هدایت‌یافتگان (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



هدایت‌یافتگان واقعی کسانی هستند که از جانب خداوند به راه حق هدایت شده‌اند و از اضلال گمراهان مصون هستند. در این مقاله آیات مرتبط با هدایت‌یافتگان معرفی می‌شوند.

فهرست مندرجات

۱ - علم الهی به هدایت‌یافتگان
۲ - بهره‌مندی از آمرزش الهی
۳ - هدایت‌یافتگان واقعی
۴ - هدایت قبول‌کنندگان تغییر قبله
۵ - مصونیت از اضلال
۶ - بازگشت برکات هدایت
۷ - مصادیق هدایت‌یافتگان‌
       ۷.۱ - اصحاب کهف‌
       ۷.۲ - هدایت به پناهگاه امن
       ۷.۳ - انبیا
       ۷.۴ - انفاق‌کنندگان‌
       ۷.۵ - اهل یقین‌
       ۷.۶ - بلقیس‌
              ۷.۶.۱ - هدایت با احضار تخت
              ۷.۶.۲ - هدایت با مشاهده امور خارق‌العاده
       ۷.۷ - بنی‌اسرائیل‌
       ۷.۸ - پیروان دین ابراهیم‌
       ۷.۹ - پیروان حضرت محمّد
       ۷.۱۰ - جن‌
       ۷.۱۱ - راسخان در علم‌
       ۷.۱۲ - زکات دهندگان‌
       ۷.۱۳ - شهیدان‌
       ۷.۱۴ - صابران‌
       ۷.۱۵ - صالحان‌
       ۷.۱۶ - صدّیقان‌
       ۷.۱۷ - گواهان‌
       ۷.۱۸ - متقین‌
       ۷.۱۹ - مجاهدان‌
       ۷.۲۰ - محسنان‌
              ۷.۲۰.۱ - هدایت به وسیله قرآن
       ۷.۲۱ - مدعیان هدایتگری‌
       ۷.۲۲ - مردان خدا
       ۷.۲۳ - حضرت مریم
              ۷.۲۳.۱ - نشانه هدایت‌یافتگی حضرت مریم
       ۷.۲۴ - مسلمانان‌
       ۷.۲۵ - مؤمنان‌
       ۷.۲۶ - نسل ابراهیم‌
       ۷.۲۷ - نسل مؤمن نوح‌
       ۷.۲۸ - نعمت داده شدگان‌
       ۷.۲۹ - نماز گزاران‌
۸ - پانویس
۹ - منبع

علم الهی به هدایت‌یافتگان

[ویرایش]

خداوند، عالم و آگاه به هدايت‌يافتگان راه خدا:
۱. «انَّ رَبَّكَ هُوَ اعلَمُ مَن يَضِلُّ عَن سَبيلِهِ وهُوَ اعلَمُ بِالمُهتَدين؛پروردگار تو به كساني كه از راه او گمراه گشته‌ اند آگاهتر است و همچنين به كساني كه هدايت يافته‌ اند.»
۲. «انَّكَ لا تَهدى مَن احبَبتَ ولكِنَّ اللَّهَ يَهدى مَن يَشاءُ وهُوَ اعلَمُ بِالمُهتَدين؛تو نميتواني كسي را كه دوست داري هدايت كني، ولي خداوند هر كس را بخواهد هدايت مي‌كند، و او از هدايت يافتگان آگاهتر است.»
۳. «انَّ رَبَّكَ‌ ... وهُوَ اعلَمُ بِالمُهتَدين؛پروردگار تو بهتر از هر كس مي‌داند چه كسي از راه او گمراه شده، و هدايت يافتگان را نيز بهتر مي‌شناسد.»
۴. «ذلِكَ مَبلَغُهُم مِنَ العِلمِ انَّ رَبَّكَ‌ ... وهُوَ اعلَمُ بِمَنِ اهتَدى‌؛اين آخرين حد آگاهي آنها است، پروردگار تو ... و هدايت يافتگان را از همه بهتر مي‌داند.»

بهره‌مندی از آمرزش الهی

[ویرایش]

بهره‌مندى هدايت‌يافتگان، از آمرزش خداوند:
«وانّى لَغَفّارٌ لِمَن تابَ وءامَنَ وعَمِلَ صلِحًا ثُمَّ اهتَدى‌؛من كساني را كه توبه كنند و ايمان آورند و عمل صالح انجام دهند و سپس هدايت شوند مي‌آمرزم.»

هدایت‌یافتگان واقعی

[ویرایش]

هدايت‌يافتگان از جانب خداوند، تنها هدايت‌يافتگان واقعى:
«مَن يَهدِ اللَّهُ فَهُوَ المُهتَدى ومَن يُضلِل فَاولكَ هُمُ الخسِرون؛آن كس را كه خدا هدايت كند هدايت يافته (واقعي) او است و آنها را كه (به خاطر اعمالشان) گمراه سازد زيانكاران (واقعي) آنهايند.»

هدایت قبول‌کنندگان تغییر قبله

[ویرایش]

تنها بهره‌مندان از هدایت الهى، پذيراى حكم تغيير قبله:
«... وما جَعَلنَا القِبلَةَ الَّتى كُنتَ عَلَيها الّا لِنَعلَمَ مَن يَتَّبِعُ الرَّسولَ مِمَّن يَنقَلِبُ عَلى‌ عَقِبَيهِ وان كانَت لَكَبيرَةً الّا عَلَى الَّذينَ هَدَى اللَّهُ‌ ...؛... و ما آن قبله‌اي را كه قبلا بر آن بودي تنها براي اين قرار داديم كه افرادي از پيامبر پيروي مي‌كنند از آنها كه به جاهليت باز مي‌گردند مشخص شوند، اگر چه اين جز بر كساني كه خداوند آنها را هدايت كرده دشوار بود ....»

مصونیت از اضلال

[ویرایش]

مصونيّت هدايت‌يافتگان، از اضلال گمراهان:
۱. «يايُّهَا الَّذينَ ءامَنوا عَلَيكُم انفُسَكُم لايَضُرُّكُم مَن ضَلَّ اذَا اهتَدَيتُم‌ ...؛اي كساني كه ايمان آوردهايد مراقب خود باشيد، هنگامي كه شما هدايت يافتيد گمراهي كساني كه گمراه شده‌ اند به شما زياني نمي‌رساند، بازگشت همه شما به سوي خدا است و شما را از آنچه عمل ميكرديد آگاه ميسازد.»
۲. «ومَن يَهدِ اللَّهُ فَما لَهُ مِن مُضِلّ‌ ...؛و هر كس را خدا هدايت كند هيچ گمراه كننده‌ اي نخواهد داشت....»

بازگشت برکات هدایت

[ویرایش]

بازگشت منافع و بركات هدایت به خود هدايت‌يافتگان:
۱. «قُل يايُّهَا النّاسُ قَد جاءَكُمُ الحَقُّ مِن رَبّكُم فَمَنِ اهتَدى‌ فَانَّما يَهتَدى لِنَفسِهِ‌ ...؛بگو اي مردم حق از طرف پروردگارتان به سراغ شما آمده، هر كس (در پرتو آن) هدايت يابد براي خود هدايت شده....»
۲. «وان اتلُوا القُرءانَ فَمَنِ اهتَدى‌ فَانَّما يَهتَدى لِنَفسِهِ‌ ...؛و اينكه قرآن را تلاوت كنم هر كس هدايت شود براي خود هدايت شده و هر كس گمراه گردد (گناهش به گردن خود اوست) بگو من فقط از انذار كنندگانم. »
۳. «قُل‌ ... وانِ اهتَدَيتُ فَبِما يوحى الَىَّ رَبّى‌ ...؛بگو:... و اگر هدايت يابم به وسيله آنچه پروردگارم به من وحي مي‌كند هدايت مي‌يابم....»
۴. «انّا انزَلنا عَلَيكَ الكِتبَ لِلنّاسِ بِالحَقّ فَمَنِ اهتَدى‌ فَلِنَفسِهِ‌ ...؛ما اين كتاب آسماني را براي مردم به حق بر تو نازل كرديم، هر كس ‌ هدايت را پذيرد به نفع خود او است، و هر كس گمراهي را برگزيند تنها به زيان خود او خواهد بود، و تو مامور اجبار آنها به هدايت نيستي!»

مصاديق هدايت‌يافتگان‌

[ویرایش]
مصادیق هدایت‌یافتگان با توجه به آیات قرآن عبارتند از:

← اصحاب كهف‌


اصحاب کهف، جوانمردانى مؤمن به پروردگار خويش و بهره‌مند از هدايت گسترده الهى:
«نَحنُ نَقُصُّ عَلَيكَ نَبَاهُم بِالحَقّ انَّهُم فِتيَةٌ ءامَنوا بِرَبّهِم وزِدنهُم هُدًى؛ما داستان آنان را بحق براي تو بازگو مي کنيم؛ آنها جواناني بودند که به پروردگارشان ايمان آوردند، و ما بر هدايتشان افزوديم.»

← هدایت به پناهگاه امن


ره‌يابى اصحاب كهف به پناهگاه امن و نجات آنان از ستم حاكم، در پرتو هدايت الهى:
«نَحنُ نَقُصُّ عَلَيكَ نَبَاهُم بِالحَقّ انَّهُم فِتيَةٌ ءامَنوا بِرَبّهِم وزِدنهُم هُدًى ء وتَرَى الشَّمسَ اذا طَلَعَت تَزوَرُ عَن كَهفِهِم ذاتَ اليَمينِ‌ ... ذلِكَ مِن ءايتِ اللَّهِ مَن يَهدِ اللَّهُ فَهُوَ المُهتَدِ ...؛ ما داستان آنان را بحق براي تو بازگو مي کنيم؛ آنها جواناني بودند که به پروردگارشان ايمان آوردند، و ما بر هدايتشان افزوديم.خورشيد را مي‌ديدي كه به هنگام طلوع به ظرف راست (غار) آنها متمايل مي‌گردد، و به هنگام غروب بطرف چپ، و آنها در محل وسيعي از غار قرار داشتند، اين از آيات خدا است، هر كس را خدا هدايت كند هدايت يافته واقعي او است....»

← انبيا

یکی از مصادیق هدایت‌یافتگان انبیاء علیهم‌السلام هستند.

← انفاق‌كنندگان‌


متّقین، از اهل انفاق و مردمانى هدايت‌يافته:
«ذلِكَ الكِتبُ لارَيبَ فيهِ هُدًى لِلمُتَّقين ء الَّذينَ يُؤمِنونَ بِالغَيبِ ويُقيمونَ الصَّلوةَ ومِمّا رَزَقنهُم يُنفِقون ء اولكَ عَلى‌ هُدًى مِن رَبّهِم واولكَ هُمُ المُفلِحون؛اين كتاب با عظمتي است كه شك در آن راه ندارد، و مايه هدايت پرهيزكاران است.(پرهيزكاران) آنها هستند كه به غيب (آنچه از حس پوشيده و پنهان است) ايمان مي‌آورند، و نماز را بر پا مي‌دارند و از تمام نعمتها و مواهبي كه به آنها روزي دادهايم انفاق مي‌كنند.آنان را خداوند هدايت كرده، و آنهارستگارانند.»

← اهل يقين‌


اهل یقین به آخرت، مردمانى هدايت‌يافته:
۱. «والَّذينَ يُؤمِنونَ بِما انزِلَ الَيكَ وما انزِلَ مِن‌ قَبلِكَ وبِالأخِرَةِ هُم يوقِنون ء اولكَ عَلى‌ هُدًى مِن رَبّهِم‌ ...؛آنها به آنچه بر تو نازل شده و آنچه پيش از تو (بر پيامبران پيشين نازل گرديده) ايمان مي‌آورند، و به رستاخيز يقين دارند. آنان را خداوند هدايت كرده....»
۲. «تِلكَ ءايتُ الكِتبِ الحَكيم ء هُدًى ورَحمَةً لِلمُحسِنين ء الَّذينَ يُقيمونَ الصَّلوةَ ويُؤتونَ الزَّكوةَ وهُم بِالأخِرَةِ هُم يوقِنون ء اولكَ عَلى‌ هُدًى مِن رَبّهِم‌ ...؛اين آيات كتاب حكيم است (آياتي پر محتوا و استوار).مايه هدايت و رحمت براي نيكوكاران است.همانها كه نماز را بر پا مي‌دارند، زكات را ادا مي‌كنند، و به آخرت يقين دارند.آنها بر طريق هدايت پروردگارشان هستند....»
۳. «هذا بَصرُ لِلنّاسِ وهُدًى ورَحمَةٌ لِقَومٍ يوقِنون؛اين (قرآن و شريعت آسماني) وسائل بينائي و مايه هدايت و رحمت است براي مردمي كه به آن یقین دارند.»

← بلقيس‌

روش‌های هدایت بلقیس که در قرآن ذکرشده است عبارتند از:

←← هدایت با احضار تخت


استفاده سلیمان علیه‌السلام از احضار تخت بلقيس به صورت خارق‌العاده جهت هدايت وى:
«انّى وجَدتُ امرَاةً تَملِكُهُم واوتِيَت مِن كُلّ شَى‌ءٍ ولَها عَرشٌ عَظيم ء وجَدتُها وقَومَها يَسجُدونَ لِلشَّمسِ مِن دونِ اللَّهِ وزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيطنُ اعملَهُم فَصَدَّهُم عَنِ السَّبيلِ فَهُم لا يَهتَدون ء قالَ الَّذى عِندَهُ عِلمٌ مِنَ الكِتبِ انا ءاتيكَ بِهِ قَبلَ ان يَرتَدَّ الَيكَ‌ ... طَرفُكَ فَلَمّا رَءاهُ مُستَقِرًّا عِندَهُ قالَ هذا مِن فَضلِ رَبّى لِيَبلُوَنى ءَاشكُرُ ام اكفُرُ ومَن شَكَرَ فَانَّما يَشكُرُ لِنَفسِهِ ومَن كَفَرَ فَانَّ رَبّى غَنىٌّ كَريم ء قَالَ نَكّروا لَها عَرشَها نَنظُر اتَهتَدى ام تَكونُ مِنَ الَّذينَ يَهتَدون؛من زني را ديدم كه بر آنها حكومت مي‌كند و همه چيز در اختيار داشت (مخصوصا) تخت عظيمي دارد.(اما) من او و قومش را ديدم كه براي غير خدا - خورشيد - سجده مي‌كنند و شيطان اعمالشان را در نظرشان زينت داده آنها را از راه بازداشته و آنها هدايت نخواهند شد.(اما) كسي كه دانشي از كتاب (آسماني) داشت گفت، من آنرا پيش ‌ از آنكه چشم بر هم زني نزد تو خواهم آورد! و هنگامي كه (سليمان) آنرا نزد خود مستقر ديد گفت اين از فضل پروردگار من است تا مرا آزمايش ‌ كند كه آيا شكر او را بجا مي‌آورم يا كفران مي‌كنم ؟(سليمان) گفت تخت او را برايش ناشناس سازيد به بينم آيا متوجه مي‌شود يا از كساني است كه هدايت نخواهند شد. »
در احتمالى، مقصود از «أتهتدى» هدايت بلقيس به توحید، ایمان و نبوت سلیمان علیه‌السلام به وسيله احضار تخت بلقيس به صورت خارق‌العاده است.

←← هدایت با مشاهده امور خارق‌العاده


هدايت بلقیس، با ديدن كارهاى شگفت‌انگيز از سليمان علیه‌السلام:
«انّى وجَدتُ امرَاةً تَملِكُهُم واوتِيَت مِن كُلّ شَى‌ءٍ ولَها عَرشٌ عَظيم ء وجَدتُها وقَومَها يَسجُدونَ لِلشَّمسِ مِن دونِ اللَّهِ وزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيطنُ اعملَهُم فَصَدَّهُم عَنِ السَّبيلِ فَهُم لا يَهتَدون ء قَالَ نَكّروا لَها عَرشَها نَنظُر اتَهتَدى ام تَكونُ مِنَ الَّذينَ لا يَهتَدون ء فَلَمّا جاءَت قيلَ اهكَذا عَرشُكِ قالَت كَانَّهُ هُوَ واوتينَا العِلمَ مِن قَبلِها وكُنّا مُسلِمين ء قيلَ لَهَا ادخُلِى الصَّرحَ فَلَمّا رَاتهُ حَسِبَتهُ لُجَّةً وكَشَفَت عَن ساقَيها قالَ انَّهُ صَرحٌ مُمَرَّدٌ مِن قَواريرَ قالَت رَبّ انّى ظَلَمتُ نَفسى واسلَمتُ مَعَ سُلَيمنَ لِلَّهِ رَبّ العلَمين؛ من زني را ديدم كه بر آنها حكومت مي‌كند و همه چيز در اختيار داشت (مخصوصا) تخت عظيمي دارد.(اما) من او و قومش را ديدم كه براي غير خدا - خورشيد - سجده مي‌كنند و شيطان اعمالشان را در نظرشان زينت داده آنها را از راه بازداشته و آنها هدايت نخواهند شد.(سليمان) گفت تخت او را برايش ناشناس سازيد به بينم آيا متوجه مي‌شود يا از كساني است كه هدايت نخواهند شد. هنگامي كه او آمد گفته شد آيا تخت تو اينگونه است ؟ (در پاسخ) گفت: گويا خود آن است! و ما پيش از اين هم آگاه بوديم و اسلام آورده بوديم!.به او گفته شد داخل حياط قصر شو، اما هنگامي كه نظر به آن افكند پنداشت نهر آبي است و ساق پاهاي خود را برهنه كرد (تا از آب بگذرد اما سليمان) گفت (اين آب نيست) بلكه قصري است از بلور صاف، (ملكه سبا) گفت پروردگارا! من به خود ستم كردم، و با سليمان براي خداوندي كه پروردگار عالميان است اسلام آوردم. »
در احتمالى، مقصود از «أتهتدى» هدايت بلقيس به توحيد، ايمان و نبوّت سليمان علیه‌السلام به وسيله احضار تخت بلقيس به صورت خارق‌العاده است.

← بنى‌اسرائيل‌

قوم بنی‌اسرائیل از نعمت هدایت الهی بهره‌مند شدند.
[۳۶] به مقاله هدایت بنی اسرائیل (قرآن) رجوع شود.


← پيروان دين ابراهيم‌


پيروان دین ابراهیم از جمله هدايت‌يافتگان:
«... قُل بَل مِلَّةَ ابرهيمَ حَنيفًا وما كانَ مِنَ المُشرِكين ء قولوا ءامَنّا بِاللَّهِ وما انزِلَ الَينا وما انزِلَ الى‌ ابرهيمَ‌ ... ء فَان ءامَنوا بِمِثلِ ما ءامَنتُم بِهِ فَقَدِ اهتَدَوا ...؛...بگو (اين آئينهاي تحريف شده هرگز نمي‌تواند موجب هدايت گردد) بلكه پيروي از آئين خالص ابراهيم كنيد و او هرگز از مشركان نبود.بگوئيد: ما به خدا ايمان آورده‌ ايم، و به آنچه بر ما نازل شده، و آنچه بر ابراهيم نازل گرديد.. اگر آنها نيز به آنچه شما ايمان آورده‌ ايد، ايمان بياورند هدايت يافته‌ اند....»

← پيروان حضرت محمّد


پيروان پیامبر، مشمول هدايت و ره يافتن به راه درست:
«ولَو انّا اهلَكنهُم بِعَذابٍ مِن قَبلِهِ لَقالوا رَبَّنا لَولا ارسَلتَ الَينا رَسولًا فَنَتَّبِعَ ءايتِكَ مِن قَبلِ ان نَذِلَّ ونَخزى‌ ء قُل كُلٌّ مُتَرَبّصٌ فَتَرَبَّصوا فَسَتَعلَمونَ مَن اصحبُ الصّرطِ السَّوِىّ ومَنِ اهتَدى‌؛ و اگر ما آنها را قبل از آن (قبل از نزول قرآن) با عذابي هلاك ميكرديم (در قيامت) ميگفتند پروردگارا چرا براي ما پيامبري نفرستادي تا از آيات تو پيروي كنيم پيش از آنكه ذليل و رسوا شويم. بگو همه (ما و شما) در انتظاريم (ما در انتظار وعده پيروزي بر شما هستيم و شما در انتظار شكست ما) حال چنين است انتظار بكشيد اما به زودي ميدانيد چه كسي از اصحاب صراط مستقيم است و چه كسي هدايت يافته است.»

← جن‌

جنیان نیز مانند انسان‌ها از نعمت هدایت برخوردار هستند.
[۴۰] به مقاله هدایت جن (قرآن) رجوع شود.


← راسخان در علم‌


راسخان در علم، انسانهايى هدايت يافته و مؤمن به آیات محکم و متشابه قرآن:
«هُوَ الَّذِى انزَلَ عَلَيكَ الكِتبَ مِنهُ ءايتٌ مُحكَمتٌ هُنَّ امُّ الكِتبِ واخَرُ مُتَشبِهتٌ‌ ... وما يَعلَمُ تَأويلَهُ الَّا اللَّهُ والرّ سِخونَ فِى العِلمِ يَقولونَ ءامَنّا بِهِ كُلٌّ مِن عِندِ رَبّنا وما يَذَّكَّرُ الّا اولوا الالبب ء رَبَّنا لا تُزِغ قُلوبَنا بَعدَ اذ هَدَيتَنا ...؛ او كسي است كه اين كتاب (آسماني) را بر تو نازل كرد، كه قسمتي از آن، آيات «محكم» (صريح و روشن) است، كه اساس اين كتاب مي‌باشد؛ (و هر گونه پيچيدگي در آيات ديگر، با مراجعه به اينها، بر طرف مي‌گردد). و قسمتي از آن، «متشابه» است ( آياتي كه به خاطر بالا بودن سطح مطلب و جهات ديگر، در نگاه اول، احتمالات مختلفي در آن مي‌رود؛ ولي با توجه به آيات محكم، تفسير آنها آشكار مي‌گردد)... در حالي كه تفسير آنها را، جز خدا و راسخان در علم، نمي‌دانند. (آنها كه به دنبال فهم و درك اسرار همه آيات قرآن در پرتو علم و دانش الهي) مي‌گويند: «ما به همه آن ايمان آورديم، همه از طرف پروردگار ماست.» و جز صاحبان عقل، متذكر نمي‌شوند (و اين حقيقت را درك نمي‌كنند). (راسخان در علم، مي‌گويند:) پروردگارا! دلهايمان را، بعد از آنكه ما را هدايت كردي، (از راه حق) منحرف مگردان!....»

← زكات دهندگان‌


زکات دهندگان، مردمانى هدايت يافته:
۱. «الَّذينَ يُؤمِنونَ بِالغَيبِ ويُقيمونَ الصَّلوةَ ومِمّا رَزَقنهُم يُنفِقون ء اولكَ عَلى‌ هُدًى مِن رَبّهِم واولكَ هُمُ المُفلِحون؛ (پرهيزكاران) آنها هستند كه به غيب (آنچه از حس پوشيده و پنهان است) ايمان مي‌آورند، و نماز را بر پا مي‌دارند و از تمام نعمتها و مواهبي كه به آنها روزي دادهايم انفاق مي‌كنند.آنان را خداوند هدايت كرده، و آنهارستگارانند.»
۲. «تِلكَ ءايتُ الكِتبِ الحَكيم ء هُدًى ورَحمَةً لِلمُحسِنين ء الَّذينَ يُقيمونَ الصَّلوةَ ويُؤتونَ الزَّكوةَ وهُم بِالأخِرَةِ هُم يوقِنون ء اولكَ عَلى‌ هُدًى مِن رَبّهِم واولكَ هُمُ المُفلِحون؛اين آيات كتاب حكيم است (آياتي پر محتوا و استوار).مايه هدايت و رحمت براي نيكوكاران است.همانها كه نماز را بر پا مي‌دارند، زكات را ادا مي‌كنند، و به آخرت يقين دارند.آنها بر طريق هدايت پروردگارشان هستند، و آنهايند رستگاران»

← شهيدان‌


••• شهیدان راه خدا، بهره‌مند از هدايت الهى:
«ولَهَدَينهُم صِرطًا مُستَقيما ء ومَن يُطِعِ اللَّهَ والرَّسولَ فَاولكَ مَعَ الَّذينَ انعَمَ اللَّهُ عَلَيهِم مِنَ النَّبِيّينَ والصّدّيقِينَ والشُّهَداءِ والصلِحينَ وحَسُنَ اولكَ رَفيقا؛ و آنها را به راه راست، هدايت مي‌كرديم.و كسي كه خدا و پيامبر را اطاعت كند، (در روز رستاخيز،) همنشين كساني خواهد بود كه خدا نعمت خود را بر آنها تمام كرده؛ از پيامبران و صديقان و شهداء و صالحان، و آنها رفيقهاي خوبي هستند!» مراد از «شهداء» كشته شدگان در راه اعلاى كلمه خدا است.

••• شهيدان راه خدا، از ره‌يافتگان به سوى بهشت و ثواب الهى:
«... والَّذينَ قُتِلوا فى سَبيلِ اللَّهِ فَلَن يُضِلَّ اعملَهُم ء سَيَهديهِم ويُصلِحُ بالَهُم؛ ... و كساني كه در راه خدا كشته شدند خداوند هرگز اعمالشان را نابود نمي‌كند.به زودي آنها را هدايت مي‌كند و كار آنها را اصلاح مي‌كند.»

← صابران‌


صابران بر مصيبتها، از جمله هدايت يافتگان:
«... وبَشّرِ الصبِرين ء الَّذينَ اذا اصبَتهُم مُصيبَةٌ ... ء ... واولكَ هُمُ المُهتَدون؛... و بشارت ده به استقامت كنندگان!آنها كه هر گاه مصيبتي به آنها رسد ... و آنها هستند هدايت يافتگان.»

← صالحان‌


صالحان، رهروان صراط مستقیم و برخوردار از هدايت خاص:
«ولَهَدَينهُم صِرطًا مُستَقيما ء ومَن يُطِعِ اللَّهَ والرَّسولَ فَاولكَ مَعَ الَّذينَ انعَمَ اللَّهُ عَلَيهِم مِنَ‌ ... والصلِحينَ‌ ...؛ و آنها را به راه راست، هدايت مي‌كرديم.و كسي كه خدا و پيامبر را اطاعت كند، (در روز رستاخيز،) همنشين كساني خواهد بود كه خدا نعمت خود را بر آنها تمام كرده؛ از ... و صالحان....»

← صدّيقان‌


صدّیقان، رهروان صراط مستقيم و برخوردار از هدايت خاص:
«ولَهَدَينهُم صِرطًا مُستَقيما ء ومَن يُطِعِ اللَّهَ والرَّسولَ فَاولكَ مَعَ الَّذينَ انعَمَ اللَّهُ عَلَيهِم مِنَ‌ ... والصّدّيقِينَ‌ ...؛ و آنها را به راه راست، هدايت مي‌كرديم.و كسي كه خدا و پيامبر را اطاعت كند، (در روز رستاخيز،) همنشين كساني خواهد بود كه خدا نعمت خود را بر آنها تمام كرده؛ از ... و صديقان ....»

← گواهان‌


گواهان اعمال، رهروان صراط مستقيم و برخوردار از هدايت خاص:
«ولَهَدَينهُم صِرطًا مُستَقيما ء ومَن يُطِعِ اللَّهَ‌ والرَّسولَ فَاولكَ مَعَ الَّذينَ انعَمَ اللَّهُ عَلَيهِم مِنَ النَّبِيّينَ والصّدّيقِينَ والشُّهَداءِ والصلِحينَ وحَسُنَ اولكَ رَفيقا؛ و آنها را به راه راست، هدايت مي‌كرديم.و كسي كه خدا و پيامبر را اطاعت كند، (در روز رستاخيز،) همنشين كساني خواهد بود كه خدا نعمت خود را بر آنها تمام كرده؛ از پيامبران و صديقان و شهداء و صالحان، و آنها رفيقهاي خوبي هستند!»
مراد از «فاولئك مع الذين انعم اللَّه عليهم» اصحاب صراط مستقيم -و ره‌يافتگان هدايت است‌- و «شهداء» از آن، شاهدان اعمال هستند.

← متقين‌


متقین، مردمى هدايت يافته و پندپذير:
۱. «ذلِكَ الكِتبُ لارَيبَ فيهِ هُدًى لِلمُتَّقين ء اولكَ عَلى‌ هُدًى مِن رَبّهِم‌ ...؛اين كتاب با عظمتي است كه شك در آن راه ندارد، و مايه هدايت پرهيزكاران است.آنان را خداوند هدايت كرده....»
۲. «يايُّهَا الَّذينَ ءامَنوا اتَّقوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ‌ ... ء واعتَصِموا بِحَبلِ اللَّهِ جَميعًا ... كَذلِكَ يُبَيّنُ اللَّهُ لَكُم ءايتِهِ لَعَلَّكُم تَهتَدون؛ اي كساني كه ايمان آورده‌ ايد! آنچنان كه حق تقوي و پرهيزكاري است... و همگي به ريسمان خدا ( قرآن و اسلام و هر گونه وسيله ارتباط ديگر) چنگ زنيد ... اين چنين، خداوند آيات خود را براي شما آشكار مي‌سازد، شايد هدايت شويد.»
۳. «هذا بَيانٌ لِلنّاسِ وهُدًى ومَوعِظَةٌ لِلمُتَّقين؛اين بياني است براي عموم مردم؛ و هدايت و اندرزي است براي پرهيزكاران! »
۴. «وقَفَّينا عَلى‌ ءاثرِهِم بِعيسَى ابنِ مَريَمَ‌ ...وءاتَينهُ الانجيلَ فيهِ هُدىً ونورٌ ... وهُدىً ومَوعِظَةً لِلمُتَّقين؛و به دنبال آنها (يعني پيامبران پيشين) عيسي بن مريم را قرار داديم... وانجيل را به او داديم كه در آن هدايت و نور بود ... و هدايت و موعظه براي پرهيزكاران بود.»
۵. «ذلِكَ ادنى‌ ان يَأتوا بِالشَّهدَةِ عَلى‌ وجهِها او يَخافوا ان تُرَدَّ ايمنٌ بَعدَ ايمنِهِم واتَّقُوا اللَّهَ واسمَعوا واللَّهُ لا يَهدِى القَومَ الفسِقين؛اين كار بيشتر سبب مي‌شود كه به حق گواهي دهند (و از خدا بترسند) و يا (از مردم) بترسند كه (دروغشان فاش گردد و) سوگندهائي جاي سوگندهاي آنها را بگيرد، و از (مخالفت) خدا بپرهيزيد و گوش ‌ فرا دهيد و خداوند جمعيت فاسقان را هدايت نميكند.»

← مجاهدان‌


مجاهدان راه خدا، مشمول هدايت الهى:
«والَّذينَ جهَدوا فينا لَنَهدِيَنَّهُم سُبُلَنا وانَّ اللَّهَ لَمَعَ المُحسِنين؛و آنها كه در راه ما (با خلوص نيت) جهاد كنند قطعا هدايتشان خواهيم كرد و خدا با نيكوكاران است.»

← محسنان‌


هدايت ويژه الهى و پاداش او، شامل حال محسنان:
۱. «... كُلًّا هَدَينا ونوحًا هَدَينا مِن قَبلُ‌ ... وكَذلِكَ نَجزِى المُحسِنين ء ومِن ءاباهِم وذُرّيتِهِم واخونِهِم واجتَبَينهُم وهَدَينهُم الى‌ صِرطٍ مُستَقيم ء ذلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهدى بِهِ مَن يَشاءُ مِن عِبادِهِ‌ ...؛... و هر كدام را هدايت كرديم و نوح را (نيز) قبلا هدايت نموديم ... و اينچنين نيكوكاران را پاداش مي‌دهيم.و از پدران آنها و فرزندان آنها و برادران آنها افرادي را برگزيديم و هدايت به راه راست نموديم.اين هدايت خدا است كه هر كس از بندگان خود را بخواهد با آن راهنمائي ميكند....»
۲. «... لِتُكَبّروا اللَّهَ عَلى‌ ما هَدكُم وبَشّرِ المُحسِنين؛... تا خدا را به خاطر هدايتتان بزرگ بشمريد و بشارت ده نيكوكاران را.»

←← هدایت به وسیله قرآن


محسنان و نیکوکاران، از جمله هدايت يافتگان به وسيله قرآن:
«تِلكَ ءايتُ الكِتبِ الحَكيم ء هُدًى ورَحمَةً لِلمُحسِنين ء اولكَ عَلى‌ هُدًى مِن رَبّهِم‌ ...؛اين آيات كتاب حكيم است (آياتي پر محتوا و استوار).مايه هدايت و رحمت براي نيكوكاران است.آنها بر طريق هدايت پروردگارشان هستند....»

← مدعيان هدايتگرى‌


فرعون، مدعى هدايتگرى به راه رشد و کمال:
«... قالَ فِرعَونُ ما اريكُم الّا ما ارى‌ وما اهديكُم الّا سَبيلَ الرَّشاد؛... فرعون گفت: من جز آنچه را معتقدم به شما ارائه نمي‌دهم، و شما را جز به طريق حق و پیروزی دعوت نمي‌كنم (دستور همان قتل موسي است). »

← مردان خدا


مردان الهى و عابد، بهره‌مند از هدايت خاص الهى:
«اللَّهُ نورُ السَّموتِ والارضِ مَثَلُ نورِهِ كَمِشكوةٍ فيها مِصباحٌ‌ ... يَهدِى اللَّهُ لِنورِهِ مَن يَشاءُ ... ء فى بُيوتٍ اذِنَ اللَّهُ ان تُرفَعَ ويُذكَرَ فيهَا اسمُهُ يُسَبّحُ لَهُ فيها بِالغُدُوّ والاصال ء رِجالٌ لا تُلهيهِم تِجرَةٌ ولا بَيعٌ عَن ذِكرِ اللَّهِ واقامِ الصَّلوةِ وايتاءِ الزَّكوةِ ...؛خداوند نور آسمانها و زمین است، مثل نور خداوند همانند چراغداني است كه در آن چراغي (پر فروغ) باشد... و خدا هر كس را بخواهد به نور خود هدايت مي‌كند... (اين چراغ پر فروغ) در خانه‌ هائي قرار دارد كه خداوند اذن فرموده ديوارهاي آن را بالا برند (تا از دستبرد شیاطین و هوسبازان در امان باشد) خانه‌ هائي كه نام خدا در آن برده شود و صبح و شام در آن تسبيح گويند. مرداني كه نه تجارت و نه معامله، آنها را از ياد خدا و بر پا داشتن نماز و اداي زکات غافل نمي‌كند....»
بر اين اساس است كه «فى بيوت» و «رجال» متعلق و مرتبط به قبل خود باشد.

← حضرت مريم


مریم علیهاالسلام مشمول هدايت الهى:
«واذكُر فِى الكِتبِ مَريَمَ اذِ انتَبَذَت مِن اهلِها مَكانًا شَرقيّا ء اولكَ الَّذينَ انعَمَ اللَّهُ عَلَيهِم مِنَ النَّبيّينَ مِن ذُرّيَّةِ ءادَمَ‌ ... ومِمَّن هَدَينا واجتَبَينا ...؛ در اين كتاب (آسماني قرآن) از مريم ياد آر، آن هنگام كه از خانواده اش جدا شد و در ناحيه شرقي قرار گرفت.آنها پيامبراني بودند كه خداوند مشمول نعمتشان قرار داده بود، از فرزندان آدم... هدايت كرديم و برگزيديم....»

←← نشانه هدایت‌یافتگی حضرت مریم


سجده و خضوع مريم عليهاالسلام در پيشگاه خدا، نشانه هدايت يافتگى او از جانب خداوند:
«واذكُر فِى الكِتبِ مَريَمَ اذِ انتَبَذَت مِن اهلِها مَكانًا شَرقيّا ء اولكَ الَّذينَ انعَمَ اللَّهُ عَلَيهِم مِنَ النَّبيّينَ مِن ذُرّيَّةِ ءادَمَ ومِمَّن حَمَلنا مَعَ نوحٍ ومِن ذُرّيَّةِ ابرهيمَ واسرءيلَ ومِمَّن هَدَينا واجتَبَينا اذا تُتلى‌ عَلَيهِم ءايتُ الرَّحمنِ خَرّوا سُجَّدًا وبُكيّا؛ در اين كتاب (آسماني قرآن) از مريم ياد آر، آن هنگام كه از خانواده اش جدا شد و در ناحيه شرقي قرار گرفت.آنها پيامبراني بودند كه خداوند مشمول نعمتشان قرار داده بود، از فرزندان آدم و از كساني كه با نوح بر كشتي سوار كرديم، از فرزندان ابراهیم و اسرائیل و از كسانى كه -آنان را- هدايت نموديم و برگزيديم، آنها كساني بودند كه وقتي آيات خداوند رحمان بر آنان خوانده مي‌شد به خاك مي‌افتادند و سجده مي‌كردند، در حالي كه گريان بودند.»

← مسلمانان‌

مسلمانان از مصادیق هدایت‌یافتگان هستند.
[۸۰] به مقاله هدایت مسلمانان (قرآن) رجوع شود.


← مؤمنان‌

مؤمنان به خدا و کتب آسمانی مشمول هدایت الهی می‌شوند.
[۸۱] به مقاله هدایت مؤمنان (قرآن) رجوع شود.


← نسل ابراهيم‌


گروهى از نسل ابراهيم، انسانهايى هدايت يافته:
۱. «وتِلكَ حُجَّتُنا ءاتَينها ابرهيمَ عَلى‌ قَومِهِ‌ ... ء ووهَبنا لَهُ اسحقَ ويَعقوبَ كُلًّا هَدَينا ونوحًا هَدَينا مِن قَبلُ ومِن ذُرّيَّتِهِ داوودَ وسُلَيمنَ وايّوبَ ويوسُفَ وموسى‌ وهرونَ وكَذلِكَ نَجزِى المُحسِنين ء ومِن ءاباهِم وذُرّيتِهِم واخونِهِم واجتَبَينهُم وهَدَينهُم الى‌ صِرطٍ مُستَقيم ء ذلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهدى بِهِ مَن يَشاءُ مِن عِبادِهِ‌ ...؛اينها دلايل ما بود كه به ابراهيم در برابر قومش داديم ... و اسحاق و يعقوب را به او (ابراهيم) بخشيديم و هر كدام را هدايت كرديم و نوح را (نيز) قبلا هدايت نموديم و از فرزندان او داود و سليمان و ايوب و يوسف و موسي و هارون را (هدايت كرديم) و اينچنين نيكوكاران را پاداش مي‌دهيم.و از پدران آنها و فرزندان آنها و برادران آنها افرادي را برگزيديم و هدايت به راه راست نموديم.اين هدايت خدا است كه هر كس از بندگان خود را بخواهد با آن راهنمائي ميكند....»
۲. «واذ قالَ ابرهيمُ لِابيهِ وقَومِهِ انَّنى بَراءٌ مِمّا تَعبُدون ء الَّا الَّذى فَطَرَنى فَانَّهُ سَيَهدين ء وجَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً فى عَقِبِهِ لَعَلَّهُم يَرجِعون؛» مقصود از «عقبه» نسل و ذریّه ابراهیم علیه‌السلام است.
۳. «ولَقَد ارسَلنا نوحًا وابرهيمَ وجَعَلنا فى ذُرّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ والكِتبَ فَمِنهُم مُهتَدٍ ...؛»

← نسل مؤمن نوح‌


گروهى از نسل نوح، انسانهايى هدايت يافته:
۱. «ووهَبنا لَهُ اسحقَ ويَعقوبَ كُلًّا هَدَينا ونوحًا هَدَينا مِن قَبلُ ومِن ذُرّيَّتِهِ داوودَ وسُلَيمنَ وايّوبَ ويوسُفَ وموسى‌ وهرونَ وكَذلِكَ‌ نَجزِى المُحسِنين ء ذلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهدى بِهِ مَن يَشاءُ مِن عِبادِهِ ولَو اشرَكوا لَحَبِطَ عُنهُم ما كانوا يَعمَلون ء اولكَ الَّذينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدهُمُ اقتَدِهُ قُل لا اسَلُكُم عَلَيهِ اجرًا ان هُوَ الّا ذِكرى‌ لِلعلَمين؛و اسحاق و يعقوب را به او (ابراهيم) بخشيديم و هر كدام را هدايت كرديم و نوح را (نيز) قبلا هدايت نموديم و از فرزندان او داود و سليمان و ايوب و يوسف و موسي و هارون را (هدايت كرديم) و اينچنين نيكوكاران را پاداش مي‌دهيم.اين هدايت خدا است كه هر كس از بندگان خود را بخواهد با آن راهنمائي ميكند، و اگر آنها مشرك شوند آنچه را عمل مي‌كردند نابود ميگردد.آنها كساني هستند كه خداوند هدايتشان كرده پس به هدايت آنان اقتدا كن (و) بگو در برابر اين (رسالت و تبليغ) پاداشي از شما نمي‌طلبم. اين رسالت چيزي جز يك يادآوري براي جهانيان نيست (و آگاه ساختن و بيدار كردن وظيفه من است و در برابر انجام وظيفه مزد معني ندارد).» بنابر قولى، مراد از «من ذريته» نسل نوح است.
۲. «ولَقَد ارسَلنا نوحًا وابرهيمَ وجَعَلنا فى ذُرّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ والكِتبَ فَمِنهُم مُهتَدٍ ...؛»

← نعمت داده شدگان‌


نعمت داده شدگان از جانب خداوند، بهره‌مند از هدايت ويژه الهى:
۱. «اهدِنَا الصِّرطَ المُستَقيم ء صِرطَ الَّذينَ انعَمتَ عَلَيهِم غَيرِ المَغضوبِ عَلَيهِم ولَا الضّالّين؛ »
۲. «اولكَ الَّذينَ انعَمَ اللَّهُ عَلَيهِم مِنَ النَّبيّينَ مِن ذُرّيَّةِ ءادَمَ ومِمَّن حَمَلنا مَعَ نوحٍ ومِن ذُرّيَّةِ ابرهيمَ واسرءيلَ ومِمَّن هَدَينا واجتَبَينا اذا تُتلى‌ عَلَيهِم ءايتُ الرَّحمنِ خَرّوا سُجَّدًا وبُكيّا؛آنان كسانى از پيامبران بودند كه خداوند بر ايشان نعمت ارزانى داشت از فرزندان آدم بودند و از كسانى كه همراه نوح -بر كشتى- سوار كرديم و از فرزندان ابراهيم و اسرائيل و از كسانى كه -آنان را- هدايت نموديم و برگزيديم -و- هر گاه آيات -خداى- رحمان بر ايشان خوانده مى ‌شد سجده‌ كنان و گريان به خاك مى‌ افتادند »

← نماز گزاران‌


نمازگزاران، از جمله هدايت يافتگان:
۱. «الَّذينَ يُؤمِنونَ بِالغَيبِ ويُقيمونَ الصَّلوةَ ... ء اولكَ عَلى‌ هُدًى مِن رَبّهِم‌ ...؛ (پرهيزكاران) آنها هستند كه به غیب (آنچه از حس پوشيده و پنهان است) ايمان مي‌آورند، و نماز را بر پا مي‌دارند ... آنان را خداوند هدايت كرده....»
۲. «تِلكَ ءايتُ الكِتبِ الحَكيم ء هُدًى ورَحمَةً لِلمُحسِنين ء الَّذينَ يُقيمونَ الصَّلوةَ ... ء اولكَ عَلى‌ هُدًى مِن رَبّهِم‌ ...؛اين آيات كتاب حكيم است (آياتي پر محتوا و استوار).مايه هدايت و رحمت براي نيكوكاران است.همانها كه نماز را بر پا مي‌دارند... آنها بر طريق هدايت پروردگارشان هستند....»
۳. «عَبدًا اذا صَلّى‌ ء ارَءَيتَ ان كانَ عَلَى الهُدى‌؛ بنده‌ اي را به هنگامي كه نماز مي‌خواند (آيا مستحق عذاب الهي نيست)؟به من خبر ده اگر اين بنده بر طريق هدايت باشد.»

پانویس

[ویرایش]
 
۱. انعام/سوره۶، آیه۱۱۷.    
۲. قصص/سوره۲۸، آیه۵۶.    
۳. قلم/سوره۶۸، آیه۷.    
۴. نجم/سوره۵۳، آیه۳۰.    
۵. طه/سوره۲۰، آیه۸۲.    
۶. اعراف/سوره۷، آیه۱۷۸.    
۷. بقره/سوره۲، آیه۱۴۳.    
۸. مائده/سوره۵، آیه۱۰۵.    
۹. زمر/سوره۳۹، آیه۳۷.    
۱۰. یونس/سوره۱۰، آیه۱۰۸.    
۱۱. نمل/سوره۲۷، آیه۹۲.    
۱۲. سبأ/سوره۳۴، آیه۵۰.    
۱۳. زمر/سوره۳۹، آیه۴۱.    
۱۴. کهف/سوره۱۸، آیه۱۳.    
۱۵. کهف/سوره۱۸، آیه۱۳.    
۱۶. کهف/سوره۱۸، آیه۱۷.    
۱۷. به مقاله هدایت‌یافتگی انبیاء (قرآن) رجوع شود.
۱۸. بقره/سوره۲، آیه۲.    
۱۹. بقره/سوره۲، آیه۳.    
۲۰. بقره/سوره۲، آیه۵.    
۲۱. بقره/سوره۲، آیه۴.    
۲۲. بقره/سوره۲، آیه۵.    
۲۳. لقمان/سوره۳۱، آیات۲-۵.    
۲۴. جاثیه/سوره۴۵، آیه۲۰.    
۲۵. نمل/سوره۲۷، آیه۲۳.    
۲۶. نمل/سوره۲۷، آیه۲۴.    
۲۷. نمل/سوره۲۷، آیه۴۰.    
۲۸. نمل/سوره۲۷، آیه۴۱.    
۲۹. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۷، ص ۳۵۰.    
۳۰. نمل/سوره۲۷، آیه۲۳.    
۳۱. نمل/سوره۲۷، آیه۲۴.    
۳۲. نمل/سوره۲۷، آیه۴۱.    
۳۳. نمل/سوره۲۷، آیه۴۲.    
۳۴. نمل/سوره۲۷، آیه۴۴.    
۳۵. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۷، ص ۳۵۰.    
۳۶. به مقاله هدایت بنی اسرائیل (قرآن) رجوع شود.
۳۷. بقره/سوره۲، آیات۱۳۵-۱۳۷.    
۳۸. طه/سوره۲۰، آیه۱۳۴.    
۳۹. طه/سوره۲۰، آیه۱۳۵.    
۴۰. به مقاله هدایت جن (قرآن) رجوع شود.
۴۱. آل‌عمران/سوره۳، آیه۷.    
۴۲. آل‌عمران/سوره۳، آیه۸.    
۴۳. بقره/سوره۲، آیه۳.    
۴۴. بقره/سوره۲، آیه۵.    
۴۵. لقمان/سوره۳۱، آیات۲-۵.    
۴۶. نساء/سوره۴، آیه۶۸.    
۴۷. نساء/سوره۴، آیه۶۹.    
۴۸. ابن عاشور، طاهر بن محمد، تفسیر التحریر و التنویر، ج ۵، ص ۱۱۶.    
۴۹. محمّد/سوره۴۷، آیه۴.    
۵۰. محمّد/سوره۴۷، آیه۵.    
۵۱. بقره/سوره۲، آیات۱۵۵-۱۵۷.    
۵۲. نساء/سوره۴، آیه۶۸.    
۵۳. نساء/سوره۴، آیه۶۹.    
۵۴. نساء/سوره۴، آیه۶۸.    
۵۵. نساء/سوره۴، آیه۶۹.    
۵۶. نساء/سوره۴، آیه۶۸.    
۵۷. نساء/سوره۴، آیه۶۹.    
۵۸. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۴، ص ۴۰۷.    
۵۹. بقره/سوره۲، آیه۲.    
۶۰. بقره/سوره۲، آیه۵.    
۶۱. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۰۲.    
۶۲. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۰۳.    
۶۳. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۳۸.    
۶۴. مائده/سوره۵، آیه۴۶.    
۶۵. مائده/سوره۵، آیه۱۰۸.    
۶۶. عنکبوت/سوره۲۹، آیه۶۹.    
۶۷. انعام/سوره۶، آیه۸۴.    
۶۸. انعام/سوره۶، آیه۸۷.    
۶۹. انعام/سوره۶، آیه۸۸.    
۷۰. حجّ/سوره۲۲، آیه۳۷.    
۷۱. لقمان/سوره۳۱، آیه۲.    
۷۲. لقمان/سوره۳۱، آیه۳.    
۷۳. لقمان/سوره۳۱، آیه۵.    
۷۴. غافر/سوره۴۰، آیه۲۹.    
۷۵. نور/سوره۲۴، آیات۳۵-۳۷.    
۷۶. مریم/سوره۱۹، آیه۱۶.    
۷۷. مریم/سوره۱۹، آیه۵۸.    
۷۸. مریم/سوره۱۹، آیه۱۶.    
۷۹. مریم/سوره۱۹، آیه۵۸.    
۸۰. به مقاله هدایت مسلمانان (قرآن) رجوع شود.
۸۱. به مقاله هدایت مؤمنان (قرآن) رجوع شود.
۸۲. انعام/سوره۶، آیه۸۳.    
۸۳. انعام/سوره۶، آیه۸۴.    
۸۴. انعام/سوره۶، آیه۸۷.    
۸۵. انعام/سوره۶، آیه۸۸.    
۸۶. زخرف/سوره۴۳، آیات۲۶-۲۸.    
۸۷. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۹، ص ۶۹.    
۸۸. حدید/سوره۵۷، آیه۲۶.    
۸۹. انعام/سوره۶، آیه۸۴.    
۹۰. انعام/سوره۶، آیه۸۸.    
۹۱. انعام/سوره۶، آیه۹۰.    
۹۲. فخررازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۵۲.    
۹۳. حدید/سوره۵۷، آیه۲۶.    
۹۴. حمد/سوره۱، آیه۶.    
۹۵. حمد/سوره۱، آیه۷.    
۹۶. مریم/سوره۱۹، آیه۵۸.    
۹۷. بقره/سوره۲، آیه۳.    
۹۸. بقره/سوره۲، آیه۵.    
۹۹. لقمان/سوره۳۱، آیات۲-۵.    
۱۰۰. علق/سوره۹۶، آیه۱۰.    
۱۰۱. علق/سوره۹۶، آیه۱۱.    


منبع

[ویرایش]
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۳۳، ص۱۰۶، برگرفته از مقاله «هدایت‌یافتگان».    


رده‌های این صفحه : موضوعات قرآنی | هدایت و ضلالت




جعبه ابزار