سوره ضحیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



سوره ضحی، نود و سومین سوره قرآن کریم بوده و در مکه نازل شده است.


نام گذاری

[ویرایش]

«ضحی» به آغاز روز و نورافشانی هنگام برآمدن خورشید گفته می‌شود. ((والضحی)) [۱]آیه نخست سوره ضحی و نام سوره قرار گرفته است.

شأن نزول

[ویرایش]

بعضی گفته‌اند: چند روزی به رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم وحی نشد، به طوری که مردم گفتند خدا با او وداع کرده، در پاسخ شان این سوره نازل شد و خدای تعالی به این وسیله آن حضرت را شاد کرد. [۲]

ویژگی‌های سوره

[ویرایش]

۱. یازده آیه، چهل کلمه و ۱۶۵، ۱۷۲ یا ۱۹۲ حرف دارد.
۲. در ترتیب نزول، یازدهمین سوره (دومین، سومین و چهارمین سوره نیز گفته‌اند) و در قرآن کریم نود و سومین سوره است.
۳. پس از سوره فجر و پیش از سوره انشراح پیش از هجرت در مکه نازل شد و آیه مدنی ندارد.
۴. از سور مفصل و از نوع اوساط و بیستمین سوره‌ای است که با سوگند آغاز شد.
۵. گفته‌اند نسخی در آن رخ نداده است.

محتوای سوره

[ویرایش]

۱. ذکر دو سوگند و بشارت به حمایت از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم و بیان مواهب الهی به آن حضرت؛
۲. شکرگزاری از نعمت‌های الهی؛
۳. بیان سه دستور اخلاقی و اجتماعی: رافت و مهربانی به یتیمان، کمک به نیازمندان و یادکردن از نعمت‌های خدا. [۳] [۴] [۵] [۶] [۷] [۸]

کاربد فقهی

[ویرایش]

از آن در باب صلات سخن گفته‌اند.

← فضیلت


در روایات بر زیاد خواندن سوره ضحی با سوره‌های شمس ، لیل و انشراح در شب و روز تأکید شده است. [۹] در حدیثی از امام صادق علیه‌السلام آمده است:کسی که این چهار سوره را در شب و روز بسیار تلاوت کند، هیچ چیزی که نزد او است، حتی مو ، پوست، گوشت، خون و رگ‌هایش باقی نمی‌ماند مگر آن‌که در روز قیامت به نفع او گواهی می‌دهد و خداوند گواهی آن‌ها را می‌پذیرد و به فرشتگان فرمان می‌دهد که بنده‌ام را به بهشت‌هایم ببرید تا هر جا را که دوست دارد برگزیند. [۱۰]

← اتحاد سوره ضحی و انشراح


بنابر قول مشهور، سوره ضحی و انشراح یک سوره به شمار می‌روند. [۱۱] بر اتحاد این دو سوره ادعای اجماع نیز شده است؛ [۱۲] [۱۳] لیکن برخی در اتحاد آن دو اشکال کرده و آن را نپذیرفته‌اند. [۱۴] [۱۵] در هر صورت، در نماز بنابر قول به وجوب قرائت سوره کامل، باید هر دو سوره به ترتیبی که در قرآن آمده خوانده شوند و قرائت یکی از آن دو کفایت نمی‌کند. [۱۶] [۱۷]
آیا قرائت بسمله میان دو سوره، آن گونه که در قرآن آمده، واجب است یا قرائت یک بسمله برای هر دو سوره کفایت می‌کند؟ مسئله اختلافی است. [۱۸] [۱۹]


پانویس

[ویرایش]
 
۱. ضحی/سوره۹۳، آیه۱.    
۲. طباطبایی، محمد حسین، ۱۲۸۱ - ۱۳۶۰، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲۰، ص۵۲۲.    
۳. فیروز آبادی، محمد بن یعقوب، ۷۲۹ - ۸۱۷ق، بصائرذوی التمییزفی لطائف الکتاب العزیز، ج۱، ص۵۲۵.    
۴. جمعی از محققان، علوم القرآن عندالمفسرین، ج۱، ص۳۱۵.
۵. مکارم شیرازی، ناصر، ۱۳۰۵، تفسیر نمونه، ج۲۷، ص۹۱.    
۶. هاشم زاده هریسی، هاشم، ۱۳۱۷، شناخت سوره‌های قرآن، ص۵۵۱.
۷. رامیار، محمود، ۱۳۰۱ - ۱۳۶۳، تاریخ قرآن، ص۵۹۰.
۸. زرکشی، محمد بن بهادر، ۷۴۵ - ۷۹۴ق، البرهان فی علوم القرآن، ج۱، ص۱۹۳.    
۹. کشف الغطاء، ج۳، ص۴۷۵.
۱۰. وسائل الشیعة، ج۶، ص۲۵۸.    
۱۱. روض الجنان، ج۲، ص۷۱۴.
۱۲. جواهر الکلام، ج۱۰، ص۲۰ -۲۱.    
۱۳. مستند العروة (الصلاة)، ج۳، ص۳۵۳.
۱۴. منتهی المطلب، ج۵، ص۸۳.
۱۵. روض الجنان، ج۲، ص۷۱۴ ۷۱۵.
۱۶. ذکری الشیعة، ج۳، ص۳۲۸.    
۱۷. جامع المقاصد، ج۲، ص۲۶۲ - ۲۶۳.
۱۸. الجامع للشرائع، ص۸۱.    
۱۹. مختلف الشیعة، ج۲، ص۱۵۳.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «سوره ضحی».    
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، زیر نظر آیت‌الله محمود هاشمی‌شاهرودی، ج۵، ص۱۳۷، برگرفته از مقاله«ضحی».    






جعبه‌ابزار