محمد بن عثمان بن سعید عمری

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



محمد بن عثمان بن سعید عمری
مرقد محمد بن عثمان عمری
مرقد محمد بن عثمان عمری
اطلاعات فردی
نام کامل محمد بن عثمان بن سعید عمری
خویشاوندان‌سرشناسعثمان بن سعید عمری
تاریخ وفات سال ۳۰۵ ق
شهر وفات بغداد
مدفن خانه خود، در منطقه‌ رصافه در خیابان باب الکوفه شهر بغداد
اطلاعات دینی
فعالیت‌هانائب امام زمان (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف)

محمد بن عثمان دومین نایب خاص امام مهدی (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) می‌باشد که پس ار درگذشت پدرش از طرف امام (علیه‌السلام) به عنوان نایب، برگزیده شد. وی از منزلت خاصی در نزد شیعیان برخوردار بود.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

دومین نایب از نواب چهارگانه امام زمان (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف)، محمد بن عثمان، فرزند نایب نخست است. وی پیش از آن، در زمان زندگی پدرش، از سوی امام عسکری (علیه‌السلام) به نیابت امام غایب معرفی شده بود. بدین صورت که آن حضرت، هنگامی که گروهی از شیعیان یمن در شهر سامرا به حضورش شرف‌یاب شدند، عثمان بن سعید را نزد خود فرا خواند و بر وکالت و وثاقت او تصریح کرد. سپس فرمود:
گواه باشید عثمان بن سعید عمری، وکیل من است و فرزندش محمد بن عثمان وکیل فرزند من، مهدی شماست.
عثمان بن سعید هنگام مرگ خود، به دستور حضرت مهدی (عجل‌الله‌تعالي‌فرجه‌الشريف) نیابت را به فرزند خود، محمد سپرد. افزون بر آن، حضرت ولی عصر (علیه‌السلام) نیز در توقیعاتی، به نیابت او تصریح فرمود.

توقیع امام زمان

[ویرایش]

در بخشی از یکی از آن توقیع‌ها چنین می‌خوانیم:
... و اما محمد بن عثمان عمری، - خداوند سبحانه و تعالی از او و پدرش خشنود و راضی باشد! - همانا او مورد وثوق من و نوشته او، نوشته من است.

ثبوت وثاقت

[ویرایش]

محمد بن عثمان، با وجود مخالفت‌هایی که از سوی مدعیان دروغین نیابت با وی صورت می‌گرفت و با وجود فشارهایی که از حاکمان و خلفای آن دوران بر وی وارد می‌شد، توانست جایگاه نیابت ولی عصر (عجل‌الله‌تعالي‌فرجه‌الشريف) را به‌گونه‌ای شایسته نگه داشته، امور واگذار شده را به شایستگی انجام دهد، او نگذاشت غالیان با ترفندهای دروغین، شیعیان را متوجه خود سازند و نیابت او را متزلزل کنند، ازاین‌رو دوست‌داران امامان (علیهم‌السلام) هیچ‌گاه درباره نیابت و وثاقت وی شک و تردید نکردند.

مدت نیابت

[ویرایش]

مدت نیابت نایب دوم حدود چهل سال به طول انجامید، ازاین‌رو توانست مسائل فقهی، کلامی، اجتماعی و... بیشتری از حضرت مهدی (عجل‌الله‌تعالي‌فرجه‌الشريف) پرسیده، پاسخ‌ها را در اختیار مردم قرار دهد.

برخی از ویژگی‌ها

[ویرایش]

نایب دوم امام زمان ویژگی‌هایی دارند که عبارت است از:
وی فرزند نخستین نایب بود، ازاین‌رو از موقعیت نیابت به‌طور کامل آگاهی داشت.
همانند پدرش، از سوی دو امام به نیابت امام زمان (علیه‌السلام) نصب شده بود.
در مقایسه با دیگر نایبان، زمان بیشتری نایب حضرت مهدی (عجل‌الله‌تعالي‌فرجه‌الشريف) بود.
وی مرجع و پناهگاه شیعیان در مسائل کلامی، فقهی، اجتماعی و... بود.
افزون بر رسیدگی به امور شیعیان، از حساس‌ترین وظایف او در دوران نیابت، مبارزه با مدعیان دروغین نیابت بود.

وفات

[ویرایش]

ابوجعفر محمد بن عثمان، طبق دیدگاه مشهور، در سال ۳۰۵ ق در آخر ماه جمادی الاولی درگذشت.

مرقد

[ویرایش]

آرامگاه وی کنار قبر مادرش، بر سر راه کوفه در محلی که خانه‌اش آن‌جا بود، واقع است، این محل در سمت غربی بغداد است.
[۵] غفارزاده، علی، پژوهشی پیرامون زندگانی نواب خاص امام زمان (علیه‌السلام)، ص۲۳۰، به نقل از الغیبه شیخ طوسی.

مرقد باشکوه نائب دوم امام زمان (عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف)، در خیابان باب الکوفه شهر بغداد و در منطقه‌ رصافه واقع شده و بسیار مورد توجه اهالی است.
این مرقد اکنون در محله خلانی واقع شده و آرامگاه محمد بن عثمان بارها مورد ترمیم و بازسازی واقع شده است. در سال ۱۳۴۹ ه. ق مرقد و مسجد آن بازسازی شد. در سال ۱۳۹۴ ه. ق به همت سیدمحمد حیدری، کتابخانه بزرگی در کنار مقبره و مسجد جامع خلانی تاسیس شد.
[۷] حرزالدین، محمد، مراقد المعارف، ج۲، ص۲۷۸.

در طول سه دهه قبل، ملحقات زیادی به مجموعه آستان محمد بن عثمان انجام شد که شامل صحن وسیع و دیوارکشی آن، گلدسته و آئینه‌کاری داخل حرم است. تمام دیوارهای خارج بقعه، کاشی‌کاری شده و گنبد بنا نیز به شکل؟؟ ؟ به قطر ۱۰ و ارتفاع بیش از ۱۲ متر است که سراسر آن با کاشی‌های نره‌ای فیروزه‌ای پوشش یافته است.
بر اثر انفجار خودروی بمب‌گذاری شده در کنار مسجد خلانی که در میدانی به همین نام در محله قدیمی سنکِ بغداد واقع است و به قصد آسیب‌رسانی به مقبره نائب دوم بوده، چهل تن کشته و ده‌ها زخمی برجا نهاد و بخشی از مسجد ویران شده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. طوسی، محمد بن حسن (شیخ طوسی)، کتاب الغیبة، ص۳۵۶، ح۳۱۷.    
۲. ابن‌بابویه، محمد بن عل، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۵۱۰، ح۴۱.    
۳. طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، ص۳۶۱.    
۴. طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، ص۳۶۲، ح۳۲۶.    
۵. غفارزاده، علی، پژوهشی پیرامون زندگانی نواب خاص امام زمان (علیه‌السلام)، ص۲۳۰، به نقل از الغیبه شیخ طوسی.
۶. طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، ص۳۶۶.    
۷. حرزالدین، محمد، مراقد المعارف، ج۲، ص۲۷۸.


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه مهدویت، سلیمیان، خدامراد، ص۳۸۱، برگرفته از مقاله «محمد بن عثمان بن سعید عمری».    
زیارتگاه‌های عراق، محمدمهدی فقیه بحرالعلوم، برگرفته از مقاله «مرقد محمد بن عثمان بن سعید عَمروی»، ج۱، ص۳۵۲.    






جعبه ابزار