامع الرواة، ج۱، ص۳۶۶.    
۱۰. بخاری، اسماعیل بن ابراهیم، التاریخ الکبیر، ج۴، ص۹۲.    
۱۱. ابن‌سعد بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۷۱.    
۱۲. امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۷، ص۲۶۴.    
۱۳. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۱، ص۴۰۳.    
۱۴. حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۳.    
۱۵. ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۷۷.    
۱۶. فهرست نسخه‌های خطی فارسی، ج۱، ص۶۳۲.
۱۷. ابن‌سعد بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۷۱.    
۱۸. ابن‌قتیبه، عبدالله بن مسلم، المعارف، ص۴۹۷.    
۱۹. ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۰، ص۱۳۴.    
۲۰. ابن‌داوود حلی، حسن بن علی، رجال ابن داود، ص۱۰۴.    
۲۱. استرابادی، محمد بن علی، منهج المقال، ص۱۶۴.
۲۲. حلی، حسن بن یوسف، خلاصة الاقوال، ص۳۵۶.    


منبع

[ویرایش]
• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۳۷۰، برگرفته از مقاله «ابوعبدالله سفیان بن سعید ثوری».
• احمد سنجری- ترجمه وفیات الاعیان (منظر الانسان ج۲)
• شیخ عباس قمی، تتمه المنتهی، صفحه ۲۶۲.
• دائرة المعارف تشیع، ج۹.






جعبه ابزار