مختار ثقفی (مرقد)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



‌مزار مختار ثقفی، در زاویه جنوب غربی حرم مسلم بن عقیل، متصل به دیوار مسجد کوفه قرار دارد. قبر وی، تا مدت‌ها نامشخص بود؛ تا اینکه شیخ عبدالحسین تهرانی به جست‌جوی آرامگاه مختار پرداخت و آن را بازسازی کرد.
مرقد مختار ثقفی


معرفی مختار

[ویرایش]

مختار بن ابی‌ عبید ثقفی، از شخصیت‌های مشهور و جنجالی شیعه در سده اول هجری است که پس از واقعه عاشورا، در کوفه قیام کرد و موفق شد از قاتلان امام حسین (علیه‌السّلام) انتقام بگیرد و بیشتر آنها را به سزای اعمال خود برساند.
پدر مختار، ابوعبید بن مسعود، از قبیله ثقیف بود که در زمان حیات رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، اسلام آورد و از صحابه آن حضرت، به‌شمار می‌آید. او در زمان خلافت عمر بن خطاب، از سرداران و فرماندهان لشکر مسلمانان در جنگ‌های فتح ایران بود و در یکی از این‌ جنگ‌ها، در حادثه «یوم الجسر» که بین حیره و قادسیه رخ داد، به شهادت رسید.
مختار در سال هجرت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، به دنیا آمد و مادرش، دومه بنت عمرو بود. او در جنگ‌های فتح ایران، به همراه پدرش شرکت کرد و در زمان شهادت پدرش، تنها سیزده سال سن داشت. خواهر مختار، به نام صفیه، همسر عبدالله بن عمر بن خطاب بود.

← همراهی با مسلم بن عقیل


مختار در کوفه سکونت داشت و زمانی که مسلم بن عقیل، به عنوان فرستاده امام حسین (علیه‌السّلام) به کوفه آمد، ابتدا در خانه مختار، سکونت گزید. مختار یکی از کسانی بود که مخفیانه با مسلم بیعت کرد. در زمان قیام مسلم در کوفه، با توجه به اینکه این قیام به‌طور ناگهانی و بدون برنامه‌ریزی قبلی صورت گرفت، مختار در روستایی از توابع بابِل به‌سر می‌برد. وقتی خبر خروج مسلم به وی رسید، با سرعت، خود را به کوفه رساند. اما به دستور ابن زیاد، دستگیر و زندانی شد.
مختار در زندان با میثم تمار روبه‌رو شد. میثم آزادی و قیام مختار را پیشگویی کرد و به وی گفت: «تو از زندان آزاد می‌شوی و قیام می‌کنی و انتقام خون امام حسین (علیه‌السّلام) را از قاتلان می‌گیری و این کسی را که می‌خواهد ما را بکشد (ابن زیاد) به قتل می‌رسانی!».

محل مرقد

[ویرایش]

مزار مختار ثقفی، امروزه در زاویه جنوب غربی حرم مسلم بن عقیل، متصل به دیوار مسجد کوفه قرار دارد. قبر وی، به مرور زمان، از بین رفت و محل آن نامشخص گردید؛ تا اینکه شیخ عبدالحسین تهرانی، معروف به شیخ العِراقَین، که از سوی حکومت قاجار به قصد بازسازی عتبات عالیات، به عراق آمده بود، در گوشه‌های مسجد کوفه به جست‌جوی آرامگاه مختار پرداخت تا آن را بازسازی کند. آنها در آغاز در محل دکه بزرگی که مقابل حرم‌ هانی بن عروه در صحن مسلم بن عقیل و متصل به دیوار مسجد بود، به جست‌جو پرداختند و آن را حفر کردند. اما نشانه‌های حمامی را در آنجا یافتند و مشخص شد که اینجا، محل قبر مختار نیست. پس از آن، سیدرضا، فرزند سیدمحمدمهدی بحرالعلوم به او گفت که هرگاه پدرش، از گوشه شرقی کنار دیوار مسجد کوفه (محلی که امروزه به عنوان قبر مختار شناخته می‌شود) عبور می‌کرد، می‌گفت: «برای مختار سوره فاتحه بخوانیم».

عمارت قبر

[ویرایش]

شیخ العراقین دستور داد تا آن محل را کندند و سنگی آشکار شد که روی آن، نوشته شده بود: «این قبر مختار بن ابی‌ عبید ثقفی است». بدین ترتیب، مشخص شد که آرامگاه مختار، آنجاست. تاریخ عمارت قبر مختار، سال ۱۲۸۵ ه. ق، بیان شده است.
[۶] براقی، سیدحسین، تاریخ کوفه، ص۱۱۳.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. ابن اثیر، علی بن محمد، اسد الغابة، ج۵، ص۲۰۵.    
۲. بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۷۵-۳۷۶.    
۳. ابن اثیر، علی بن محمد، اسد الغابة، ج۵، ص۲۰۵.    
۴. بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۷۶-۳۷۷.    
۵. شیخ مفید، محمد بن محمد، الارشاد، ج۱، ص۳۲۴.    
۶. براقی، سیدحسین، تاریخ کوفه، ص۱۱۳.


منبع

[ویرایش]
زیارت‌گاه‌های عراق، محمدمهدی فقیه بحرالعلوم، مقاله «مرقد مختار ثقفی»، ج۱، ص۱۱۶-۱۲۰.    






جعبه ابزار