صنعت ابداع

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلامى از قرآن با اسلوب هاى فراوان بدیعى را ابداع گویند.


منظور از بداع

[ویرایش]

یکى از اسلوب هاى بلاغی و بدیعى قرآن "ابداع" است و آن عبارت از کلامى است که متضمن بدایع گوناگون باشد؛ یعنى اسلوب هاى بدیع فراوانى در آن به کار رفته باشد.

مثال برای ابداع

[ویرایش]

مانند آیه: " وقیل یا ارض ابلعى ماءَک و یا سماءُ أقلعى و غیض الماء و قضى الأمر و استوت على الجودى و قیل بعداً للقوم الظالمین ؛ و گفته شد که: اى زمین آبت را فرو بر و اى آسمان (بارانت را) فرو بند. و آب فروکش کرد و کار به سرانجام رسید و (کشتی) بر (کوه) "جودی" قرار گرفت . و گفته شد: لعنت بر ستم پیشه گان (مشرک )". (هود ،آیه ۴۴).

← بدایع آیه مورد نظر


"ابن ابی الاصبع" مى گوید: در این آیه بیست نوع بدیع وجود دارد که هفده مورد آن، لفظى است، که به آن ها اشاره مى شود:
۱ - مناسبت کامل در " ابلعى " و " و أقلعى " و استعاره در این دو؛
۲ - طباق بین ارض و سماء؛
۳ - مجاز در " یاسماء" که در اصل " یا مطرالسماء" بود؛
۴ - اشاره در " وغیض الماء "؛
۵ - ارداف در " واستوت "؛
۶ - تمثیل در " وقضى الامر "؛
۷- تعلیل؛
۸ - صحت تقسیم؛
۹ - احتراس در دعا؛
۱۰ - حسن نسق؛
۱۱ - ائتلاف لفظ با معنا؛
۱۲ - ایجاز؛
۱۳ - تسهیم؛
۱۴ - تهذیب ؛
۱۵ - تمکین؛
۱۶ - انسجام ؛
۱۷ - حسن بیان .
سیوطی، " اعتراض " را هم اضافه مى کند.

مستندات مقاله

[ویرایش]

سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فى علوم القرآن، ج۳، ص۳۳۰.
سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فى علوم القرآن، ج۳، ص۲۸۴.
علوی مقدم، محمد، درقلمروبلاغت، ص۷۱۶.

منبع

[ویرایش]
مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی.    


رده‌های این صفحه : شیوه ادبی قرآن | قرآن شناسی




جعبه ابزار