مرگذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



مرگ یعنی انتقال از دنیا به آخرت. مرگ‌از قوانین فراگیر جهان هستی است که همه موجودات طعم آن را خواهند چشید. [۱] [۲]


معانی مرگ[ویرایش]

مرگ به معنای مردن است و لسان العرب آن را به "ضد حیات" معنا کرده است. [۳] برخی مرگ را به معنای "سکون" گرفته‌ اند. [۴] التحقیق درباره معنای موت می‌گوید: مرگ نفی حیات است و حیات در هر چیز به مقتضای خصوصیات وجودیش است. [۵] راغب در مفردات مرگ را پنج نوع می‌شمارد. [۶]

مرگ در قرآن[ویرایش]

معنای مرگ در قرآن کریم در قالب لفظ های گوناگونی آمده است که از جمله آنها می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:
۱. ماده (م و ت) بیشترین کاربرد معنای مرگ در قرآن کریم را به خود اختصاص داده، ماده موت ۱۶۵ بار در قرآن به کار رفته است.
۲. ماده (ق ت ل) مانند:
«قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ » [۷]
«مرگ بر اين انسان، چقدر كافر و ناسپاس است!»
این ماده در قرآن کریم به معنای مرگ حدودا۱۵۰ً بار به کار رفته است؛ البته این ماده در قرآن کریم ۱۷۰ بار به کار رفته است که برخی از موارد آن به معنای جهاد و... می‌باشد، نه به معنای مرگ.
۳. ماده (ه ل ک) این ماده در قرآن کریم ۶۸ بار به کار رفته است، و در بیشتر موارد به معنای مرگ است؛ مانند:
«وَ لَقَدْ جاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّناتِ فَما زِلْتُمْ في‌ شَكٍّ مِمَّا جاءَكُمْ بِهِ حَتَّى إِذا هَلَكَ » [۸]
«پيش از اين يوسف دلايل روشن براى شما آورد، ولى شما هم چنان در آنچه او براى شما آورده بود ترديد داشتيد تا زمانى كه از دنيا رفت.»
نکته: در چند قرن اخیر (ه ل ک) برای مرگِ با حقارت به کار می‌رفت اما در عصر نزول قرآن چنین نبوده و خود قرآن نیز "هلک" را در مطلق مرگ به کار برده است نه مرگ با حقارت. [۹]
۴. ماده (و ف ی) این ماده در ۱۴ آیه برای مردن به کار رفته است، مانند آیه: «قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْت‌ » [۱۰]
«بگو: فرشته مرگ كه بر شما مأمور شده، (روح) شما را مى‌گيرد.»
"وفی" در اصل به معنای گرفتن به طور کامل است و به کار رفتن آن درباره مرگ می‌تواند به این دلیل باشد که مرگ نيستى و نابودى و فنا نيست، بلکه انتقال از عالمى به عالم ديگر است. [۱۱]
۵. ماده (ص ع ق) برخی برای "صعق" همراه با معانی دیگری که در نظر گرفته‌ اند، معنای مرگ را نیز بیان کرده ‌اند. راغب در مفردات از قول برخی واژه شناسان می‌نویسد: واژه (صَاعِقَة) سه وجه دارد: (مرگ، عذاب، آتش )
اما خود راغب در پاسخ آن می‌نویسد: آنچه كه ذكر شد در واقع نتايجى است كه از صاعقه حاصل مى‌شود؛ زيرا صاعقه صداى سهمگين و شديد از آسمان است و نتیجه آن آتش، عذاب یا مرگ است پس در واقع صعق یک معنا دارد و اين ها نتايج آن است. [۱۲]

خواب حالتی شبیه مرگ[ویرایش]

آدمی در خواب نیز حالتی شبیه مرگ پیدا می‌کند و گویی روح او از بدن جدا می‌شود؛ امّا وقتی روح از گذر مرگ بدن را ترک می‌کند، دیگر بازگشت ندارد. [۱۳]

قبض روح[ویرایش]

خداوند متعال‌ یکی از فرشتگان مقرب خویش را برای قبض روح آدمیان برگزیده است که قرآن با عنوان «ملک الموت» از او یاد می‌کند.
این فرشته مقرّب با یاری فرشتگانی دیگر، روح آدمیان را قبض می‌کند. از این رو، قرآن کریم، گاه قبض روح را به خدای متعال نسبت می‌دهد و گاه به ملک‌الموت و گاه به فرستادگان و فرشتگان الهی. [۱۴] [۱۵]
در حقیقت، خداوند است که روح را قبض می‌کند و ملک‌الموت و دستیارانش واسطه اجرای فرمان خدایند. [۱۶] [۱۷]

هراس از مرگ[ویرایش]

بیشتر مردم از مرگ می‌هراسند.این ترس ریشه در اموری بسیار دارد؛ از جمله نابودی پنداشتن مرگ، دوستی دنیا، گناهکاری و بی‌خبری از سرنوشت و پیشامدهای پس از مرگ و طولانی بودن راه آخرت. [۱۸] [۱۹] [۲۰] [۲۱] [۲۲]

انواع مرگ[ویرایش]

مرگ گونه‌های متعدّدی دارد: مرگ طبیعی، مرگ ناگهانی یا مفاجات و مرگ انتحاری و شهادت که مرگ در جهاد با دشمنان خدا و برترین گونه مرگ است. [۲۳]

سکرات مرگ[ویرایش]

این کلمه از ریشه «سُکر» است به معنای از کار افتادن عقل انسان. [۲۴]
سکرات مرگ همان سختی‌هایی است که هنگام مرگ پیش می‌آیند و آدمی را سرگردان و حیران می‌کنند. [۲۵] [۲۶]
هر چند مؤمنین نیکوکار، پس از مرگ به جهانی پرنعمت و خوش می‌روند، امّا جدایی روح از بدن به گونه طبیعی سختی‌هایی می‌آورد. [۲۷] از این رو، در روایات آمده است که انسان را سه روز بسیار سخت است: یکی آن گاه که به دنیا می‌آید و این جهان را می‌بیند و دیگر آن روز که می‌میرد و مرگ را می‌بیند و سوم، آن روز که پا به میدان محشر می‌نهد. [۲۸]

راه‌های کاستن از سختی‌های مرگ[ویرایش]

بنابر روایات دوری از گناه و وابسته نبودن به دنیا و شهوت‌ها و انفاق مال و نیکی به والدین از سختی‌های مرگ می‌کاهند. [۲۹]

پانویس[ویرایش]
 
۱. الرحمن/سوره۵۵، آیه۲۶.    
۲. آل عمران/سوره۳، آیه۱۸۵.    
۳. ابن منظور، محمد بن مكرم‌؛ لسان العرب‌، دار صادر، بيروت‌، سال: ۱۴۱۴ ق‌، چاپ: سوم، ج‌۲، ص۹۱.
۴. طريحى، فخر الدين؛ مجمع البحرين،‌ كتابفروشى مرتضوى،‌ تهران،‌ ۱۳۷۵ ش، چاپ: سوم ، ج‌۱، ص۱۱۵.
۵. مصطفوى، حسن‌؛ التحقيق في كلمات القرآن الكريم‌، بنگاه ترجمه و نشر كتاب‌، تهران‌، سال: ۱۳۶۰ ش‌، ج‌۱۱، ص: ۱۹۶.
۶. راغب اصفهاني، حسين بن محمد؛ المفردات في غريب القرآن‌، دمشق، بيروت‌، دارالعلم الدار الشامية، ۱۴۱۲ ق‌، چاپ: اول ، ص: ۷۸۲.
۷. عبس/سوره۸۰،آیه ۱۷.    
۸. غافر/سوره۴۰، آیه ۳۴.    
۹. قرشى، سيد على اكبر؛ تفسير احسن الحديث‌، تهران‌، بنياد بعثت،‌ ۱۳۷۷ ش‌، چاپ: سوم‌، ج‌۵، ص: ۱۶۹.
۱۰. السجده/سوره۳۲،آیه۱۱.    
۱۱. مكارم شيرازي، ناصر؛ تفسير نمونه‌، تهران‌، دار الكتب الإسلامية، ۱۳۷۴ ش‌، چاپ: اول، ج‌۲۰، ص: ۱۶۷.
۱۲. راغب اصفهاني، حسين بن محمد؛ المفردات في غريب القرآن‌، دمشق، بيروت‌، دارالعلم الدار الشامية، ۱۴۱۲ ق‌، چاپ: اول، ص: ۴۵۸.
۱۳. زمر/سوره۳۹، آیه۴۲.    
۱۴. سجده/سوره۳۲، آیه۱۱.    
۱۵. انعام/سوره۶، آیه۶۱.    
۱۶. المیزان، ج۱۴، ص۲۶۹.
۱۷. میزان الحکمة، ج۱۲، ص۵۶۷۸.
۱۸. میزان الحکمة، ج۱۲، ص۵۶۷۲.
۱۹. میزان الحکمة، ج۱۲، ص۵۶۹۸.
۲۰. میزان الحکمة، ج۱۲، ص۵۶۹۰.
۲۱. معاد، ص۷۵-۷۶.
۲۲. بحارالانوار، ج۶، ص۱۵۶.    
۲۳. بحارالانوار، ج۹۷، ص۸.    
۲۴. مفردات راغب، ص۲۳۶.    
۲۵. مجمع البیان، ج۹، ص۲۴۰.    
۲۶. المیزان، ج۱۸، ص۳۴۸.    
۲۷. بحارالانوار، ج۶، ص۱۵۸.    
۲۸. بحارالانوار، ج۶، ص۱۵۸.    
۲۹. میزان الحکمة، ج۱۲، ص۵۶۹۸.


منبع[ویرایش]

پژوهه    
فرهنگ شیعه، ص۴۰۸-۴۱۰.    



جعبه‌ابزار