سیده نصرت امین (بانو امین)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پژوهش در احوال و زندگانی زنان، گویای این حقیقت است که همواره تعداد قابل توجهی از اینان در عرصه‌های علوم و فنون درخشیده‌اند. حضور زنان در فعالیت‌های علمی، علی رغم محدودیتها و فشارها و مهجور داشتن‌ها، امر غیر قابل انکاری است.
زنان مسلمان، از صدر اسلام در فراگیری قرآن کریم و آموزش آن، نقل حدیث و سنت رسول الله صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم و معصومان علیهم السلام، تعلیم و درمان و سایر دانش‌های ضروری در کنار مسؤلیت خانواده، نقش برجسته داشته‌اند. یکی از بزرگ زنان تاریخ معاصر، حاجیه مجتهده امین، بانویی عالم، فاضل، فقیه، محدث، شاعر، حکیم و مفسر بوده است که برکات و خیرات وجودی اش یعنی تالیفات و آثار مکتوب وی و نیز تاسیس مکتب دینی فاطمه، دبیرستان دخترانه امین و سایر صدقات جاریه اش همچنان پابرجاست.


زندگانی مفسر

[ویرایش]

یکی از مفسران و قرآن پژوهان سده اخیر، مرحومه مجتهده نصرت امین، دختر حاج سید علی امین التجار بن سید حسن بن محمد بن معصوم حسینی اصفهانی است و مادرش دختر حاج مهدی ملقب به جناب است که در سال ۱۳۰۸ قمری، حدود ۱۲۶۸ شمسی در اصفهان متولد شد، همسرش حاج میرزا، ملقب به حاج معین التجار (پسر عمویش) بود.
در دوران حیاتش چند فرزندش از دست رفتند و یک فرزند صالح از ایشان به نام حاج سید محمد علی معینی امین بر جای مانده است.
مرحومه امین، روزگار کودکی را به تحصیل و تفکر پرداخت و اکثر علوم را نزد علامه فقیه میر سید علی اصفهانی نجف آبادی و شیخ مظاهری اصفهانی در منزل خویش پشت پرده فرا گرفت. کلیه دروس نحو، صرف، بلاغت، تفسیر، علوم حدیث، فقه و اصول و فلسفه را به خوبی آموخت و در آنها مهارت یافت، (علومی که برای یک مفسر ضروریست) به حدی که به درجه اجتهاد رسید و قادر به استنباط احکام شرعی شد. این بانوی عارف ربانی چنان به مبدا اقیانوس رحمت الهی وابسته بود که نغمات ملکوتی، تهلیل گلها و ریاحین را به گوش جان می‌شنید، و تا سن چهل سالگی دوران تهذیب و ریاضت و تحصیل را طی کرد و پس از آن مراحل ترقی و کمال را پیمود. نهایتا در خرداد ۱۳۶۲ شمسی، برابر رمضان ۱۴۰۳ قمری پس از قریب ۹۵ سال عمر پر برکت و با عزت، به جوار رحمت حق شتافت.

اساتید

[ویرایش]

اساتید ایشان عبارتند از:
۱- حجة الاسلام حاج آقا حسین نظام الدین کچویی
۲- حجةالاسلام و المسلمین آقا میرزا علی اصغر شریف
۳- آیة الله آقا سید ابوالقاسم دهکردی
۴- آیة الله میرزا علی آقا شیرازی
۵- آیة الله حاج میر سید علی نجف آبادی

اجازات

[ویرایش]

مجتهده امین از علمای شیعه زمان خویش اجازه روایت کسب کرد، از جمله آیت‌الله شیخ محمد کاظم شیرازی، شیخ عبد الکریم حائری، آیت‌الله شیخ ابراهیم حسینی شیرازی اصطهباناتی، آیت‌الله شیخ محمد رضا نجفی اصفهانی و آیت‌الله مرعشی نجفی که برخی از ایشان همچون آیت‌الله مرعشی نجفی، از وی اجازه روایت گرفتند.
[۱] محمد الحسون و‌ام علی مشکور، اعلام النساء المؤمنات/ ۲۳۳- ۲۴۸،
[۲] الاجازة الکبیرة، آیت‌الله مرعشی نجفی ۲۴۵
.

ویژگی‌های اخلاقی و علمی

[ویرایش]

کمالات نفسانی و کرامات مختلفی که خداوند سبحان نصیب این علویه فرموده از مقدمه کتاب النفحات الرحمانیه اش آشکار است، ایشان در مقدمه چنین گفته است:
«بسم الله الرحمن الرحیم. الحمد لله الذی اضاء قلب اولیائه بنوره، فانکشف لهم به اسرار الوجود، و رشح علیهم من بحر المعارف و العلوم، و... و وجدت فی نفسی و روعی فی بعض الایام و الساعات اشراقات غیبیة، لیست مسبوقة بامور کسبیه فکریه، تفطنت انها هی النفحات التی اشیر الیها فی الحدیث و هی من رحمة ربی، فاحببت...»
«به نام خداوند بخشنده مهربان. سپاس خداوندی را که قلوب اولیائش را به نور خود منور کرد و به مدد آن نور، اسرار وجود را بر ایشان هویدا نمود و از دریای معارف و علوم بر آنان باراند، و... ، در نفس خویش و ضمیرم یکی از روزها در لحظاتی، انواری غیبی یافتم که از نوع دریافت‌های کسبی و فکری نبود. دریافتم که این انوار از آن نفحاتی است که در حدیث به آنها اشاره شده و در حقیقت از رحمت پروردگارم است. دوست داشتم که بعضی از آنها را که در ذهنم باقی مانده تدوین کنم تا فراموش نشود و برایم تذکری باشد تا شاید هنگامی که به یاد می‌آورم، تجدید شکر کنم.»
از آنجا که بانو امین عارف به معنای واقعی است و خویش را از بند شهوات دنیایی رها ساخته، همواره توجهات عرفانی، خلوص و پاکی در کلمات و گفتارش درباره قرب الهی آشکار می‌باشد. وی درباره آغاز سخن با خدا و قرائت سوره حمد و تفسیر آن، و از شیطان رجیم به خداوند پناه بردن می‌گوید:
«کسی که خواهد مهیا گردد برای مناجات با قاضی الحاجات و در مقام ستایش و اظهار بندگی در حضور سلطان السلاطین برآید، وظیفه وی این است که ظاهر و باطن خود را از قذارات و کثافات، صوری و معنوی، جسمی و روحی، پاک گرداند و گر نه هرگز لایق حضور در پیشگاه آن ذات پاک قدوس لا یزال نباشد.
دلی که آلوده به کثافات صوری و معنوی است چگونه لایق پیشگاه قرب است و چطور وی را قدرت است که از راه خلوص با حبیب خود راز و نیاز کند، و چون بالاترین قذارات آن قذارات معنوی است که در اثر وسوسه و دسیسه‌های شیطانی در قلب پدید می‌گردد، و در دل بشر نفوذ می‌نماید و قلب و جان را آلوده می‌گرداند. این است که اول بایستی به حق تعالی پناه برد از شر شیطان لعین و از او استعانت و امان طلبد و قلب و دل را از آلودگی‌هایی که در اثر خواطر شیطانی که در قلب نفوذ کرده پاک کند، سپس شروع کند در حمد و ثنای آن ذات فرد سرمدی.»

آثار بانو امین

[ویرایش]

این بانوی عالمه، صاحب آثار گرانمایه فارسی و عربی است که عبارت‌اند از:
- تفسیر قرآن مجید، به زبان فارسی به نام مخزن العرفان در تفسیر قرآن مجید در ۱۵ مجلد،
- نفحات الرحمانیه، به زبان عربی و مشتمل بر ۹۶ عنوان،
- سیر و سلوک در روش اولیا و طریق سیر سعدا،
- معاد یا آخرین سیر بشر،
- روش خوشبختی، توصیه به خواهران دینی و ایمانی،
- اربعین هاشمیه (چهل حدیث) ،
- جامع الشتات، به عربی، شامل مسایل و احکام،
- اخلاق،
- مخزن اللئالی، در فضایل علی علیه السلام.

شاگردان

[ویرایش]

«علویه زینب السادات همایونی»، «علویه عفت الحاجیه افتخار امین» و «فخرالسادات ابطحی» از جمله شاگردان فاضل مکتب بانوی ایرانی هستند.

خدمات

[ویرایش]

بانوی اصفهانی پس از رسیدن به مدارج عالی به تأسیس مدارس نیز همت گمارد که می توان از دو مدرسه زیر نام برد:
۱- «دبیرستان دخترانه امین» تأسیس در سال ۱۳۴۴ ش.
۲- «مکتب فاطمه(ع)»، که خود ایشان در آن تدریس می کردند.

وفات

[ویرایش]

این بزرگ بانوی ایرانی به سال ۱۴۰۳ ق.-۲۳ خرداد ۱۳۶۳ ش. دار فانی را وداع گفت.

عناوین مرتبط

[ویرایش]

مخزن العرفان در تفسیر قرآن

پانویس

[ویرایش]
 
۱. محمد الحسون و‌ام علی مشکور، اعلام النساء المؤمنات/ ۲۳۳- ۲۴۸،
۲. الاجازة الکبیرة، آیت‌الله مرعشی نجفی ۲۴۵


منبع

[ویرایش]

نرم افزار جامع التفاسیر، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور).
پایگاه اطلاع رسانی مرکز مدیریت حوزه علمیه اصفهان    






جعبه ابزار