• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ابویعقوب اسحاق بن سلیمان هاشمی عباسی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ابویعقوب اسحاق بن سلیمان هاشمی عباسی (زنده در ۱۷۹ هـ)، فردی بانفوذ و صاحب منصب و از جانب خلفای عباسی امارت و حکومت برخی از سرزمین‌های اسلامی از جمله مدینه، بصره، مصر، هند، مکران و حمص را بر عهده داشته است.



به نوشته خطیب بغدادی، ابویعقوب اسحاق بن سلیمان بن علی بن عبداللّه بن عباس‌ هاشمی عباسی، از افراد ذی نفوذ و صاحب منصب بود و مدتی از جانب خلفای عباسی امارت و حکومت برخی از سرزمین‌های اسلامی را بر عهده داشت از جمله طبری در تاریخ خود به امارت و زمامداری وی از جانب‌ هارون الرشید (خلافت ۱۷۰-۱۹۳ هـ) و محمد امین (خلافت ۱۹۳-۱۹۸ هـ) بر مدینه، بصره، مصر، هند، مکران و حمص اشاره کرده و خطیب بغدادی نیز او را حاکم ارمنستان در زمان امین دانسته است.
اتابکی می‌نویسد: ولایت‌ هاشمی بر مصر یک سال و‌ اندی بیشتر دوام نیاورد و چون به افزودن مالیات و خراج از زارعان و کشاورزان اقدام کرد، با مخالفت سخت و فراگیر آنان روبه‌رو شد و حتی به جنگ و درگیری منجر گردید و عده‌ای نیز به قتل رسیدند. هنگامی که گزارش این ماجرا به‌ هارون رسید، بر وی گران آمد و بلافاصله اسحاق را از امارت برکنار، و هرثمة بن اعین را به جای وی برگزید. این واقعه به سال ۱۷۸ هـ رخ داد.
علاوه بر عرصه سیاسی و زمامداری، از گزارش ابن‌ندیم استفاده می‌شود که وی سرپرستی گروهی از مترجمان را بر عهده داشته که منکه هندی از آن جمله است و کتاب اسماء عقاقیر الهند را برای اسحاق تفسیر و تشریح کرده است.


اسحاق بن سلیمان، دارای تالیفی به نام التاریخ و السیر بود.
[۱۰] مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۱، ص۱۵.
به نوشته سزگین، این کتاب یکی از مصادر اصلی کتاب بغداد تالیف احمد بن ابی‌طاهر طیفور (م ۲۸۰ هـ) بوده است.
[۱۱] سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۱۳۶.



تاریخ دقیق وفات اسحاق بن سلیمان معلوم نیست، اما بر پایه گزارش ابن‌سعد، در سال ۱۷۹ هـ در قید حیات بوده و بر جنازه حماد بن زید بن درهم نماز خوانده است.


برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه شود.


۱. خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۳۴۰.    
۲. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۸، ص۲۳۹.    
۳. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۸، ص۲۵۵.    
۴. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۸، ص۳۴۷.    
۵. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۸، ص۳۷۴.    
۶. خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۳۴۰.    
۷. ابن تغری بردی، یوسف بن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج۲، ص۸۷.    
۸. ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۳۶۴.    
۹. ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۳۰۳.    
۱۰. مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۱، ص۱۵.
۱۱. سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۱۳۶.
۱۲. ابن‌سعد بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۸۷.    
۱۳. مفید، محمد بن محمد، الامالی، ص۲۷۲.    
۱۴. ابن‌اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۱۲۱.    
۱۵. ابن‌اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۱۴۰.    
۱۶. ابن‌اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۲۲۷.    
۱۷. عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۱، ص۳۶۴.    
۱۸. زرکلی، خیرالدین بن محمود، الاعلام، ج۱، ص۲۹۵.    



پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۱۷۳، برگرفته از مقاله «ابویعقوب اسحاق بن سلیمان هاشمی عباسی».






جعبه ابزار