کتیبه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کتیبه در دو معنا استعمال شده است.
۱. کتیبه به تخته سنگ، کاشیکاری یا سطح دیگری گفته می‌شود که معمولاً واقعه‌ای تاریخی بر روی آن کنده‌کاری یا نوشته شده باشد. معمولاً کتیبه به‌نوشته‌ای اطلاق می‌شود که بر روی سنگ، در حاشیه سردر ساختمان‌ها؛ یا گوشه‌های پارچه‌های خاص نظیر پرده، سفره، و بیرق؛ و یا بر صفحه‌های کتاب نگارش می‌یابد.
[۱] لغت‌نامه دهخدا، ج۱۱، ذیل «کتیبه».

۲. کَتیبَه که جمع آن کتایب است، به معنای گروهی از لشگر آمده است.


معنای اصطلاحی کتیبه

[ویرایش]

در اصطلاح امروز، معادل گردان می‏باشد.
[۲] فرهنگ جامع نوین.


کتیبه درکلام حضرت علی

[ویرایش]

در جریان جنگ جمل این گونه نقل شده است:
«وَ لَمَّا عادَ رُسُلُ امیرِالْمُؤْمِنینَ (علیه السلام) مِنْ طَلْحَةَ وَ الزُّبَیْرِ وَ عائِشَةَ بِاصْرارِهِمْ عَلی خِلافِهِ وَ اقامَتِهِمْ عَلی‏ نَکْثِ بَیْعَتِهِ... کَتَّبَ الْکَتائِبْ وَ رَتَّبَ الْعَساکِرْ»
[۳] الحمل، ص ۳۱۹.

هنگامی که فرستاده‏های امیرمؤمنان حضرت علی علیه‏السلام به سوی طلحه و زبیر و عایشه، بازگشتند و گزارش دادند که ایشان بر مخالفت خود با آن حضرت و نقض بیعت اصرار دارند، حضرت علی علیه‏السلام گردانها را مرتب کرد و لشگرها را بیاراست.
همچنین در جریان جنگ صفین می‏خوانیم:
«وَ باتَ عَلی‏ علیه‏السَّلام تِلْکَ اللَّیلة کُلّها یُعبَّی النَّاسَ وَ یُکَتِّبُ الْکَتائِب»
[۴] وقعه صفین، ص ۲۰۳.
حضرت علی علیه‏السلام شب را به صبح رسانید، (شب اول ماه صفر که جنگ صفین در آن ماه آغاز شد) در حالی که مردم را آماده جنگ و گردانهای جنگی را مهیّاکرده بود.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. لغت‌نامه دهخدا، ج۱۱، ذیل «کتیبه».
۲. فرهنگ جامع نوین.
۳. الحمل، ص ۳۱۹.
۴. وقعه صفین، ص ۲۰۳.


منبع

[ویرایش]

جمعی از نویسندگان، پژوهشکده تحقیقات اسلامی، اصطلاحات نظامی در فقه اسلامی، ص۱۰۵.



جعبه ابزار