طریق حدس

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



حدس رأی معصوم (علیه‌السلام) بعد از کشف اتفاق آرای همه فقها در یک مسئله را طریق حدس گویند.


تعریف طریق حدس

[ویرایش]

طریق حدس، از «طرق کاشفیت اجماع» بوده و به این معنا است که مکلف با دست یافتن به آرای همه فقها در یک مسئله، رأی معصوم (علیه‌السلام) را حدس می‌زند. دلیل این امر آن است که به طور معمول مشاهده می‌شود فقها در بسیاری از مسائل و احکام شرعی اختلاف نظر دارند؛ حال اگر در مسئله‌ای همه علما با هم اتفاق نمایند، به مقتضای عقل و عادت، نظر و رأی امامان مذهب هم حدس زده می‌شود، زیرا میان اتفاق مرئوسان و رضایت رئیس آنان عادتاً ملازمه وجود دارد.

ویژگی‌های طریق حدس

[ویرایش]

ویژگی‌های این طریقه عبارت است از:
۱. لازم است دیدگاه همه علما در همه دوره‌ها در این باره یکی باشد تا نسبت به رأی امام (علیه‌السلام) حدس قطعی پیدا شود؛
۲. در این طریقه، وجود و عدم افراد مجهول النسب اعتباری ندارد؛
۳. مخالفت گروهی از فقها که تخصص کافی در فقه دارند، مضر می‌باشد؛
۴. در موضوع مورد اجماع، نباید اصل یا قاعده یا دلیل معتبری موافق رأی اجماع کنندگان وجود داشته باشد.

فرق میان حدس با حس

[ویرایش]

فرق میان حدس با حس در این است که حس به معنای شناخت و درک چیزی به کمک یکی از حواس پنج‌گانه ظاهری است، ولی حدس یعنی پی بردن به مطلبی به صورت ناگهانی و آنی، که نوعی الهام به حساب می‌آید.

اقوال علما در طریق حدس

[ویرایش]

مرحوم «شیخ انصاری»، «محقق قمی» و «حاج آقا رضای همدانی» در برخی آثار خود، طریق حدس را پذیرفته‌اند و مرحوم «صاحب فصول» آن را به بیشتر محققان نسبت داده است.
[۱] غراوی، محمد عبد الحسن محسن، مصادر الاستنباط بین الاصولیین و الاخباریین، ص۱۷۲.
[۲] انصاری، مرتضی بن محمد امین، فرائد الاصول، ج۱، ص۸۳.
[۳] آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، کفایة الاصول، ص۳۳۱.
[۵] فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۴، ص۲۴۶.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. غراوی، محمد عبد الحسن محسن، مصادر الاستنباط بین الاصولیین و الاخباریین، ص۱۷۲.
۲. انصاری، مرتضی بن محمد امین، فرائد الاصول، ج۱، ص۸۳.
۳. آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، کفایة الاصول، ص۳۳۱.
۴. مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج۲، ص۱۰۳.    
۵. فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۴، ص۲۴۶.
۶. مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول، ج۲، ص۴۰۴.    
۷. حیدری، علی نقی، اصول الاستنباط، ص۱۹۲.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، برگرفته از مقاله «طریق حدس».

رده‌های این صفحه : طرق کاشفیت اجماع‌




جعبه ابزار